DẠY EM NGOAN ĐẠO - Abbé G. Courtois Ch.1-2

Thứ năm - 08/03/2018 10:25
DẠY EM NGOAN ĐẠO - Abbé G. Courtois Ch.1-2
DẠY EM NGOAN ĐẠO - Abbé G. Courtois Ch.1-2
Abbé G. Courtois
DY EM NGOAN ĐO

I. ĐỨC TÍNH NỀN TẢNG.. 1
1. Nhìn rõ. 1
2. Kết hiệp với Chúa. 2
3. Tinh thần đức tin. 6
4. Tinh thần cầu nguyện. 6
5. Nêu gương sáng. 8
6. Khiêm hạ. 9
II. ĐỨC TÍNH CHUYÊN MÔN.. 9
7. Khả năng. 10
8. Biết trẻ em.. 11
9. Làm việc tập thể, làm việc cá thể. 16
10. Lòng nhân hậu và chí nhiệt thành. 18
11. Minh chính và khôn ngoan. 19
12. Nhẫn nại và chịu chờ. 21
13. Ý chí cương quyết 22
14. Ý chí điềm tĩnh. 23
15. Lạc quan và vui vẻ. 25
16. Quyền bính. 28

 

I. ĐỨC TÍNH NỀN TẢNG

 

1. Nhìn rõ

Thnh thong nên ngưng vic chc lát là điu tt. Và theo li Chúa dy nên noi gương người qu cm, trước khi xây tháp, anh ngi suy tính đ thông sut công trình, xác đnh mc tiêu, cân nhc phương tin.
Luôn xông xáo, láo liên t phía v mi vic, rt cuc s ly cái ph làm chính, ly phương tin thay cho mc đích, chn vic hng hai b vic s mt.
Cái nguy hi ln cho nhiu nhà giáo dc, là khi bc đng thường hay quên mc đích ti thượng ca sinh hot.
Đc sách lâu mt s mi và b nhoà, nên đôi khi phi thôi đc, phóng tm mt nhìn ra xa.
Bn mun gi cho tm nhìn vào s vic được trong sáng và lành mnh ch? Bn hãy nhn xét s vic không theo tm nhìn ca bn, mà theo tm nhìn ca Chúa.
Trong trường hp quá bn bu hay mt mi, mc đích có b xa m trong làn mây đc, thì bt c giá nào phi t tháo g, tr v yên tĩnh và t đt cho mình my câu hi sau:
- Tôi đây làm gì?
- Chúa ch đi chi tôi?
- Tôi tìm cái gì? Vinh danh tôi, hay vinh danh Chúa. Thành qu cho tôi, hay thành qu cho Chúa trong các tâm hn được trao phó cho tôi?
- Ước mun liên miên ca tôi, khát vng thâm sâu ca tôi là thăng tiến mãi, và làm cho người ta, nhng người tôi nh hưởng ti, cũng thăng tiến mãi v lòng đo hnh” (Hng Y Mercier).

 

2. Kết hiệp với Chúa

Đ đt mc đích, có nhiu phương tin sn sàng ch bn: Phương tin hành đng cá th, phương tin hành đng tp th.
Đi vi tr em du thế nào đi na, tt c, t cuc chơi đến gi hun đc, t bui xem phim đến gi viếng Thánh Th đu giúp hun luyn các em sng đo, làm tông đ.
Nhưng có mt điu kin đ được sai mn thiêng liêng không th thiếu được: đó là kết hip vi Chúa.
Mt mình Chúa là ch tâm hn. Mt mình Chúa là tác gi s thin. Mt mình Chúa có th sáng soi lý trí. Mt mình Chúa rung cm con tim. Chúng ta ch là nguyên do ph.
Chúng ta ch làm nên s thin, s thin bn b tuỳ theo mc đ Chúa hành đng nh ta.
Và Chúa ch làm nên s thin nh ta tuỳ theo mc đ ta kết hip vi Ngài.
Đó là nhng s tht rt quen thuc, nhưng ta cn nghin ngm hoài, nếu không mun nó cùn mòn đi... Và nhng nguyên lý mau b cùn mòn khi người ta không sng theo nó.
Chính lúc người ta không sn sàng hi tâm li là lúc người ta cn làm.
Đng nói: “Tôi không th hi tâm. Tôi không có gi”. Nếu đúng vy thì đó li là mt lý do na đòi tôi phi “cô tch và ngh ngơi ít phút” (Mahaut).
Trong nhng ngày tôi bn bu nhiu và không biết khi đu bng vic gì, tôi nên nguyn ngm thêm na gi na! (RP. De Ravignan).
Khi tôi ri lên trước nhiu công vic cp bách, và tôi không còn sáng sut. Lúc y tôi nên ngưng li và t nh: “Chúa không mun tôi tiếp tc trong cơn hong ht”. Tôi cu nguyn, tôi suy nghĩ... Sau đó, s bình tĩnh tr li. Tôi duyt xét, và l chưa, tôi có cm tưởng như mi vic đu đã n đnh (Abbé Poppe).
Bn bn nhiu vic. Bn vt v quá. Cho phép tôi gi bn mt ước nguyn: Bn làm ít thôi, mà làm tt. Mi đêm bn ng tám tiếng, và nh sáng ngày nguyn ngm. Đó là phương pháp tt đ không mt thi gi, và cũng là phương pháp tt đ có li nhiu gi. Tôi xin được gii thiu phương pháp y vi các người hay than phin là không có gi (Card. Saliège).
My li đ tâm nim:
“Ta chn và ct đt anh em đi đ sinh hoa trái, và hoa trái anh em tn ti” (Ga 15,16).
“Không dính lin vi cây, cành cây không t mình sinh hoa trái thế nào, nếu không kết hip vi Ta, anh em cũng không sinh hoa trái như vy” (Ga 15,4).
“Ai trong Ta, và Ta trong h, người y s sinh nhiu trái” (Ga 15,5).
“Không có Ta, anh em không làm nên chuyn gì” (Ga 15,5).
“Người trng không là gì, người tưới cũng ch là chi, ch người làm cho cây mc lên mi đáng k, đó là Thiên Chúa” (1 Cr 3,7).
“Vì h Con t thánh hoá, đ chính h cũng được thánh hoá trong s tht” (Ga 17,19).
Mt giám đc phong trào không mun sng đy đ chc v linh mc. Ông có th là  mt nhà ging thuyết sáng chói, mt nhà điu hành gii, t chc rt hay các cuc l. Nhưng nh hưởng ca ông ch ngoài mt, không đt ti chiu sâu các tâm hn.
Chiu sâu đó là gì? Là đào to nên người Kitô hu. Trong by tr ca bn có mt đa nhn năm nén bc, có đa nhn hai, có đa nhn mt. Điu ct yếu là đa nào cũng phi làm li đến mc ti đa. Đa nhn năm nén phi làm ra mười nén. Đa nhn hai phi làm ra thành bn. Đa nhn mt thay vì chôn vùi dưới đt phi làm ra gp đôi.
Nói cách khác, đó là Chúa đòi các em không phi sinh li 30% hay 50% mà là 100%.
Chúng ta thi đi không khi nào được phép làm Kitô hu na vi. Biết đâu trong s các em li không có em được Chúa gi làm chng nhân cho Người đến phi đ máu? Cách chung, thì ai cũng phi làm chng nhân cho Chúa bng nếp sng mình.
Nếu mun đào to các em nên Kitô hu 100% thì ta phi sng là người ca Chúa 100%.
Cũng mt li nói cho cùng mt người bi hai linh mc mà sinh hiu qu khác nhau. Ti sao vy? Ti vì nơi v này Chúa Kitô nói, còn nơi v kia thì mt người nói.
Mt hôm gp người đi săn vi con chó, cha s h Ars khen ông:  “Chà, con chó ông đp quá, phi chi linh hn ông cũng đp như vy thì Chúa sung sướng biết chng nào”. Và thay vì ni gin, ông đã ăn năn và xin xưng ti.
Mt cách tt nht trao ban Chúa cho người ta là mình đng xa lìa Chúa.
Khi còn tr, tôi tưởng s d dàng ci hoá các tâm hn. Thế là tôi th nghim đ th: ging gii, tranh bin... Nhưng lung công hoàn toàn.
Phi là Chúa nói vi các tâm hn, Chúa tác đng h. Và ơn chi ch được người ta đón nhn nh nếp sng hoàn thin và kết hip vi Chúa ca tôi (Dom. Marmion).
Điu Chúa đòi không phi s kết hip căng thng và liên l ý thc. Song đó là s hoà nhp chân tình và sâu đm vi thánh ý Chúa.
Điu Chúa đòi na là đng khi nào quên vai trò ca mình ch là nguyên nhân dng c, nên không bao gi vơ v mình thành qu Chúa đã nh mình làm nên.
Bn biết phương thế nào tt đ hoàn thành vic siêu nhiên có hiu qu gia cuc sng bn rn này không? Đó là luôn phó thác nơi Chúa Thánh Thn và Đc Trinh N Maria.
Dưới đây là lý do ti sao:
- Nếu Chúa đt bn đây nơi bn hin cư là đ bn phát sinh hoa trái: “Ut fructum afferatis”.
Mà hoa trái nói đây không gì khác là Đc Giêsu Kitô: “Jesum benedictum fructum”.
Chính nh hành đng liên hip ca Chúa Thánh Thn và Đc Maria mà Chúa Giêsu đã đến trong thế gian: “Conceptus de Spiritu Sancto, natus ex Maria Virgine”.
Nên cũng chính nh hành đng liên hip ca Chúa Thánh Thn và Đc Maria mà ta sn sinh Đc Kitô nơi các linh hn.
Và Chúa Thánh Thn cùng vi Đc M hành đng nh ta đến mc đ nào tuỳ ta cu cu các Ngài và ngoan ngoãn vâng theo ơn các Ngài.
- S sng siêu nhiên linh hn nơi tr em cũng như nơi người ln, tinh thn đo, đc kính yêu chân thành, lòng hâm m nhng s trên tri, ý chí bo v đc trong sch và s căm thù ti li  vv... tt c đu như min đt u un, đó, din tiến s ging co gia tình yêu và hn thù liên h đến cuc sng vĩnh cu, đu không thuc quyn ta. Nó vượt khi tm tay ca ta. Đi vi ta nó ti tăm như mu nhim đc tin.
Hành đng him đc ca nhc dc trong xương tu người tr, s xut hin đt nhiên li sng va chm và đi thay, giao tranh bt thường vi tt xu, mưu mô xo quyt ca dò lưới ma qu, nhng gp g bt thn gia các giác quan vi nhng quyến rũ bên đường, hoc nhng tác đng tinh vi và thm lng ca nhng tư tưởng tt, hot đng kỳ diu ca tình yêu Thiên Chúa hoà vi Máu Thánh Đc Kitô ha hn s chiếm đot được tâm hn người tr, luôn n ào và giao đng hơn c bin khơi, tt c đu xa tm nhìn và tm tay ca ta. Ch ai di kh mi dám t ph mình có th làm ch được các điu đó.
Rt may là tâm hn tr thơ, nếu có ngoài nh hưởng nhân loi ca ta thì vn còn trong tay Chúa.
Ông thy ti ngoi là chúng ta có th điu hành ti ch nh v tôn sư ni ti là Thiên Chúa.
- Bí quyết ca khoa giáo dc tâm hn là hp đng vi v tôn sư b trong y.
S thng li ca vic lành được thành tu cũng mt cách như s thng li ca điu xu: Mt đàng do s đng loã ca s phn bi t thâm cung tâm hn, mt đàng nh s đng tr ca các lc lượng trung nghĩa. Thy thuc không cha lành được bnh nhân nếu không có phn ng sinh đng ca con người bnh nhân y.
Vy nên phi bàn hi vi Thiên Chúa Đng ng tr trong các tâm hn, và tin tưởng s cng tác sáng sut và đy quyn uy ca Ngài.
Thế lc siêu nhiên ca ta trên tha nhân cân bng vi thế lc ca ta nơi Chúa Thánh Thn.

 

3. Tinh thần đức tin

Thế gii tr em đang sng, nhim lây ch thuyết duy vt. Hin nay nhiu người ch nhn được nhng gì h nhìn thy, h đá đến và s mó được. Nhim v ca ta là khai sáng cho các em biết thế gii siêu nhiên na.
Người ca Chúa phi là chng nhân hu hình v nhng chân lý vô hình. Chính nh h các em nhn được phn ln s hiu biết v đo trong c đi chúng.
Bn cht đc tin là hay lây. Khi tiếp xúc cn phi cho các em cm thy Chúa Kitô không phi là mt cái gì, mà là mt người, không phi là mt người vô tình xa xôi, song là mt người bn thân tình cao quý mà ta luôn đích thân liên h.
Nh kiu cách trình bày v đo, ta bày t cho các em thy đc tin là ngun vui, hnh phúc và hng khi.
Khi ging dy v Thiên Chúa ta không được t ra dng dưng như vô cm.
Là tha tác viên và là người phân phát chân lý siêu nhiên, cn người ca Chúa không chú trng đến dáng v bên ngoài (RP. Plus).
Nên tp cho quen nhìn thy linh hn các em qua bi din ca chúng, và qua linh hn nhìn thy Chúa Giêsu đang mun được sng và ln lên trong y.
Nhìn thy Thiên Chúa trong mi s và trong mi người là mt lý tưởng cao đp. Nhưng mun được thế phi thanh ty tư tưởng và ý chí.
Ch ai có lòng thanh sch mi tri giác thường xuyên v Thiên Chúa được.
Khi chiếm đot cái gì cho mình dù rt bé nh, cái đó s là làn mây che mt Thiên Chúa. Nhưng va nhn ra ta đang đi tìm mình lin bt b ngay đi, bu tri lin rng sáng và Thiên Chúa li t hin.
Hãy làm cho nhng người gn gũi ta thèm khát nhng gì ta yêu và tín phc nhng gì ta tin.

 

4. Tinh thần cầu nguyện

Phi xác tín cu nguyn cho các tâm hn thuc trách nhim là cn thiết và hiu lc. Hãy nhn đnh gi dâng thánh l, đc kinh cu nguyn, viếng Thánh Th vv... không phi là gi vô ích cho vic tông đ, mà trái li rt hu ích.
Có th qu ch b tr dit nh cu nguyn và ăn chay. Có nhng ơn các em ch nhn được khi ta cu nguyn cho chúng. Không gì c li được vi li cu nguyn kiên trì. Hãy nh li v d ngôn trong Phúc Âm v người bn quy ry ban đêm. Trong nhim v ta có th gp tr ngi không ng, nhưng nếu có đc tin bng ht ci, ta di được c núi non cơ mà.
Nhìn nhn mình tht là trung gian gia các em và Thiên Chúa, nên phi nhân lên mãi đi tượng ca li cu nguyn. Đc kinh cu nguyn mà trong tâm trí ta đem theo hết mi người thuc trách nhim đ cu xin thay cho ho, thì ta s cu nguyn st sng hơn và hiu lc s đt đến mc đáng k.
Cùng lúc hp vi Chúa Giêsu và c thế gii, tôi thành tâm chm rãi đc kinh Ly Cha, li kinh y có giá vô cùng và có tính cách hoàn vũ.
Nghĩ ti các em không làm tôi chia trí mà còn phn khích tôi. Tôi tưởng như chúng đang đây vi tôi, mi em đang ch tôi khn cu cho em cách riêng.
Mt cách thc cu nguyn tông đ khác na là tưởng nghĩ rng Chúa Kitô trong ta, trong các em, Ngài cũng cu nguyn luôn cho ta và cho các em được nhng ơn cn thiết. “Chúa hng sng đ cu bu cho ta”. Như vy hp li cu nguyn liên l vi Chúa cho các em, tưởng không còn cách nào hiu nghim hơn.
Ta cũng đng quên là t Chúa Giêsu Thánh Th thường toát ra mt sc truyn cm nhim mu, mt th phóng x thn linh. Trong trí tưởng, ta hãy đt các em mù loà, câm điếc, phong bùi, bt toi, trước tia phóng x y.
Gp mt tâm hn làm ta lo lng, hãy dâng em lên Chúa khn nài Chúa thương, như người xưa khi thy Chúa ngang qua đã dn người tàn tt đến xin Chúa cu giúp.
Không khi s mt lp giáo lý, mt bui hi hp, mt gi ng ngh, hay bt c mt tiếp xúc nào mà không âm thm dâng các em lên xin Chúa chúc lành.
Đng ngi kêu gi s giúp đ siêu nhiên, như hoc chính mình mình, hoc hướng dn các em biên thư xin cu nguyn nơi các tu vin...
Cũng hãy tin tưởng hiu lc li cu nguyn ca các bnh nhân, người tàn tt, người già c neo đơn. Nói cho h hiu và s dng sc mnh cu ri ca h đi vi các tâm hn thuc trách nhim ta.

 

5. Nêu gương sáng

Gương sáng là mt trong nhng phương pháp giáo dc hiu nghim nht.
Thái đ trong gi kinh nguyn, cách thc làm du Thánh giá, s trân trng khi dâng thánh l, mt nhìn bc l lòng tin vào Bánh Thánh, tác đng mnh m nơi các tâm hn nhiu hơn bài ging vi li hay ý đp.
V giáo dc điu đáng k là cách ta sng, hay ít ra ta c gng sng như thế, hơn là li dy bo suông.
Sng và làm s li ích hơn là ch có nói (Abbé Laprune).
Phương pháp tt nht đ gy dng và kiên vng nim tin nơi người quây qun bên ta là minh chng cho h bng c cuc sng, bng hành đng ăn khp vi điu ta qu quyết và xác tín nhng gì ta dy bo.
Không gì tai hi cho tr em bng làm cho chúng quen thói nhìn nhn  nhân đc ca đo là nhng đ tài đ thuyết ging, ch không là nhim v phi thi hành. Lúc y đo Kitô ch còn là cái lưỡi, không còn là l sng.
Theo tâm lý tui tr, ta cn đào sâu hơn na nhng lý l nâng gương sáng tri vượt hơn li nói. Cái ln m thêm mãi nơi tui tr là tính cách t lp, đng thi cũng xác đnh bn lãnh ca em.
S có ngày em gt b cái được coi là ách, hin ti đang đè nng trên em và cái ách trong tương lai na.
Nh bn năng tinh tế, em có th phân bit cái gì thuc quyn người khác, cái gì thuc quyn chính em. Và t đó, phi quy chiếu hiu qu sâu bn hơn v cho nh hưởng gián tiếp, không đnh, không tên hơn là cho nh hưởng trc tiếp đã tác đng trên ý chí em bng sc ép và bt buc.
Tinh thn đi kháng không phi ch là trò đùa tui tr vui thích, song nó thuc v bn năng. Li sng rt v k và t ái, đến ni bt c giá nào nó cũng lt b nhng gì không phi là nó.
Vì thế điu quan trng là vic đào to thiêng liêng không được phát xut t lnh truyn, vì có nguy cơ b chng li nếu không công khai thì âm thm, song phi đi ra t lòng cm phc mến yêu nh gương sáng sng đng.

 

6. Khiêm hạ

Bên ngoài càng không tìm khoái trá cho s đc ý, ta càng có uy thếnh hưởng tt trên các tâm hn.
Đc khiêm h chính tông là ngun sáng giúp ta xuyên sut qua các thành qu bên ngoài nhn ra sc mnh ca ơn Chúa phù tr. “Thiên Chúa chng li k kiêu ngo, ban ơn cho người khiêm nhu”.
Tr em không đến đ phc v ta, song ta hin din là đ phc v các em.
Công vic ta dn thân làm, không phi vic ca ta song là vic ca Đc Kitô.
Ta thc hin công vic y không theo tư tưởng ca ta, mà theo tinh thn ca Chúa là phc v.
Trong hot đng tông đ, không được tìm khoái trá cho s đc ý, mà phi sng theo li thánh Gioan tin hô: “Ngài phi được ni lên, phn tôi cn phi nh li”.
S t b cao c ha hn s được Chúa chúc phúc di dào, đó là trong hot đng khước t li lc bn thân, và gt b vic xây b tôn vinh mình hoc thân thuc mình v vic thin đã hoàn thành.
Hết sc tránh t đt mình là trung tâm thế gii, là đu não công trình. Mình ch là thành phn ca mt tp th ln. Nhiu người đã làm trước ta, và nhiu người hin đang cùng làm vi ta, sát cnh bên ta. Vui v chân thành nhn rng nhiu người làm tt hơn ta, như vy ch ý ca ta cũng đã đt là Chúa được nhn biết hơn, mến yêu hơn và phng s hơn.
Khi mt vic không trôi chy, mt lm li xy ra, tiên vàn hãy tìm hiu phn trách nhim ca mình đã, ri mi xét hi trách nhim người khác.
Trái li, khi thành công đng vơ huân nghip v c cho mình. “Ly Chúa, không phi cho con, song cho vinh quang Chúa thôi!”. Kiêu căng làm mù quáng và vô tích s hoá.
Ly Chúa Giêsu, xin ban cho con ơn làm lành ti đa trong bóng ti nht mc tương hp vi vic lành y.

 

II. ĐỨC TÍNH CHUYÊN MÔN

 

7. Khả năng

Phi dành hết kh năng siêu nhiên và t nhiên đ phc v Chúa và các linh hn.
Ơn Chúa tri vượt hơn bn năng nhưng không b qua bn năng. Siêu nhiên biến thân các lut t nhiên ch không xoá b.
Khi kêu gi s cng tác ca con người. Chúa đòi s cng tác y phi xng hp vi bn năng là mt to vt có lý chí và có ý chí t do.
Chúa đt hành đng ca Ngài tuỳ theo s ta cng tác nhiu hay ít ý thc và qung đi.
Đng trước tình hình đáng lo s ca Âu châu, mt v Hng Y tuyên b: “Ch còn cách gii quyết tt nht là cu nguyn”. Đc Thánh Cha tr li: “Tôi không bo tôn huynh đng cu nguyn, nhưng cu nguyn thôi chưa đ. Thiên Chúa ban cho ta cái đu đt trên đôi vai là đ ta s dng nó”.
Giám đc phong trào mun thành công nơi bn tr, phi khi s bng nhn thc nghip v ca mình.
Không ai dám t cho mình là nhà giáo dc. Vì đó là mt ngh khó hơn các ngh và là mt khoa hc. Phi có nguyên tc, lut l, s hiu biết xác đáng và biết cách thi hành. Nên lòng đo và thin chí thôi chưa đ.
Chuyên môn ngh nghip không ch là điu kin hàng đu, mà còn là vn đ lương tri na.
Đ điu hành tt công vic cn phi:
- Nếu không trc giác thì ít ra cm thc mau ý thích nhu cu, phn ng ca bn tr.
- Biết đáp ng bng li nói, vic làm và nhng quyết đnh tương xng.
- Biết cach to bu khí trong sáng vui tươi thân thin.
- Có s vn hiu biết di dào và thc tin v nhng gì tp cho các em làm.
- Điu hành mt cách sng đng vui v các hot đng giáo dc.
Vì thế cn có mt tng hp kiến thc chính xác, mà không phi ngày mt ngày hai đã th đc được.
Đ tu được kh năng y, dt khoát là phi phán đoán, suy tư, so sánh, đc sách báo, hc hi, tham kho, và thích nghi không ngng vi bn tr mình tiếp xúc.
Đã hn giáo dc không phi là mt khoa hc nm trong sách v, và có nhiu điu người ta ch biết được qua kinh nghim. Nhưng rt có th s b hm và tai hi nếu t mình mình tìm tòi các lut tâm lý tui thơ. Kiu như Pascal t mình ông tìm ra tt c các đnh lý hình hc cho đến đ xut th 32 ca Euclide.
Ti sao không li dng nhng nhn xét, nhng kinh nghim ca người khác, nht là t my năm ri h đã có nhng bước tiến dài v vn đ này.
Mt k sư không đc sách báo k thut có nguy cơ b các khám phá mi đy lùi li sau. Cũng vy, mt giám đc phong trào phi biết cp nht hoá, tham d các bui hc hi, các cuc hi ngh. Nhưng nht là đc sách vi bút bic trong tay, và các tp chí chuyên bit, trong y có nhng ch dn cho ngành chuyên môn ca ông.
Chưa bao gi Chúa ha làm phép l đ bù vào nhng thiếu sót do li ca ta.

 

8. Biết trẻ em

Biết tr em là thông sut môi trường sng nh hưởng đến đa tr, như gia đình, hc đường, khu xóm vv...
Biết tr em còn là sau mi hot đng ca chúng, nhn nhng đng lc nào hu ý hoc vô tình đã xui khiến chúng.
Đng quên tr em là mt phc hp các năng lc luôn tìm đường biu hin và tìm cách được tho mãn. Cho nên, mt xu hướng có th tìm được tho mãn trong nhiu hot đng khác nhau. Vì l đó, khi mt xu hướng phát hin được trong nhng hành đng tt thì phi tăng cường s kết hp gia xu hướng và các hu hiu y bng cách làm cho hành đng ngày càng tr nên d hơn, thích thú hơn.
Trái li, khi xu hướng được phát hin qua mt hành vi xu thì phi thay thế bng mt hành vi tt, mà vn gi nguyên kh năng biu hin ý chí hăng say.
Thí d:
Gp tr em ném đá vào xe c chy trên đường, thì vic cm hành vi xu y mà thôi chưa đ. Còn nên t chc trò chơi, trong y các em có th tho mãn nhu cu ném vào các vt di đng mà chúng đã biu hin trong hành vi xu. Trò chơi y có th“Belle au chasseur” săn bng trái banh.
Tr em là tr em không phi vì còn bé, song nó đang ch được ln lên. Đó là người ln đang hình thành. Bng tt c năng lc em ln dn, cao thêm. Em không thích được đi x như hng con nít, cũng không thích được gi như vy.
Michel mi 3 tui rưỡi. Bà dì hi em: Bao gi con ln bng thanh niên? Michel ct phc câu hi và trong dáng điu xác tín em tr li: “Thì hin gi con là thanh niên đây”.
Tr em đòi được đi x nghiêm chnh. Em mun được coi là mt người, ch không là mt s vt.
Khi đến vi nghip v, điu quan trng đi vi nhà giáo dc là sm biết tên gi và nht là tên h ca các em.
Người viết thiên tiu s anh hùng ca linh mc Lenoir k: Là tuyên uý thu quân lc chiến thi thế chiến 1914, ngài đã hc thuc tên ca đơn v ngài ph trách.
Trước thế chiến được mi làm giáo sư ca mt trường trung hc ti B. My hôm trước ngày tu trường, ngài xin nh hc sinh tng lp ca trường và ngài hc tên các em lp s ph trách. C lp đã hết sc ng ngàng, vì ngay bui đu thy trò gp nhau mà đã nghe thy gi tên rành r tng em.
C khi ch vi các em thi gian ngn, chng hn như trong tri hè, mt li lm ln là ch gi các em bng con s.
Tr em cm thy nhu cu minh đnh mình trong mi lãnh vc, do đó, có mt s em, đ đ cao cá tính ca mình thì d có xu hướng đi kháng.
T d như mt em chng đi và ch trích tt c các vic đã thc hin, ch vì em không được hi ý kiến, hoc vì nhn xét ca em đã không được đếm xa ti.
Em đã phn n và lôi kéo c by theo mình, vì người ta đã không biết li dng năng khiếu lãnh đo ca em.
Kết lun: Không đi x vi tr em như k b dưới, song như mt cng tác viên.
Trước khi kết án em nào là mt k bướng bnh, nên coi li xem có phi ti ta vng di đã phm đến nhân phm ca em là mt người có trách nhim, có t do.
Không đi x vi em như hng tôi đòi ch cúi đu vâng lnh, song là mt người có lý trí và t do.
Em cũng có vai trò ch đng phi hoàn tt trong vic đào to bn thân và mưu công ích.
Tr em mun sng: Cũng như cây non hướng v ánh sáng thế nào, thì tr em vi tt c con người th xác và tinh thn đu hướng v nhng gì giúp em trin n. Do đó, cn phi to bu khí vui tươi phn khi gia các em.
Tr em rt năng đng. H cơ bp ca em ny n mau hơn so vi b não, nên em cn hot đng. Tĩnh không làm em thích bng đng. Vì thế phi hiu s sung sc ca em mà đng bt em lng yên và khoanh tay lâu gi. Nên t chc cho các em chơi trò chơi ln tp th.
Đi vi tr em sng là chơi. Tr em quý mến người t chc chơi gii, nh đó trí tưởng tượng, ngun sinh lc mi, nhu cu hot đng và th nghim, tính thích tranh đua được dp tha h biu l.
Đng quên li dng tính thích chơi vào chính vic đào to các em.
Tr em chưa có nhiu kinh nghim nên nhy cm hơn người ln, và s d cm th y cân bng vi uy tín mà người ln có nơi các em.
Gi nguyên uy tín, cn thiết v vic làm li cho các em, nhà giáo dc còn phi quan tâm đng dùng đường li hăm do, cũng đng làm gì có th làm tê lit s phát trin hay dp tt tính t phát ca các em.
Tr em coi trng nhng gì nhà giáo dc coi trng. Do đó, cn nhà giáo dc phi có đu óc quân bình, không gán cho điu ph thuc s quan trng quá đáng.
Do bn năng tr em cm thc mình yếu kém, nên t thy mình cn ta da vào người khác. Cũng theo bn năng các em có nhu cu sng hp qun, và có xu hướng sng thành đoàn hơn người ln. Vì thế, t chc cho các em thành đoàn đi s rt có li.
Tr em chu nh hưởng mnh các lut l tâm lý ca tp th. Mt vic được nhn là tht khi s đông người nhn như vy. Mt ý kiến được nhiu người đng lot nht trí s có giá nơi mi em cân bng vi s người nht trí. Mt quyết đnh được nhiu người đng tình s chiếm được nơi mi em mt sc mnh mi tương đương vi s người cùng qu quyết.
Vì thế, đng s gây cho tp th các em lòng yêu thích điu lành và ghét b điu xu.
Chng hn như cho các em la lên: Lêu lêu đ chế giu điu xu như chơi xu, ăn gian, nói tc, nói di vv... và hoan hô nhng n lc thc hành điu tt... (trong c hai trường hp ch nhm điu xu tt nào thôi, ch không ch đích danh em nào).
Rt nhy cm v điu người ta nghĩ v mình, nên các em thường sn sàng thc hành theo ý nghĩ và tư tưởng mà nhà giáo dc đã có v các em.
Chng hn như mt em tính hay nhút nhát, nếu được k là mnh dn trong nhóm, em y s hành đng mnh dn thc s. Nếu trước mt em bn qu quyết hoài là em kém trí nh, em đó s không c gng hc na, vin l là tôi không có trí nh thì di gì mà hc...
Kết lut thc hành:
- Luôn cho rng trong các em có đc tính cn thy được phát trin.
- Các li phm ca em là mt bt trc ch không là mt c tt.
- Luôn c vũ em, và đng b qua dp có th phn khích em làm điu lành.
- D bén nhy v li tưởng l và li chê trách ca người có uy thế. Nhưng nhng li y s mt hiu lc nếu c được tái din hoài mt cách khách sáo.
- Khi được tưởng l làm hài lòng và phc v tha nhân thường là các em cm thy ham thích hơn.
- Em nào cũng có ngun cm hng riêng. Cn khám phá và li dng nim cm hng y cho điu thin.
Baden Powh nói: Trong con người xu my cũng có 5 phn trăm tt. Như lòng thương má, yêu em bé, thích giúp đ.
Đôi khi cũng nên khích lòng t ái ca em: “Tôi biết em khá mnh dn, làm được vic này em s được loi chiến trong các bn”.
Trí tưởng tượng ca các em khá phong phú. Nơi các em trí tưởng tượng dn đến ý chí. Ý chí có b ngăn chn thường em cũng tìm được thc hin. Tư tưởng nào đến vi các em cũng dn đến hành đng. Do đó, cn chn lc sách truyn, sách thn thoi, và phi coi chng các phim nh.
Tr em không ham trò chơi quá hoàn b không còn ch cho các em sáng to. Trò chơi chính mà em đt ra làm em thích thú hơn trò chơi tin chế. Em vui lòng thc hin chương trình em đ xut hơn là chương trình áp đt t bên ngoài.
Do đó, nơi tr em bình thường có mt phương hướng rt rõ rt là xây dng và cn cù.
Đi vi tr em không có gì là huyn hoc; nhng chuyn thn tiên, nhng chuyn hư o em đu cho là tt nhiên.
Em d dàng gán cho búp bê mt hn sng, cho đ vt và thú vt có kh năng biết nói. Mt thanh g, vi em có th mau chóng tr thành mt con tàu, mt cây cu, mt con nga.
Khuynh hướng y phát trin và bin đi cân phân vi tui trong cái thú mo him mà em d dàng thc s cho là anh hùng. Cho nên cn phi chn la sách đc và tính cách đo đc ca các anh hùng trong truyn.
Tính hiếu thng rt t nhiên nơi các em. Em thích đng nht, thích được tri vượt. Em có kh năng làm vic cc nhc đ đt đích.
Nên li dng tính thi đua y vào vic hun luyn các em. Nhưng phi đ phòng, đng đ tính kiêu căng xâm chiếm đu óc em. Tt hơn là hướng dn các em thích vượt thng mình hơn là qua mt bn bè.
Xu hướng đu tranh y nên được c vũ khi nó có tính cách tp th: Đi tranh vi đi, đoàn tranh vi đoàn.
Nhưng cũng có nguy him duy-ngã tp trung, và s kiêu hãnh tp th. Nên cn m rng tinh thn thi đua chân chính và luôn nhc đến bn phn mi người phi làm tt cho đoàn th.
Tr em thiên v cm giác, thường khó lĩnh hi được nhng gì quá tru tượng. Mun cho mt tư tưởng xâm nhp vào em, tư tưởng y phi được mc mt hình nh, hay tt hơn c là được din t bng mt hành đng.
Kết lun thc hành:
- Nói vi em bng ngôn t c th.
- Dùng t ng gi hình.
- Li dng các điu b và trò chơi.
- Trình bày bng gương mu sng cho em thy phi thc hành điu được ging dy thế nào.
Kh năng chú ý ca em rt gii hn, em mau chán nên cn có s thay đi. Em thích nhng vic bt ng.
Tr em hướng v ngoi gii. Tâm tư đi vi em là mt chuyn khó, hoc phi c gng nhiu và không th kéo dài. Nên bt tr em suy nghĩ gi lâu là không trúng.
Tr em sng hoàn toàn cho hin ti, không thy trước hiu qu ca vic mình làm và li mình nói. Vì thế cn khai trin nơi em ý nghĩa trách nhim mà em chưa hiu t cũng như chưa biết chính s ca trách nhim là gì.
Tr em thiếu kinh nghim và tình liên đi. Em tưởng mình là rn vũ tr. Em hn đnh thế gii nhng gì em thy em s được. Nên tính ích k và cái tôi nơi em là vic t nhiên. Vì thế phi khai trin, phi đào to các em v đc ái, v tinh thn và v hành đng phc v tha nhân: “Bn bè trước tôi”, “Bn bè trước đã” luôn kêu gi lòng tt ca em.
Thường tình em thích được chú ý đến mình. Nhà giáo dc không được đng loã vi em v xu hướng y.
- Tránh li khen em trước bn bè.
- Không t ra thương em này hơn em khác.
- Không khi nào dua nnh các em.
Tr em nhy cm sâu sc v s công minh cũng như s bt công, nht là khi em thy mình phi thit.
Tr em không biết so đo tính toán, cũng không hiu gì vic ct đùa. Nếu đùa ct vi em, em d dàng thiếu nhã nhn li vi ta.
Biết các em chung chung mà thôi không đ. Phi biết riêng r tng em. Biết tên gi, tên h, tên thánh ca em.
Mun dy em Phước hc tiếng Latinh phi biết gì trước:
- Phi biết tiếng Latinh.
- Không, phi biết em Phước trước (Chesterton).
Có nhng tâm tư ch nm bt nh thin cm mà ta xâm nhp được tâm hn em. Tr em không như mt cun sách đ nh đó ta đc biết được các em.
Mun biết em phi thích ng vi em, phi thông chia vi em mi thin cm bn b, cm xúc điu em cm xúc, nghim xét các năng khiếu, d đoán, khuynh hướng và chen vào ti nhp đ sng ca em.
Trước khi ra lnh hay nói gì vi các em, hãy đt mình vào v thế các em, và nh li bn thế nào hi còn nh. Ri hãy t hi bn s phn ng ra sao, nếu người ta nói vi bn điu bn sp nói, hay người ta đòi hi bn điu bn sp đòi hi các em.
Theo Pascal cách đó được mnh danh là: “Suy bng ta ra bng người”.

 

9. Làm việc tập thể, làm việc cá thể

Li dng phương pháp tp th là mt vic thích đáng. Linh mc không th làm tt c, nói tt c cho mi người.
Cn t chc nhng khoá hc hi, luyn tp bao quát ph cp cho mi người, không nhng đ cho tin li thi gi mà còn vì lý do tâm lý. Bi vì như trên đã nói: Nhng cm xúc cùng lúc làm rung đng nhiu người s mnh m hơn nơi mi người, ch vì s đông người cùng cm tưởng như vy.
Cái làm nên tp th không phi là các cá nhân xếp li bên nhau, song là s thông đng v li ích và nhu cu mà lương tâm người ta nhn ra phi như thế. Nút dây tht buc người này li vi người kia càng cht ch, sc cô t h càng ln lao. Người ta to được mt bu khí, mt cnh trng, mt tinh thn đng nht s rt có nh hưởng nơi tâm hn cá nhân.
Vic hun luyn tp th này không được quan nim như vic ca mt người làm cho mi người, song là vic ca nhiu người làm cho mi người, nên đòi hi s cng tác chân tình và sinh đng ca mi tham d viên.
Nh sc mnh và lut căn bn ca khoa xã hi hc làm nn tng cho mi hot đng, vic hun luyn tp th như thế đem li s đng nht và mt nh hưởng rt ln. Lut đó là: “Thường ai cũng gn bó vi ý tưởng t mình tìm ra, truyn bá và sn sàng hy sinh vì nó”.
Cho nên hun luyn tp th đòi to dng bu khí chung nh hưởng trên toàn th các em. Tuy nhiên vn tán tr hành đng cá nhân trên mi em. Đó cũng là lý do cho vic s dng các k thut giáo dc: Trò chơi, hát múa, th công vv... Nó giúp xây dng mt tinh thn chung, đng thi cũng giúp phát trin năng khiếu và tính tình riêng mi em.
Đây cũng cn vai trò đng đi và tinh thn đng đi can d vào.
Tp th là mt tp hp ca nhiu cá nhân, nên ít na phn nào giá tr ca tp th tuỳ thuc giá tr ca tng cá nhân.
Khi gp ai ch trương ch quan tâm đến cá nhân vì li ích tp th và sn sàng hy sinh cá nhân vì tp th, thì phi qu quyết cho h thy rng không bao gi con người b biến mt trong tp th, mà nguyên nó phi được tp th tôn trng và tp th hin hu là vì con người, nên chi bng hãy điu hoà con người và thích ng nó vào tp th. Bi vì mi người có nhim v riêng, ơn gi riêng, và mt s năng khiếu riêng.
Cho nên phi ng dng mt phương thc hun luyn chung cho tt c, nhưng tuỳ theo d kin riêng ca mi tâm hn, như tính tình và bu khí thiêng liêng đòi hi: người này cn được kích thích, người kia cn phi thng li. Có người cn được c vũ, người khác li cn phi dè dt.
Mi người đu có nhng khó khăn riêng, tính khí riêng, nhng ti tăm hoc sáng sa đc bit ca h. Nhng n lương tâm c th xy ra cho mt em không hoàn toàn ging như ca mt em khác, nên em đòi mt gii quyết xác đáng cho riêng em.
Có nhng điu không th nói chung cho tp th, cũng như có nhng vn đ hoàn toàn cá bit, ch nên nói riêng cho mt mình đương s.
Sinh hot cá nhân y Phúc Âm cũng nói ti. Ta nh li d ngôn v mc t tt lành: “Ta biết chiên Ta, và chiên Ta biết Ta”. Chúa không biết cách chung chung mà biết riêng r tng con mt; Phúc Âm ghi: “Chúa gi tên mi con”.
Chúa không dng nên các tâm hn tng lot, nên không th có hai tâm hn y ht nhau, cũng như trong rng không th tìm được hai chiếc lá hoàn toàn như nhau.
Nên bn phn ca ta là phi cúi mình trên các em vi chú tâm gây thin cm và trân trng, c tìm ra nhng phc tp đang sinh đng trong em đ giúp em thc hin nhng gì Chúa đang mong ch nơi mi em.

 

10. Lòng nhân hậu và chí nhiệt thành

“Chúa chn ta làm dng c cho lòng yêu thương hi hà đy tình ph t ca Ngài, đ ta thiết lp và làm trin n lòng yêu thương y trong các tâm hn” (St. Vinc. De Paul).
Tr em nhit tình vi ai yêu thương nó. Nên yêu mến tr và được tr yêu mến là bí quyết ln ca vic giáo dc.
Ước chi t ging nói, điu b đến cách sng và x s ca ta không đo ngược s tht nn tng sau đây: “Chúng ta là tha tác viên ca tình yêu Thiên Chúa”.
Lòng nhân hu hoán ci nhiu tâm hn hơn s sng st suông, hơn c thông thái và tài li khu. B ba y không hoán ci được ai nếu lòng nhân hu không có phn can d vào (R.P. Faber).
Chúa ch mun s lành ch truyn đt được cho người ta khi ta mến thương h. S vô tình và lòng vô cm luôn bt lc lôi cun người ta nhn chân lý và thc hành nhân đc (Lacordaire).
Lnh lùng làm băng giá, khinh th làm tn thương, gin d gây chng đi, ng vc đóng ca tâm hn. Mun chiếm được tâm hn tr em, phi chng t cho em thy rng em được tín nhim và mến thương.
nh hưởng v tuyên uý trên tr em thế nào thì tuỳ s tr em cm thy em được ngài biết đến và thương mến.
Chúa nhân lành không mun linh mc ca Ngài co tht con tim li, mà phi tri rng ra. Ta phi yêu mến các linh hn cũng bng mi tình mà Chúa Giêsu yêu thương h.
Cn cho các em cm thy được rng ta yêu các em là cho các em ch không phi cho ta. Điu đó đòi ta phi b mình đến đ ra khi mình đ dn thân đ làm các vic li ích cho các em. V điu này các em rt nhy bén không cn phi phô trương, và chính điu này s quy đnh s các em tín nhim nơi ta.
Đng s được các em yêu thương, min là ta li dng tình thương y làm cho các em mến Chúa hơn.
Cn phi được các em yêu kính. Bao lâu chưa chiếm được con tim ca các em, nhng li ta khuyên nh không my giá tr. Du ta có đ đc tính đ có uy, đ được kính trng, k c khi đã làm được cho các em vâng li, gi k lut, ít là trước s hin din ca ta, nhưng nếu chưa nm bt được s tín nhim, mi thin cm và tình mến thương, ta chưa gi được nơi các em lòng hăng hái tiến v s thin.
S tín nhim, lòng cung kính và lòng mến thương không phi c ra lnh là được, song là giá ca bao nhiêu công lao. Không phi nói vi các em: “Các em phi yêu mến tôi, phi tín nhim nơi tôi” là tc khc ta được như vy.
Mc t nhân lành hiến mng sng mình cho đoàn chiên. Không tình yêu nào cao quý hơn là tình yêu, người liu mng sng vì người mình yêu. Luôn sn sàng cho đi thi gi, sc kho, cuc sng, và nếu cn c dòng máu mình na cho mi người trong tp th các em.
Mt bí quyết ln đ yêu các em cách siêu nhiên là nhìn Chúa Giêsu trong các em. “Nhng gì bn làm cho mt trong các em nh này là bn làm cho chính Ta” (Mt 25,40).
Hãy vô tư trong s tn tu dn thân. Đng mong ch được tr ơn. Nếu có bơn cũng không ng ngàng. Ta không làm vic đ được phn thưởng trn gian. Chính s vô tư và siêu thoát hoàn toàn y to cho ta được sc mnh và quyn chân chính được các em tín nhim, trân trng và mến yêu.
Hot đng mà ch nghĩ đến được đn đáp là người có tâm hn con buôn, ch không phi người trưởng thành, càng không phi là linh mc tông đ.

 

11. Minh chính và khôn ngoan

Tr em có mt cm thc sc bén v đc công minh. Mt ông thy b mang tiếng là bt công ch có th gây s hãi ch không được quý mến.
Đng quên tr em có đu óc liên hp, và ch phán đoán theo s bên ngoài, nên c ý công minh mà thôi chưa đ, còn phi thc hin ra bên ngoài na.
T nhiên tr em tin tưởng vào s thành tín ca các bc thy, nên ông thy phi chú tâm gi s ngay tht luôn.
Không th đánh la tr em mà không b tr oán. Mun bt tai đ pht mt em hay phá ry, ông giám đc gi em vi li l ngon ngt hp dn: “Phúc, li dây, ông có my mòn quà tng em”. Em vui v đến, ông lin bp bp hai cái vào mt em. T hu hn là em đó luôn đóng ca lòng li vi ông.
Đng t v thương mt em nào hơn các em khác. Không có gì nguy hi cho em đó hơn, và cũng không có gì làm bn mt thế giá hơn.
Bn phi nhn rng v các em mà bn yêu riêng, thích hơn đó, có ngày bn s b b bàng.
Các em ch chp nhn s ưu đãi dành cho các em m đau, nghèo kh, tt nguyn.
Cũng phi tránh đng t du ác cm vi em nào. Đ được như vy, bn thương hết mi em không phân bit, bng cùng mt tình yêu Chúa Kitô yêu các em.
Không bao gi có hành đng yêu thương giác cm vi mt em nào; không vut ve, không ôm m bt c dưới lý do nào. Mt cái xiết tay mnh là đ ri.
C ch yêu thương giác cm y không nhng vô ích, mà còn nguy him na, nếu không cho nhà giáo dc, thì ít na là cho tr em. Các em không mãi là tr em, ln lên, các em s phán đoán nghiêm ngt, và kết án các c ch y là nhng hành đng hèn yếu.
Trong tri hè, đêm đến không nên ngi li giường các em, vin l là khuyên nh em my li. Đơn gin hơn, là sau bui chơi, trước khi lên giường, tp cho các em chúc bn “Ng ngon” thế là tt ri.
Đng bao gi quên, bn phi là nhà giáo dc trước đã, ri mi an i v dành sau.
Không nên nhìn s vt qua cp kính đen, cũng không đ b ám nh quá. Nhưng dù nhân đc bn đã đến đ nào, dù tui đi bn đã cao, bn luôn khôn ngoan dè dt theo li thánh Phaolô dy: “Ai tưởng mình đang đng, phi cn thn ko ngã”.
Bao nhiêu có th bn phi lo cho có bàn giy làm vic. Không tiếp các em trong phòng ng.
Đng bao gi làm c cho người ta dư lun xu v bn. Bn không có quyn gây nguy hi cho thanh danh ca bn. Thái đ ca bn lúc nào cũng phi thng thn nghiêm chnh, s nga trước được nhng li kháo láo, luôn sn sàng được tung ra thành li nói hành nói xu.
Bn đng bao gi ngc nhiên nếu ngày nào cm thy có mi tình riêng sôi ni v em này em khác. Lúc y bn phi cương quyết không t v gì riêng tư vi em y.
Nếu bn luôn hip thông vi tình yêu ca Chúa Giêsu đi vi mi em, bn s thương mến các em cũng bng tình yêu mà Chúa yêu thương các em và như thế tâm hn bn không b trói buc.
Mt khuôn vàng thước ngc: “Hiến thân mà không b chiếm đot”.

 

12. Nhẫn nại và chịu chờ

Phi nhn ni: vì tiến b tng bước mà kiên trì hiu qu s tt hơn, bn b hơn là tung ra mt chp. Tuy là nng nhit, nhưng li có nguy cơ kit lc và kết qu không có ngày mai.
Đng mong thy hiu qu ngay. Thi gian không khoan đãi nhng gì người ta làm không có nó.
Mun cho cây mc nhanh mà c kéo dn cây lên là mt phương cách ti. Vì có th làm cây b đt r.
Giáo dc là công vic đòi hi phi kiên nhn. Trước nhng khó khăn bui đu, đng vi nn. Vai trò ca bn là tp cho các em có nhng tp quán tt, nhng thói quen tt lành. Ch ít lâu sau n lc và c gng s gim, tp quán s hin hin như bn tính th hai. Đng thúc bách quá, phi biết điu hp cái bn đòi hi vi kh năng hin ti ca tr em.
Khi b cám d mun đi nhanh, hoc mun thy thành qu sm, hãy nhìn vào s nhn ni ca Đc Kitô là tôn sư ca các nhà giáo dc: “Hin gi anh em không lĩnh hi được hết” (Ga 16,12).
Đôi khi cn vn dng ý chí đ lng hơn là đ nói, đ ngh yên hơn là hành đng, đ ch đi hơn là c tiến.
Biết ch đi đ chn thi gi hp tâm lý mà nhc nh cnh cáo, phin trách là ngh thut ca lương tri và ca đc nhn ni.
Đ c võ ta d nhn ni, bn hãy nh d ngôn người gieo ging. Điu Chúa đòi là bn gieo ht ging tt, làm cho cây mc lên là phn vic ca Chúa.
Đng ng ngàng khi không được kết qu ngay: phi qua nhiu tháng bông lúa mi chín, thì cũng phi qua nhiu năm mi thy được bước tiến ca mt tâm hn, ca mt tp th.
Nhn ni và chu ch là mt biu hin ca sc mnh ch không phi là ca di kh. Nhà giáo dc thiếu nhn ni trước tr em s tht ra nhng li đáng tiếc, hoc vung ra nhng c ch hung gin, chng t mình không t ch thì còn làm ch được ai.

 

13. Ý chí cương quyết

Thành qu nào cũng đòi ý chí cương quyết và kiên trì.
Tr em cn được ta vào cây tr mnh. Các em thường hãnh din và cm thy được an toàn dưới bóng hun luyn viên quyn uy.
Tr em và thanh thiếu niên không vui khi uy quyn yếu nhược. Trái li chúng sung sướng gp được v hướng đo đy ngh lc cho chúng nương ta. Ý chí cương quyết làm chúng yên tâm. Ý chí nhu nhược đy chúng vào s ng vc và sau cùng chúng s ngao ngán (Lacordaire).
Đng bao gi nói: “Tôi hết mun ri”. Nói thế, bn s mt luôn nhng gì còn li. Bn phi tin rng v kh năng ý chí bn có tha, không như bn tưởng. Nên bn phi luôn mm: “Tôi có nhiu ngh lc và ý chí, tôi phi tăng trin nó mi ngày cho vic thin, không phi đ chng minh vic nó hin hu, nhưng đ giúp bn thc hin điu đã dc quyết”.
Bn luôn phi t nh. Bn s đt được d dàng nơi tr điu bn mong mun mà không phi ra lnh nhiu. Vì ý chí mnh đ toát ra mt dòng ngh lc khiến tr em chp nhn và thi hành cái mt.
Có được ý chí mnh, bn s được li nhiu. Vì đ đt cùng mt hiu qu y, bn đ phí sc hơn, và nh cùng mt hành đng y, bn gim thiu được nhng mt nhc tha.
Đng lúc nào cũng nói: “Tôi s làm vic này, vic kia” hoc nói: “Nếu mun tôi có th làm được vic kia vic n. Nhưng bn hãy làm đi, đng còn s hay nếu na.
Đng dc quyết cách nông ni nh d, phi dành thi gian suy nghĩ v tm quan trng ca vn đ, ri mi chn điu dc quyết.
Hãy lc li, nghiên cu sách báo v giáo dc. Đến vi thc nghim như trường dy môn giáo dc tt. So sánh và trao đi kinh nghim ca bn vi các đng nghip.
Nhưng đng đánh mt mình trong lý thuyết suông, cũng đng kéo dài nhng tranh lun vô b mà phi chuyn sang hành đng. Điu đáng k là thành qu. Bn hãy là người thc hành.
“Hành đng là s ging co gia lý tưởng và thc ti” điu đúng đn là ta phi n lc xen vào. T mình th nghim và bng mt sc đy mnh đem vào thc tế điu ta mơ tưởng. Đng đ đi quá xa, nht là v kết qu. Điu cn là có tiến b, tiến b thc s, ri có ngày người khác có th đi xa hơn (R. Garric).
Ít ý kiến mà thc hành hơn là nhiu mà không ý kiến nào được thc hành c.
Chn la tc là phi b đi mt cái. Mt quyết đnh tuy dù bt toàn, nhưng được cương quyết thc hin s tt hơn là ngi ch mt dc quyết lý tưởng, nhưng không hoc chm tr thi hành. Quyết đnh có giá hơn chính xác.
Phương án đã chn sau khi đã suy nghĩ k và bàn hi vi các v thm quyn thì đng còn thay đi, tr trường hp cn ci tiến vì lý do can h.
Mi tháng thay đi phương án, kết cc ch hn đn. Người thay đi hoài ước đnh làm nhiu mà không đi đến đâu. Sau cùng ch còn ta dm chân ti ch.
Đc tính người ch huy là: Can đm, quân bình, t ch.

 

14. Ý chí điềm tĩnh

Tâm thn bi hoi là tt hay lây, đc đim tĩnh cũng d lây như vy.
Làm sao đ tt c con người bn luôn toát ra mt cm giác bình thn. Mt chút du hiu lo bun, chán nn, phương chi li hong hn na, đi vi bn có th chưa đến ni trm trng. Nhưng trên tp th tr em s có nhng tác đng đáng phàn nàn.
Bn đã chng nói là: trăm con mt soi mói chăm chăm nhìn bn đó sao. Nếu trên gương mt bn, tr em nhn thy có s bi hoi, nhc mt, ngao ngán, n tượng y tc khc phn nh trên tp th các em vi mt h s cũng mnh bng s tin tưởng ca các em vn đt đ  nơi bn.
Đi lc trong rng, nếu t ra tht vng, bn s làm thế tht, vì bn s buông b mi phương tin, nên s ht hong ca tr em sau cùng s hu hoi ý chí bn.
Vy bn hãy ca lên cho tr em cũng ca lên vi bn. Và thế là bn s can đm hơn, bình tĩnh hơn đ đưa ra mt quyết đnh, tìm ra được li thoát.
Đng bao gi đ tht ra li cho tr em thy được bn lúng túng, bn tht bi, bn hết thế: vì cái đó gim uy tín bn đi nhiu lm.
Tinh thn tr em hin hin trên nét mt người hướng dn chúng. Hành vi c ch và hình như c đến tâm tư nhà giáo dc đu tác đng đến hu hiu và tư tưởng ca tr em.
Đng khi nào nói: “Tôi hết kham ni ri”. Bi vì ch ít lâu sau điu đó s thành mt xác quyết cn thiết. Rt cuc bn tin có tht như vy, thế là m ca cho mi bt nhn, chán nn ùa vào.
Phi biết gi gìn sc kho và tng bước tiến ti thành qu.
Phi ý thc v vic cân đi. Đng đ vì mt li không đáng k, bn la li quá li. Đng lúc nào cũng xen mình vào. Xen mình vào luôn khi không có lý do cn thiết ch làm mt tr em và gây nguy hi cho uy thế bn.
Gim thiu các hiu lnh bng gõ bàn hoc thi tu hít.
Ban b điu gì mà mt li đ ri thì đng nói thêm li na. Cùng lúc có th dùng li hay điu b đ làm cho các em hiu, bn nên chn điu b. Trong mi trường hp, bn đng la li, đng to cho các em mt n tượng là bn đang sôi đng. Trái li, bn phi bao trùm các em trong bu khí thinh lng và tin tưởng.
Đng quan trng hoá vic gì. Nên nh li thng chế Roch: “Vic không đâu đng bi thm hoá, vic bi thm phi gin d đi hơn”.
Ti Kiến Hành mt đám cháy bùng ra trong mt nhà hát. Ông giám đc nói vi khn gi: “Không sao, không chút nguy him gì cho quí v”, khán gi c bình tĩnh đi ra, và mi s đu tt đp, không ai h hn gì.
mt tnh khác, đám cháy bt ra trong phòng đ máy chiếu phim, rõ là không nguy him gì cho khán gi. Thế mà, vì ông giám đc kêu tht thanh: “Chúa ơi, tht là khng khiếp”. Mi người đu hong ht s hãi, chy đp lên nhau gây t vong và thương tích cho mt s người.
Đ gi luôn được s thn nhiên, bn hãy tp cho quen chp nhn vui v nhng trái ý cn con. Đng nghin ngm mãi ni băn khoăn. Đng đ vic làm tr thành mi bn tâm lo lng.

 

15. Lạc quan và vui vẻ

Mun gây nh hưởng ln nơi tr em, nhà giáo dc phi luôn linh hot vui v. Vi thái đ y ông thu hoch được nhiu nơi tr em hơn là vi điu b khc nghit, lnh lùng, trm bun ươn ế.
Bn nên làm cho tr em yêu thích vic chúng sp làm bng cách thêm ý v cho li bn dy bo, chng hn như:
- Các em thy đy, công vic trôi chy rt tt.
- Chúng ta sp tri qua mt ngày cao đp chng nào.
- Chúng ta s sung sướng hết sc khi biết đt được thành qu y...
Cũng nên khuyến khích các em tin rng các em có th d dàng hoàn thành: “Các em hãy chân nhn: thông minh và qung đi như các em, vic y d như trò chơi”.
Khi mt s c xy ti, cũng không tuyên b mt cách bt li. T d như bn đã chun b t chc mt cuc đt la tri, bt thn cơn mưa đ xung. Tiếp tc t chc đ các em ngi trên đt ướt là điu thiếu khôn ngoan. Vy phi hoãn mt t chc các em đã tng mong đi.
Thay vì báo tin đó vi dáng điu bun, như nói: “Thông báo cho các em mt tin bun là ti nay không th chơi la tri. Đ thay thế, các em s nghe k chuyn”.
Nhưng nếu nói vi ging vui tươi phn khi: “Các em thân mến, rt may là tri cho chúng ta thêm 24 gi na đ chun b chu đáo hơn bài hát và trò chơi. Nên ti nay các em được nghe k chuyn rt hay ngoài d tính ca các em”.
Thường tình thái đ vui cười phn khi gây được cm tình và nim tin. Nếu bn thn nhiên trước mi cnh sng và vô cm trước mi tình hung, bn s được đáp tr như vy.
Bn hãy là người lc quan đng. Người lc quan đng khác vi người lc quan tĩnh.
Người lc quan tĩnh không làm gì c, ch lng l ch cho mi sư xoay vn thun li cho mình.
Người lc quan đng năng n sáng to, vì biết rng cái gì cũng có khía cnh tt cn khám phá và khai thác. Thánh Phaolô đã chng nói: “Đi vi người kính mến Chúa, cái gì cũng giúp h nên tt”. Và thánh Augustinô nói thêm: “K c ti ca mình và ca người khác”.
Người lc quan tĩnh nói: “Mi s ri đâu vào đó c”.
Người lc quan đng tuyên b: “Biến c nào cũng có khía cnh tt, cn biết ng dng”.
Có người ch nhìn thy nhng khó khăn. Có người li mun nhm mt cho khi nhìn thy.
Hay hơn c là, khi nhìn thy các khó khăn cũng nhn ra kh năng tháo g. Kh năng gây sc bt cho vic tháo g.
Có hai li sng và nghĩ tưởng mà tôi gi là bi quan và lc quan.
Bi quan là ch dán mt vào nhng khuyết đim nơi con người và trong các t chc, ch không phi đ sa cha mà ch đ lướt qua, luôn nhìn v phía sau và tìm đường ly cách và phân tán.
Lc quan là vui v nhìn thng vào cuc sng và nhim v nó đ ra, là tìm thy trong mi người điu tt phi tăng trin vun trng, là không tht vng v tương lai do chính mình nhào nn nên, là thông cm li lm và yếu đui ca con người. S cm thông y khiến ta hành đng, không đ cho ngày sng ca ta tr thành son s (Elisabeth Leseul).
Hãy dy cho tr em biết:
- Nhân đc làm sáng t bí quyết hnh phúc tht.
- Sng đo không đi đôi vi sng bun.
- Sng đo thánh hoá và c vũ nim vui trong sáng.
- N cười chân tình là hành vi đo đc.
- Vui v là mt hng ân Chúa ban.
Chúa yêu thương nhng người t hiến vi n cười trên môi.
Hãy tp cho tr em nhìn nhn mi s theo khía cnh tt và luôn tươi cười. Đó là sc mnh ln cho đi em và là mt trong nhng giúp đ đáng k nht bn có th dành cho em.
Phương pháp cười luôn còn sinh hiu qu trong nhiu trường hp:
Đây hai em đang cãi nhau, nến bn bè chung quanh va v tay va reo vui: nào anh em ta cùng cười lên, ta cũng vui lên... s bt bình ca hai em s biến mt cách kỳ diu.
Khi mt em đến than van khóc lóc vi bn, bn nói vi em: li em kêu nài ch được lng nghe, nếu em nói vi n cười tht tươi. Tc khc, li than van ca em s hết nc n.
Ngn ng Đông phương qu quyết: “Khi bun, mt đng mi bn cũng không vượt qua được, khi vui, bn băng qua được trái núi”.
Tính khí vui v phát sinh nhit tình, tăng thêm ngh lc. Nh tính khí vui v người ta cm thy bt mt, chu đng tt hơn  nhng nghch cnh, nhng chng phá hoc th thách. Nh tính vui v, trí óc trong sáng hơn, tư tưởng minh bch hơn, tâm hn thanh thn hơn. Vi người có tâm hn vui v, hot đng s hoàn ho hơn, có cơ may thành đt hơn.
Bn nên chú trng điu này là s vui v bn bi dưỡng cho mình cũng bng kiếm tìm cho tha nhân. Khi bn tp cho các em vui cười đ người khác được sung sướng là bn đã to được bu khí tt thun li cho các em phát trin toàn din con người.
Nên gim thiu li trách mng và hình pht đ làm cho nim tin và s sng vui ng tr trên tp th các em. Nh vy, nhng thói xu tai hi nht như s bt hoà, lòng đc d, tính gi hình vv... không còn đt sng.
Vui v là đc tính t to, t vun trng, t bo trì, và t hoàn ho hoá. Nó không l thuc vào tui tác già hay tr. Nó có th n r c trong bc cao niên.
Trước hết, vui v là mt thái đ can đm. Vui v không phi là chuyn d. Nó đòi hi phi có ý chí, phi có ngh lc. Nó biu hin s đc thng liên tc, mt tư thế thng li và mt não trng đi lên. Đ duy trì s vui v, phi khi s hoài. Cuc thng không bao gi dt khoát. Có rt nhiu cám d đ dng chân, đ tr li, đ sơ cng hoá. Lúc y, sinh hot ch còn theo thói l và sau đó là đc điu. Đc điu là nguyên nhân chính sinh ra s bun ru bt mãn. Tính vui v luôn đi mi, sáng to, giàu sáng kiến. Nó lan to mt bu khí nhiu khám phá.
Vì thuc loi đc tính qu cm, nên vui v thường d bác ái. Nó mến chung tha nhân và nhng gì không phi là mình. Nhng gì thuc bác ái và giao hoán thc s, nó nhìn nhn vi ý tưởng cho đi và nhn li: nó tin tưởng tha nhân cũng như tha nhân tin tưởng nó.
Nó không thu vén cho mình vì nó kêu gi người ta không thu vén cho h. Nó t cho đi, sng theo tinh thn đng đi, không sng l loi, vì nó đã được to dng cho tình bác ái huynh đ.
Nó nghin ngm ngun sui l lùng phát sinh nim vui cha đng trong li dy ca Đc Kitô: “Anh em hãy thương yêu nhau”.
Đi vi người chung quanh nó đ ý đến kh năng hơn là nhng thiếu sót ca h.
Đã hn nó không h chê bai, nhưng nó mnh dn và kp thi đưa ra li trách c vi dáng v lc quan tin vào tim năng và cơ may ci biến, mà chính nó đã gi lên tim năng và cơ may y.
Tính lc quan ca nó không tĩnh, mà sáng to vi đy đ ý nghĩa ca ngôn t. Kh năng ca nó cùng mình như calo trong người. Đúng tht nim vui đã tham d vào công trình sáng to ca Chúa. Có lúc người ta đã liên tưởng đến nim vui bao la ca Đng To Hoá trong các th to ca Người.
Vui v còn là nim tin: tin vào điu lành, có nghĩa là tin vào s tr giúp ca Chúa. S lc quan bt ngun t ơn cu đ. Nh ơn cu đ mà cái gì cũng có th thánh hoá được.
Vui v li không là du ch ca lòng biết ơn đó sao? Biết ơn đây không ch nói “cám ơn” ngoài ming, song là c mt thái đ biết ơn, t nét mt bt sáng lên tâm tính biết ơn, lp lánh và hp dn như ánh sao mai.

 

16. Quyền bính

Quyn bính là tp hp các đc tính, nh đy nhà giáo dc d dàng hướng dn tr em ưa thích và ham chung điu xng tin đem li li ích cho tr em.
Quyn bính không th đc vì quyn qun tr, hay nh vào trách nhim nm gi, mà phi làm cho mình đáng được.
Khi thi hành quyn bính, nhà giáo dc phi nhm li ích hơn hết cho tr em: đây hơn nơi nào hết, qun tr là phc v”.
Đng lm ln quyn bính vi đc đoán. Đc đoán là hiếm ho ca quyn bính, nh đó người ta truyn lnh không cn có lý do tương xng.
Không gì nguy him bng đc đoán, vì luôn can d vào mi chuyn. Người ta dp tt nhng t phát nơi tr em, rt cuc s b ghét b.
Nên lưu ý điu này là người yếu kém mi hay đc tài. Vì không nm vng chính mình, nên cn phi th uy bng nhng quyết đnh xào đi xáo li không my hp thi, ch ý là đ ra v ta đây bc thy.
Điu ct yếu không phi là truyn lnh, song là lnh được tuân hành. Lý tưởng nht là lnh được tuân hành mà ít phi ra lnh.
C th là khi gánh mt trách nhim, bn phi nm vng quyn uy tương xng vi trách nhim y.
Nếu uy tín bn không cân bng vi trách nhim, s phát sinh s hn đn, gây tai hi ln cho bn và cho nhiu người khác. Hơn na d mt uy tín, quyn bính s không được tôn trng, m đường cho s t quyn, chng đi và phn lon.
S thường tr em không vâng li là li ti người điu khin. Nhà giáo dc không có uy tín s sm thy s tháo th hoành hành nơi các em.
Ra lnh hoài mà không có hiu lc, bó buc nhà giáo dc phi làm ly công vic không được tuân hành. Do đó, ông d b mt, kit sc, chán nn, và rt cuc phi chuc ly nhng hiu qu thm hi.
Không gây được nh hưởng nơi các em, cũng khó c vũ các em biết c gng. C gng là điu kin cn thiết cho các em th đc được nhng đc tính lành thánh.
Tr em cn được giúp đ chng li nhng khuynh hướng xu, đ đt được nhng tính tt các em còn thiếu hay phát trin nhng mm non mi nhú lên trong các em.
Đó là nhim v các nhà giáo dc như cha m, thy cô, linh mc vv... Nhnh hưởng tt các v giúp đ, các em dn dà tp luyn được nhng đc tính tt y.
Hành x quyn uy không phi là thc hin quyn lc, song là phc v vì đc ái, mà lý tưởng là dt dìu các em, phát huy con người các em.
Con người t nhiên có uy như mt đc tính bm sinh. H gây được nh hưởng nhng người chung quanh cách rõ rt. Người ta nói là t nơi h tiết ra mt sc truyn cm nhim mu, nh đó h ci hoá được c cnh trng đang sng. H không cn lên tiếng bo phi im lng. S im lng t nhiên được tuân gi khi h ging dy. Trái li, có người không làm thế nào cho tr em chú ý nghe mình được.
Nhà giáo dc có quyn uy bước vào phòng hp, trt t tc khc được vãn hi ch vì s hin din ca h.
Lyautey khut phc người ta như bc thy nh mt th phát quang t con người ông. Nó chính là phn chiếu tâm hn nng nhit ca ông.
Không mt ai không chu nh nh mt sc mnh đ cao phát ra t tính tình hăng say, t lung sáng chói v nếp sng ông đang tiến hành đ luyn thép và phm cht các tâm hn (G. de Tarde).
Trong ít nhiu trường hp, quyn uy là do tính khí, là do di truyn. Tuy nhiên, cũng vn là chuyn th đc được. Nó có th phát huy và cũng có th mt đi, tuỳ theo mt s lut mo cn phi biết.
Nếu mun tr em tôn trng bn, bn phi biết t trng: không nói li bt xng, li n ý. Không gin đùa cách buông th, nghi ngi, sung sã. Tránh li ăn mc cu th, l lăng. Phi làm sao cho tr em cm mến bn là cha, là thy và là linh mc.
Nh đ tui, kinh nghim, tài đc, thông tho tâm lý, nhà giáo dc càng được các em tín nhim bao nhiêu, càng phi quan tâm đng đ nhân cách mình b tt php đi. Song phi chăm sóc cho nó ngày càng n r hơn.

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây