Linh mục Mễn

http://linhmucmen.com

Dọn mình chết lành - Phần I số 1-40

Dọn mình chết lành - Phần I số 1-40

Dọn mình chết lành - Phần I số 1-40

Dọn mình
Chết lành
Phần I số 1-40
1. Ai nấy có đủ phương thế, mà lo cho mình được chắc phần phước đời đời là thể nào ?  2
2. Ai nấy sẽ đi về nhà đời đời của mình là thể nào ?. 4
3. Của cải đời này, chẳng làm ích gì cho ta là thể nào ?. 7
4. Của cải đời này đáng cho ta khinh dể là dường nào ?. 10
5. Phải lo tu đức lập công, cho đáng phần phước trên nước thiên đàng là thể nào ?  13
6. Kẻ phạm tội trọng, thì làm sỉ nhục cho Chúa là dường nào ?. 15
7. Kẻ phạm tội làm ô danh Chúa là dường nào ?. 18
8. Kẻ phạm tội làm cực lòng Chúa là dường nào ?. 20
9. Hạng người dại dột bội số là thể nào ?. 23
10. Kẻ phạm tội trở nên loài vô tâm vô trí là thể nào ?. 25
11. Các thánh đã đến bậc khôn ngoan thông thái thật là thể nào ?. 28
12. Thế gian chẳng có sức gì mà làm cho ta nên phước lộc là thể nào ?. 31
13. Kẻ có tội phải nhiều nỗi khốn cực bề trong là thể nào ?. 33
14. Người nhân đức đặng an nhàn phước lộc là thể nào ?. 36
15. Ơn Chúa làm cho ta  đặng những ích rất trọng là thể nào ?. 40
16. Mất ơn Chúa, thì khốn nạn là dường nào ?. 42
17. Tội mỗi người đã định số rồi là thể nào ?. 45
18. Số tội mỗi người chẳng bằng nhau là thể nào ?. 47
19. Ta hằng phải lo sợ luôn là thể nào ?. 50
20. Khi xác còn nằm trên giường chưa nhập quan, thì ngó ra thể nào ?. 52
21. Khi xác chôn dưới mồ thì ra giống gì ?. 55
22. Ta hãy kíp lo phần rỗi là thể nào ?. 57
23. Sự chết lột trần ta, để ta mình mộc xác phàm là thể nào ?. 59
24. Đến giờ chết, mới hay chức quyền  danh vọng đời này giả trá là thể nào?. 61
25. Ta hãy kíp dâng mình cho Chúa là thể nào ?. 64
26. Giờ lâm chung rất can hệ là thể nào ?. 66
27. Mọi người phải chết là thể nào ?. 69
28. Hằng giây hằng phút, ta hằng gần sự chết là thể nào ?. 71
29. Giờ chết đã định, song ta chẳng biết là giờ nào ?. 74
30. Phải lo tính sổ sách lương tâm cho sẵn là thể nào ?. 76
31. Hằng phải dọn mình chết cho sẵn luôn, đừng bao giờ hờ cơ là thể nào ?. 79
32. Đến giờ lâm chung kẻ có tội quay quát tìm Chúa, mà chẳng gặp là thể nào ?. 81
33. Kẻ có tội phải bị nhiều điều túng rối trong giờ lâm chung là thể nào ?. 83
34. Người cả đời đã mê sự thế gian, đến giờ chết sẽ ước ao điều gì ?. 86
35. Đến giờ hấp hối, phàn nàn tiếc nuối thì muộn màng là dường nào ?. 88
36. Giờ chết kẻ lành, là giờ nghỉ ngơi, là giờ thoát khỏi mọi nỗi gian nan tân khổ ?  91
37. Giờ chết kẻ lành, là giờ thắng trận vinh quy ?. 94
38. Sự chết là cửa kẻ lành qua, mà vào chốn hằng sống đời đời ?. 97
39. Sự chết là cửa kẻ lành qua, mà vào chốn hằng sống đời đời (tt) ?. 100
40. Kẻ lành chết bình an êm ái, là thể nào ?. 103

 

1. Ai nấy có đủ phương thế, mà lo cho mình được chắc phần phước đời đời là thể nào ?

Có lời Thánh Kinh rằng: "Cây đã ngã phía nam hay là phía bắc, mà hễ đã ngã phía nào, thì cứ nằm miết phía ấy mãi" (Eccl 11,3). Cũng một lẽ ấy, linh hồn tôi ví như cây đại thọ, đến giờ chết mà ngã về phía nào, thì cứ nằm miết phía ấy, cho đến đời đời: hoặc đặng làm vua trên thiên quốc đời đời, hoặc phải làm tôi mọi dưới hoả ngục kiếp kiếp; hoặc hưởng vinh phước vô cùng giữa biển cả khoái lạc, hoặc phải ngã lòng muôn kiếp dưới vực sâu hình khổ, hai đàng có một mà thôi, không có bậc nào ở giữa nữa đâu. Ông thánh Gioan Kim Khẩu, khi suy gương hai người đã kể truyện trong Sách Thánh, một người nọ trọc phú giàu có mà tội lỗi, xưa ở đời thiên hạ cho là người đại phước, vì giàu có sung sướng mọi lẽ: song chết rồi phải đày đoạ dưới hoả ngục; còn Ladarô kia thanh bần, ăn mày mà nhân đức, xưa ở thế ai nấy cầm bằng kẻ vô phước, vì nghèo khó cực khổ trăm đàng; mà chết rồi, lại đặng an nhàn trên cõi thọ, thì thánh nhân than thở rằng: Ôi! Chúa đổi phước ra hoạ, đổi hoạ ra phước, mà đổi cho đến đời đời thì thật Chúa công bình dường nào!

Có nhiều người giáo hữu hay áy náy lo sợ mà hỏi rằng: không biết tôi có được vào sổ kẻ Chúa đã chọn lên thiên đàng, hay là đã phải Chúa loại ra xuống hoả ngục chăng? Áy náy mà hỏi như vậy, nào đặng ích gì? Song hãy xét, ví như khi triệt hạ một cây kia, thì chưa biết nó sẽ ngã về phía nào, thì chắc nó sẽ ngã phía ấy chẳng sai. Vậy ớ con! Con hãy nghiệm cách con ăn ở làm sao? Con hãy ra sức nghiêng về hướng nam luôn: là con hằng phải lo giữ nghĩa cùng Chúa hằng phải lo lánh tội luôn; như vậy, thì con sẽ đặng vào sổ kẻ Chúa đã tiền định lên thiên đàng mà đặng rỗi linh hồn chẳng nghi. Song cho được lánh tội, thì con hằng phải nhớ đến sự đời đời trước mặt con luôn, ấy là l Gm Cao thượng như lời thánh Augustinô gọi làm vậy, thì thậm phải. Cũng nhờ suy lẽ cao sâu ấy, nên nhiều nam nhi con nhà thế phiệt, đã xa nơi trần tục, tìm đến góc rừng hang núi mà ẩn tu, để chuyên lo một việc linh hồn, cho chắc phần rỗi. Bây giờ các đấng ấy đã đặng rỗi, thì muôn kiếp phỉ tình khoái lạc, biết là ngằn nào!

Xưa có một người nữ đã quen theo đàng tội lỗi, ngày kia đấng chân phước Avila gặp, thì khuyên bảo bà ấy rằng: "Hỡi bà! Bà hãy suy hai tiếng này: đi đi, Kiếp kiếp! Phước lộc đời này chẳng bền đặng lâu, chết thì hết cả; mà chết rồi, thì chỉ còn một chỗ khốn nạn vô cùng, hay là vinh phước vô cùng mà thôi; bà hãy suy lấy". Người nữ ấy nghe mấy lời đó, cứ suy đi gẫm lại, liền động lòng ăn năn chừa cải, chẳng còn dám xiêu theo chiêu cũ nữa.

Thầy Phaolô Xênhơri, bữa kia sực nhớ đến sự đời đời, thì sợ hãi quá, đến nỗi nhiều đêm thức chong; mà từ đó càng thêm hãm mình đánh tội nhiệm nhặt hơn nữa.

Ông Đơxơliô kể chuyện một Đức Giám Mục kia, cũng bởi suy gẫm về sự đời đời, là điều rất can hệ, nên đã tu đức thành công, mà cứ nói trong mình rằng: "Hằng giây hằng phút, tôi chực trước cửa đời đời". Có một thầy dòng cứ ở trong mồ loạn kia luôn, mà thường kêu la rằng: "Ôi sự đời đời! Ôi sự đời đời đáng kinh khủng là dường nào!". Đấng chân phước Avila cũng nói rằng: "Kẻ nào tin sự đời đời, mà chẳng lo sống thánh, thì nên đem giam trong nhà điên".

Lời than thở
Ly Chúa con! Xin Chúa thương xót con; nguyên con biết, h trong khi phm ti, thì chính con lên án cho con phi khn nn đi đi; nhưng vy, con cũng c lòng chng tr thánh ý Chúa; vì chi? Vì theo mt chút vui gi xác tht mà thôi. Ôi! ly Chúa con! Con hết lòng ăn năn, xin Chúa th tha cho con. Con chng còn dám chng tr thánh ý Chúa na. Phi như Chúa đã pht con chết lúc con theo đàng ti li, thì khn nn cho con đến ni nào! Vì rày con phi trm luân trong ho ngc, mà gin ghét thánh ý Chúa đi đi. Song bây gi con kính mến thánh ý Chúa, cùng dc lòng kính mến Chúa luôn. Con xin mượn li Ca vnh mà than th cùng Chúa rng: "Xin Chúa dy d con cho biết vic làm theo ý Chúa" (Ps 142,10). Xin Chúa hãy cho con rõ biết điu Chúa ưa hp, và xin Chúa ban ơn giúp sc cho con, t này v sau đng vâng theo thánh ý Chúa cho trn, trong mi cách con ăn chng chút sai ngoa. Ly Chúa nhơn t vô cùng! Con chng dám làm nghch cùng Chúa na. Xin Chúa ban cho con ơn này, là cho con vâng ý Cha dưới đt, bng trên tri vy! Xin cho con đng làm trn thánh ý Chúa, thì con chng còn ước ao gì na. Ôi! ly Đc Chúa Cha hng có đi đi! Xin Chúa khng nhm li con, vì lòng Chúa yêu du Đc Chúa Giêsu, là Đng đã dy con vâng theo ý Chúa luôn, thì con xin ly tên Người mà nguyn rng: Vâng ý Cha! Vâng ý Cha! Vâng ý Cha mi đàng. Ly Chúa! Nào Chúa có mun s gì, cho bng phn ri con sao? Ch chi bao lâu con còn sng, ch chi khi con chết, mà con đng vâng theo ý Chúa cho trn, thì phước cho con là ngn nào!

Ly Đc Bà Maria! M là Đng đã đng phước làm trn thánh ý Chúa luôn, thì xin M, vì công nghip M, hãy cu thay cho con cũng đng vâng theo thánh ý Chúa trn đi con.

 

2. Ai nấy sẽ đi về nhà đời đời của mình là thể nào ?

Có lời Thánh Kinh rằng: "Người ta sẽ đi về nhà mình phải ở đời đời" (Eccl 12,5). Lời thánh tiên tri nói: "Sẽ đi", thì có ý chỉ mỗi một người, kẻ trước người sau, sẽ đi đến chốn mình ưng đi: nghĩa là không ai vác mình đi, cũng chẳng ai lôi mình đến đó, song mình sở mộ chốn nào, thì mình tự nguyện đi đến chốn ấy mà thôi. Hẳn thật Đức Chúa Trời muốn cho mọi người đều đặng rỗi linh hồn hết thảy, song Người chẳng muốn ép ai phải rỗi linh hồn đâu. Như lời Thánh Kinh rằng: "Đức Chúa Trời để sự sống, và sự chết trước mặt mỗi một người trong chúng ta, ai ưng chi cho nấy" (Eccl 15,18). Chúa còn dùng miệng tiên tri Giêrêmia, mà phán cho ta biết Người để trước mặt ta hai đường, một đường đến sự sống, là đường lên thiên đàng, một đường đến sự chết, là đường xuống hoả ngục (x. Jer 21,8). Chúa để cho ta lựa lấy mặc ý ta. Song ai đã chọn đường xuống hoả ngục, thì có đời nào, mà tới nước thiên đàng đặng sao? Lạ thay! Linh hồn thì muốn rỗi, mà tội lỗi không muốn chừa, tự lên án cho mình phải sa hoả ngục, lại mơ rằng: tôi trông cậy rỗi linh hồn. Ông thánh Augustinô nói rằng: "Trong đời có ai dại, đến đỗi đi uống thuốc độc, mà trông cậy khỏi chết sao?". Song biết bao nhiêu người có đạo, biết bao nhiêu kẻ dại dột hằng phạm tội liều mình phải chết, mà cứ rằng: Lãi rãi, rồi đây tôi sẽ liệu phương! Ôi! biết mấy linh hồn đã phải nhào đầu xuống hoả ngục, cũng tại phỉnh mình cách khốn nạn như vậy!

Phần ta, chớ có vô tình như thế: ta một phải nhớ đến sự đời đời luôn. Người thế muốn có một sở nhà ở cho tiện cho sướng, thì tìm nơi khí thanh gió mát lựa chỗ đất tốt nước hiền, để ở trót đời phong lưu mà dầu khó nhọc mấy cũng chẳng từ, tốn hao mấy cũng không tiếc! Còn về chốn sau này mình phải ở đời đời thì sao lại đánh chữ bất quá, mà lơ lửng không lo? Hãy nghe lời thánh Eukê rằng: Việc rất hệ trọng ta phải chăm lo, là sự đời đời. Không phải như việc tạm thời: mua sắm nhà cửa dưới thế gian, rộng hẹp nóng mát thể nào cũng được, hơn thua một đôi chút cũng xong, miễn là ở đặng qua buổi, thì thôi đâu; song là việc vĩnh viễn, ngày sau phải ở một chốn trong hai; hoặc ở chốn bình an đầy dẫy mọi sự sung sướng, thanh nhàn vui vẻ, phủ phê mọi điều phước lạc ở giữa vô vàn thần thánh, sum vầy cùng các bạn hữu nghĩa thiết Đức Chúa Trời; hoặc ở vực sâu khốn nạn, tràn trề muôn giống khổ hình, đau đớn khốn cực, bao phủ những lửa sinh diêm, lộn với đoàn lũ hung ác phàm phu, chung chạ cùng nố thờ thần lạc đạo, tôi tá ma quỷ; mà ở chốn ấy bao lâu? Chẳng phải đôi ba mươi năm, năm bảy mươi năm, mấy mươi muôn năm rồi hết, song đời đời kiếp kiếp, vô cùng vô tận. Ấy là một điều đại hệ, ấy là một việc cả thể, chẳng phải là việc tầm thường đâu; đời ta chỉ có một việc đó phải lo mà thôi, được thì được hết, mà mất thì mất sạch.

Xưa ông Thôma Môrô, khi phải hoàng đế Henri VIII, lên án xử tử vì đạo thánh, thì vợ người là bà Luy đến khuyên dỗ chồng mình khoá quá mà tuân lệnh vua dữ cho rồi. Song ông Thôma hỏi vợ rằng: "Ớ Luy, bạn cũng rõ tôi đã già cả, thì bạn hãy tính cho tôi biết tôi còn sống thêm đặng mấy năm nữa?" Bà vợ ngộ bất cập lượng, mà cũng thưa lại rằng: "Thế tất cũng còn được vài mươi năm nữa". Ông Thôma liền đáp lại rằng: "Bà mà cả vụng lắm, bà ơi! Buôn bán như bà thì lỗ chết! Bà tính gì lạ vậy! Bà ưng tôi sống thêm ở thế vài mươi năm nữa, để cho tôi mất phần phước đời đời trên thiên đàng, mà phải chịu muôn hình khổ trong hoả ngục sao? Đây tôi nhất định không làm chuyện dại như vậy bao giờ".

Lạy Chúa! Xin Chúa khai quang cho con đặng rõ thấu lẽ chân thật ấy. Giả như sự đời đời, là một điều khả nghi, cho đi hết sức là một ý kiến khá, tin mà thôi, thì con còn phải nong công ra sức ăn ở nên người đạo đức, vì nếu rủi mà ý kiến ấy thành ra đích thật, thì trở tay không kịp chăng. Song chẳng phải là một điều mập mờ đâu, thật là một việc xác quả chắc chắn; cũng chẳng phải là một ý tưởng bông lông, bèn là một lẽ đức tin, như lời Thánh Kinh dạy rằng: "Ai nấy sẽ đi về nhà mình phải ở đời đời". Bà thánh Têrêxa rằng: "Thương ôi! biết bao nhiêu người có đạo, phạm muôn vàn tội lỗi, mà phải mất linh hồn, cũng là vì thiếu đức tin". Vậy ta hằng phải giục lòng tin cho vững luôn, mà xưng ra rằng: "Tôi tin hằng sống vậy". Ta hãy suy lẽ chân thật ấy luôn và hãy dùng mọi phương thế, mà lo phần rỗi ta cho chắc chắn, là hãy năng chịu các phép bí tích; hãy suy gẫm hằng ngày; hãy nhớ đến sự đời đời luôn; hãy xa lánh các dịp hiểm nghèo. Mà nếu đến phải bỏ thế gian, thì ta cũng hãy bỏ đừng tiếc; vì như lời thánh Bênađô rằng: Việc phần rỗi đời đời là một việc rất quan hệ, nên dầu có lo cho chắc chắn mấy mặc lòng, thì cũng chẳng bao giờ quá đâu.

Lời than thở
Ly Chúa! Tht thì chng có bc lng chng gia; hoc con s được vinh phước đi đi, hay là phi khn nn kiếp kiếp; hoc đng do chơi gia bin c khoái lc, hay là phi ln li dưới vc sâu hình kh; hoc hip cùng Chúa vô cùng trên cõi th, hay là vi qu muôn kiếp dưới ngc hình; mà ho ngc y, ôi! con biết rõ con đã đáng ghe phen! Song con cũng biết chc Chúa hng th tha cho k có lòng ăn năn, và cu k hết lòng trông cy Chúa cho khi ho ngc, vì chính mình Chúa qu quyết điu y vi con rng: "Ai kêu đến Ta, thì Ta s cu nó, mà làm cho nó đng vui mng" (Ps 90,15).

Vy ly Chúa! Xin Chúa hãy kíp tha th cho con, xin Chúa hãy kíp cu con cho khi ho ngc. Ly Đng rt tt lành! Con lo bun trên hết mi s lo, vì đã làm mt lòng Chúa. Xin Chúa cho con sm đng nghĩa li cùng Chúa, và đng lòng kính mến Chúa na. Nếu bây gi con trong ho ngc, thì l gì mà con còn đng kính mến Chúa na, mt phi ghét Chúa đi đi mà thôi, song ly Chúa! Chúa đã làm s gì d cho con, mà con phi ghét Chúa thy sao? Chúa đã thương con cho đến phi chu chết, thì tht Chúa đáng cho con kính mến chng cùng. Ly Chúa! Xin Chúa ch đ con xa cách mt Chúa. Con kính mến Chúa cùng quyết lòng kính mến Chúa luôn. Con xin than th cùng Chúa như thánh Phaolô xưa rng: "Có s gì làm cho ta b lòng kính mến Chúa Kitô đng sao?" (Rm 8,35). Ôi! ly Đc Chúa Giêsu! Ch có mt ti trng làm cho con xa cách Chúa mà thôi; cy vì máu thánh Chúa đã đ ra, mà cu chuc con, thì xin Chúa ch đ con sa phm, thà đ con chết còn hơn!

Ly N Vương con cùng là M con! Xin M cu thay nguyn giúp cho con, thà chết ngàn ln mà chng thà còn làm điu khn nn, là b lòng kính mến Con M na.

 

3. Của cải đời này, chẳng làm ích gì cho ta là thể nào ?

Xưa có một người quân tử, tên là Aritiphê, chở hàng hoá một tàu đầy, ngày kia vượt biển ra khơi; mà rủi bị phong ba đánh nát vỡ tàu, của cải chìm tột đáy biển, người danh sĩ chỉ còn mình trần, may tấp vào bãi. Song bởi ông ấy thông thái có tiếng, nên người miệt biển cung đón tử tế, lại trợ cấp cho khỏi phần thiệt hại nữa. Lâm nạn mà gặp duyên, thì người quân tử liền viết thơ về khuyên cố hữu đồng hương, ngó lấy gương mình, mà giới tâm, để lo thu tích những của bền bỉ, dầu phải đắm tàu, cũng chẳng hề hư mất bao giờ. Ấy thật là điều cha mẹ bạn hữu ta, rày ở kiếp đời đời cũng khuyên ta cùng dặn ta đừng bôn chôn tìm kiếm những vật hèn đời này, một lo tích trữ những của kiên xác, dầu chết cũng chẳng hề mất. Ngày chết gọi là ngày mất hết mọi sự (x. Deut 32,35); vì trong ngày ấy, mọi của cải thế gian, mọi chức quyền danh vọng, mọi cuộc vui chơi sung sướng, đều tan mất hết. Vì vậy thánh Ambôrôdiô dạy rằng: Các món ấy chẳng nên gọi là của ta, vì ta chẳng đem theo đặng qua kiếp khác, chỉ có những việc lành phước đức, thật là của ta, vì sẽ đi với ta cho đến đời sau mà thôi.

Vậy có lời Chúa cứu thế bảo ta rằng: "Được lời lãi cả thế gian, mà mất linh hồn, tức là mất sạch hết, thì nào đặng ích gì?" (Mt 16,26). Ôi! bởi nhờ suy thấu lời phương ngôn ấy, cho nên mấy người thanh niên đã quyết tình vào chốn viện tu! Biết bao nhiêu thầy ẩn sĩ đã bạn cùng rừng xanh núi đỏ! Biết mấy đấng tử đạo đã liều mạng sống vì Chúa Kitô? Xưa thánh Inhaxiô đề Loadôla cũng đã dùng lời chân ngôn ấy, mà kéo được nhiều linh hồn về cùng Chúa. Đây ta chỉ trưng tích ông thánh Phanxicô Xavie, cho con nghe mà thôi: Nhân lúc ông thánh Phanxicô ở thành Phalê, lòng đương ham hố sự đời, trí đương trù nghĩ công danh. May thay giãi cầu tương phùng! Ngày kia ông thánh Inhaxiô tình cờ mà gặp Phanxicô, thì nói rằng: "Ớ anh Phanxicô, anh phải biết thế gian bợm bãi quỷ quyệt lắm, anh ơi! Hứa trăm điều nhưng chẳng giữ một mảy. Mà cho dầu nó có giữ điều đã hứa với anh đi nữa, thì cũng chẳng hề làm cho anh phỉ lòng bao giờ. Song cho đi có làm cho anh mãn nguyện, thì tôi xin hỏi: phước lộc thế gian cho anh bền đặng mấy lâu: có đặng lâu dài hơn mạng sống anh chăng? Mà chết rồi, thì anh sẽ đem đặng của gì theo anh vào chốn đời đời? Anh đã nghe nói, có thiên hộ nào khi chết, mà đã đem được một trự tiền, hay là một tên đầy tớ theo mình, để dùng đến chưa? Có vua nào quyền phép đến đỗi, khi chết đã mang theo đặng một sợi chỉ điều, mà làm dấu mình là vì đế vương chăng?". Phanxicô nghe bấy nhiêu lời, liền động lòng, cứ suy đêm nghĩ ngày; tức thì từ giã thế gian, mà theo ông thánh Inhaxiô, rồi cũng đã nên thánh trọng.

Xưa vua Salomon ở đời, giàu có sung sướng vô song, chẳng có sự gì vui sướng ở thế mà người chẳng nếm tới, như chính mình người đã xưng rằng: "Mọi sự con mắt tôi mơ ước, thì tôi chẳng hề từ chối, một để cho nó hưởng như ý mà thôi" (Eccl 2,10). Song đến chừng người no chán đã thèm, thì thú thiệt, của cải dưới đất này đều là huyễn hoặc hư vô, đều là phù vân giả trá. Chị Margarita là con hoàng đế Rôđônphô II, về dòng Carmêlô, xưa thường nói rằng: "Các nước thế gian, đến giờ chết có làm ích gì chăng?". Các thánh khi suy đến phần rỗi đời đời, thì hãi hùng kinh khiếp; như thầy Phaolô Xênhơry sợ hãi hết sức, mà hỏi cha giải tội mình rằng: "Thưa cha, xin cha nói cho con biết, con có rỗi linh hồn chăng?". Ông thánh Anrê Avêlinô cũng bởi run sợ như vậy, nên hằng khóc lóc ròng rã, hai mắt như hai suối nước, mà than rằng: "Nào ai biết, tôi có rỗi linh hồn hay không?". Ông thánh Luy Bertrăngđô, cũng vì suy một điều ấy, nên sinh áy náy lo sợ, đến đỗi cả đêm cứ lăn lóc trằn trọc trên giường, lưng không bén chiếu, mà la lên rằng: "Ôi ai biết tôi có khỏi sa hoả ngục chăng?". Còn kẻ có tội hiện đương mang án phải sa hoả ngục, mà cứ ngủ ngáy thẳng giấc, chơi cười phỉ chí, thì nghe có lạ không?

Lời than thở
Ôi! ly Đc Chúa Giêsu là Đng cu chuc con! Con đi ơn Chúa đã soi sáng cho con rõ thu s con đã lm lc, cùng ti con đã phm, mà sp ct tr lưng cho Chúa, là Đng đã liu đ máu ra và đã chu chết vì con. Tht Chúa chng đáng cho con t bc như con đã xưa nay. Ôi! Gi như con phi chết bây gi, thì con ch thy trong mình đy nhng ti li, ch thy lương tâm cn rt t b, mà làm cho con phi áy náy s hãi trong gi lâm chung, nào có thy gì na sao? Ly Đng cu chuc con! Con thú tht con đã di dt, con đã di mình con, mà b Chúa tt lành vô cùng, cho đng mê theo nhng s vui hèn đi này, thì con nguyn xin Chúa cho con đng hết lòng đau đn ăn năn! Cy vì s Chúa đã chu chết cách đau đn trên cây thánh giá, xin Chúa cho con đau đn khóc lóc mi ti li đến trn đi con. Ly Đc Chúa Giêsu! Ly Đc Chúa Giêsu! Xin Chúa th tha cho con; con quyết t này v sau chng còn làm cc lòng Chúa bao gi na, mt kính mến Chúa luôn mà thôi. Tht con chng đáng Chúa đoái thương, vì con đã khinh mn d duôi Chúa by lâu nay; song vì Chúa đã ha s thương yêu k có lòng kính mến Chúa, mà rng: "Ta yêu k yêu Ta" (Prov 8,17), thì xin Chúa cũng hãy thương ly con, vì con kính mến Chúa. Con xin t b mi s sang trng, cùng mi s vui sướng thế gian, min là cho con đng Chúa đoái thương, thì đ ri. Ly Chúa con! Vì lòng Chúa mến thương Đc Chúa Giêsu, xin Chúa khng nhm li con! Chính mình Đc Chúa Giêsu cũng nài xin Chúa ch xua đui con ra khi lòng Chúa. Con xin phú trót mình con cho Chúa chng chút đ dành; xin dâng mng sng con, nhng s thích tình con, ngũ quan con, linh hn và xác con, ý mun cùng s thong dong con na. Xin Chúa nhm ly l mn con dâng, mà ch t ry con, như con đã đáng, vì con đã b nghĩa Chúa nhiu phen. Xin Chúa ch b con xá cách mt Chúa (x. Ps 50,13).

Ly Thánh N Đng Trinh Maria là M rt nhân lành! Xin M cu cùng Đc Chúa Giêsu cho con; con hết lòng trông cy M cu bu cho con là dường nào!

 

4. Của cải đời này đáng cho ta khinh dể là dường nào ?

Ta hãy lấy cân Đức Chúa Trời mà cân mọi của cải đời này thì đánh giá mới nhằm; nếu dùng cân thế gian mà cân, thì đánh giá phải sai, vì có lời Thánh Kinh làm chứng, cân thế gian mưu mẹo dối trá cân không đúng (x. Os 12,7). Vậy mặt cân thăng bằng Đức Chúa Trời chỉ rõ cho ta thấy những sự đời này yêu chuộng, đáng khinh chê mọi đàng, vì chẳng làm cho ta phỉ lòng chút nào, lại còn chóng qua mau hết nữa. Dầu cho ba vạn sáu ngàn ngày ta đặng sống ở thế, thì cũng thấm thoát tợ thoi đưa. Mà những sự vui sướng ta hưởng, đến cùng rồi, còn có thứ gì dính tay ta chăng? Các cuộc ấy cũng qua mau, như tàu chạy băng mặt sóng; hễ chạy qua rồi, thì chẳng còn thấy lằn ngang lằn dọc gì nữa (x. Sap 5,10). Ta hãy hỏi thăm mấy người cự phú, mấy tay danh sĩ, những vị đế vương hiện đương ở chốn đời đời, xưa ở thế sang trọng tột phẩm, sung sướng đủ thứ, phô trương hết bậc, mà rày còn lại chút gì nói dấu chăng? Thì ta liền nghe những kẻ ấy trả lời rằng: Không còn chi nữa, chẳng còn gì hết! Nên ông thánh Augustinô than rằng: Hỡi người! Mầy cứ giương mắt trông xem của cải người phú hộ trưởng giả kia đặng hưởng ở giữa thế gian, mà quên xét về sau nó chết rồi, có đem theo mình đặng vật gì chăng? Chỉ có một thây ma hôi hám, với một tấm tấm vải liệm thô sơ, đều phải mục nát thúi tha mà thôi.

Những người danh tiếng thế gian, khi mới chết, thì thiên hạ còn chạo rạo năm ba bữa, rồi lâu quên đứt, chẳng còn đặt trí đến nữa. Như lời Ca vịnh rằng: "Chẳng còn ai nhớ đến nó, tiếng tăm nó cũng đều tan mất" (Ps 9,7). Mà rủi như mấy người khốn nạn ấy phải sa hoả ngục, thì làm gì, nói gì ở đó? Chúng nó chỉ khóc lóc than van rằng: Nào xưa ăn ở khoe khoang? Nào xưa phô trương tiền của? Rày làm ích gì cho ta? Mọi sự ấy chóng qua dường bóng bổ (x. Lap 3,8), ta này chỉ còn một sự khốn cực, thương tiếc, và ngã lòng đời đời mà thôi.

Hỡi ôi! người mê sự thế gian, lo liệu việc phần xác, một cách khôn ngoan khéo léo là dường nào! Cho được chức phận, thì kiếm thế kiếm thần; cho được tiền của, thì bằng đồng chỉ phá, khó nhọc biết bao nhiêu mà kể! Muốn được sức mạnh, thì dùng đủ phương pháp: đâu thầy giỏi thuốc hay, đâu khí tốt nước hiền, đều thử đến hết. Song về việc phần hồn, thì gặp chăng hay chớ, vô lự vô ưu là dường nào! Mà không biết: sức khoẻ chức quyền của cải, một mai thác xuống thì mọi sự đều tan. Còn linh hồn và sự đời đời chẳng hết chẳng tan bao giờ, mà cứ còn mãi mãi! Có lời ông thánh Augustinô rằng: Cho được làm bậy, thì chẳng biết từ lao, cho được phạm tội, thì không quản khó nhọc. Như kẻ cưu lòng thù oán, quân trộm cướp gian tham, đứa hoang đàng trắc nết, cực mấy cũng chun đầu mà làm điều phi pháp mình đà lăm le lâu ngày, miễn là cho thoả ý mình thì thôi. Còn về việc rỗi linh hồn, mà thấy khó một chút, thì đã thụt lui, chẳng muốn chịu cực bao giờ. Thương ôi! đến kỳ lâm tử, ngọn đèn thánh thắp lên, là chính giờ lẽ chân thật phục quyền, thì những người mê sự thế, liền thấy tỏ mình đã lầm lạc, nên phải thú xưng mình đã dại ngây là dường nào! Khi ấy mới thở vắn than dài: Ôi! tôi đã có đủ mọi phương thế, cho đặng nên thánh, mà tôi chẳng thèm ngó lại, thì rày khốn thân tôi là dường nào!

Cho dầu làm đến cực phẩm Giáo Hoàng, như Đức Giáo Tông Lêô XI, mà còn than van khi gần chết rằng: "Phải chi tôi đã làm tên giữ cửa nhà dòng, thì hơn là ở địa vị Giáo tông bội phần". Đức Thánh Phapha Hônôriô III, trong giờ lâm chung, cũng than thở như vậy mà rằng: "Thà xưa kia, tôi lo việc bếp trong nhà dòng tôi ở, mà rửa chén bát, thì còn có ích cho tôi hơn nhiều".

Philipphê II, là vua nước Iphanho, buổi gần băng hà, thì đòi hoàng tử đến; rồi phách áo cẩm bào, trên ngực đầy giòi bọ lúc nhúc, chỉ cho con mà rằng: "Hỡi hoàng thái tử con ôi! con hãy xem đây cho biết, người đời chết thể nào, và chức quyền sang trọng thế gian đến đó, là cùng đồ rồi". Đoạn vua than rằng: "Ôi! phải chi xưa kia, cha ở bậc thầy dòng tầm thường, thì còn hơn ngự trên bệ ngọc muôn phần". Luôn thể lúc đó, vua truyền lấy thánh giá xỏ dây, mà mang vào cổ cho người, mà khi vua đã an bài mọi sự cho đặng chết, thì thêm lời rằng: "Ớ hoàng thái tử! Cha chủ ý cho con chứng kiến việc ấy, để cho con rõ biết, thế gian cư xử với chính vị vua chúa, trong giờ lâm chung thể nào; đến cùng sau hết là giờ chết, thì mọi người đều nên bình đẳng: ngôi thiên tử cũng nhắm mắt như người bình dân. Chết rồi mới rõ mặt hơn thua: ở thế gian, ai đã có lòng đạo đức hơn, thì trên thiên đàng Chúa sẽ thưởng cho địa vị cao hơn". Cũng một hoàng thái tử ấy, sau lên ngôi vị được ba năm thì thăng hà; mà khi gần giờ thọ chung, thì cũng nói như hoàng phụ xưa với các quan đại thần rằng: "Chư khanh là thần hạ Trẫm, thì phải giữ lời Trẫm di ngôn: Trong văn tế chư khanh làm, mà an táng Trẫm, thì cứ nói sự thiệt chư khanh thấy nhãn tiền bây giờ đây, mà rằng: làm vua mà đến giờ chết, cũng chẳng đặng ích gì, lại càng thêm đau đớn lòng, vì đã làm vua mà thôi!". Rồi vua la lên rằng: "Chớ chi tôi đã từ ngai vàng, mà lên rừng ẩn tu làm tôi Chúa bấy lâu nay, thì bây giờ tôi đặng vững lòng trông cậy hơn, mà ra trước toà Chúa, không sợ hiểm nghèo mất linh hồn đến chừng này!".

Song kẻ cả đời chẳng lo kính mến Chúa, mà đến giờ chết có phàn nàn tiếc nối cũng nỏ đặng ích gì, một thêm cực lòng rủn chí hơn nữa mà thôi? Bởi đó bà thánh Têrêsa kết luận rằng: Hễ sự gì sẽ hết một lần với mạng sống ta, thì ta đừng sá đến làm chi, ta một phải lo ăn ở thể nào, cho khỏi sợ chết, vì phước thật là tại đó. Vậy nếu ta muốn biết của cải đời này đáng giá bao nhiêu, thì ta hãy tỉ như ta gần chết mà xem nó cùng nói rằng: những sự giàu sang vui sướng này, những chức quyền danh vọng kia, một ngày nọ sẽ tan mất hết; đã vậy, thì ta hằng phải ra sức nên thánh, hằng phải lo thu tích những của kiên cố sẽ đi theo ta, mà làm cho ta đặng thoả lòng phỉ chí đời đời chẳng cùng.

Lời than thở
Ôi! Ly Đng cu chuc con! Chúa bi thương con, nên đã chu đau đn nhuc h biết bao nhiêu, song con đã đ lòng trìu mến nhng s vui sướng, cùng nhng ca phù vân đi tm này, mà c lòng dày đp ơn thánh Chúa đã biết my phen!

Song ly Đc Chúa Giêsu! Nếu khi con d duôi Chúa, mà Chúa đã chng n đến cùng con, thì con chng s Chúa xua đui con, rày con tìm Chúa cùng yêu mến Chúa hết lòng, và con đau đn vì đã phm đến Chúa hơn là vì đã mc phi điu gì ri ro. Ly Chúa lòng con! Con quyết t này v sau, chng còn làm mt lòng Chúa na, du nh cũng chng dám; điu chi chích ý Chúa, thì xin Chúa cho con biết mà tránh xa, du cho được ca gì thế gian, thì con cũng chng dám làm na; còn điu chi đp lòng Chúa, thì xin Chúa cho con hiu mà làm lin, này con sn vâng li Chúa. Con ước ao kính mến Chúa cho tht, nên con sn lòng lãnh ly mi con đau đn và mi ni gian nan, như thánh giá bi tay Chúa s trao cho; xin Chúa cho con chu khó bng lòng theo thánh ý Chúa. Xin Chúa hãy đt con, hãy ct con đi này, min là con đng kính mến Chúa đi sau vô cùng thì đã bi.

Ly Đc Bà Maria là M con! Con xin gi mình con cho M; xin M hng cu cùng Đc Chúa Giêsu cho con, ch thôi bao gi!

 

5. Phải lo tu đức lập công, cho đáng phần phước trên nước thiên đàng là thể nào ?


Có lời thánh Phaolô rằng: "Ngày giờ vắn vỏi lắm: ai dùng của đời này, thì hãy dùng cho qua buổi mà thôi, dường bằng không dùng đến, vì thế gian chóng qua như bóng vậy" (1 Cr 7,29). Hãn thật, số mạng con người chẳng qua là như tuồng hát, rất đỗi chóng hết. Cha Cornêliô rằng: Thế gian này ví như trò hát bội; mà đời người khác thể vai tuồng; ai có vai nấy; người thì mang đai mảng vua chúa, kẻ thì mặc áo lam lũ thứ dân, kẻ nọ thì đóng vai quan thầy, người kia thì làm dạng tôi tớ; song đến chừng mãn tuồng đổi lốt, thì chẳng còn dấu gì mà phân biệt ai lại ai nữa; kẻ đã làm vai quan thầy, nay chẳng còn là quan thầy nữa, ai cũng như ai. Ngày nay con giàu có thiên triệu, ruộng đất cò bay thẳng cánh, lầu đài toà ngang dạy dọc; song một phen chết đến, thì của cải con đều về tay người khác quản nghiệp. Như lời Thánh Kinh rằng: "Giờ cực nạn lâm chung, làm cho quên mọi chức quyền danh vọng, xoá hết mọi sự sung sướng sang trọng thế gian" (Eccl 11,29). Xưa Cadimirô vua nước Ba Lan, bữa kia ngự yến cùng văn võ bá quan, khi vừa mới bưng chén rượu kề môi, liền ngã chết; vai vua cổi lốt xong đời. Hoàng đế Xenxô, ngự long đình mới được bảy ngày, mà đã phải kẻ thù giết chết ban đêm; ấy tuồng Xenxô đã rã đám. Ladila là vua nước Bôhêmmia, xuân thu mới nên mười tám, toan gá nghĩa bách niên cùng công chúa con vua nước Pháp; khi vừa định ngày làm lễ giao hôn, mới hào soạn nghi tiết trọng thể, thì mai kia vua liền phải gió chết tươi; đình thần lập tức phái quan đưa tin cấp báo cho công chúa trở về nước nhà, vì đã mãn tuồng cho Ladila rồi. Cũng vì suy sự thế giả trá như vậy, nên Phanxicô Bôradia đã đặng nên thánh; nhơn khi người thấy tử thi bà hoàng hậu Idabella, chết đương thuở hồng nhan, giữa cuộc sang trọng, thì liền quyết làm tôi Chúa mà than rằng: "Chức quyền danh vọng thế gian, triều thiên phủ việt ở đời đến cùng đó, mà thôi sao? Thôi thôi! Từ rày mà đi, tôi dốc lòng làm tôi một chủ nào, dầu có chết, cũng chẳng lìa khỏi người bao giờ".

Ta hãy soi các gương ấy, mà lo khắc kỷ tu thân, thể nào trong giờ chết chẳng ai trách ta đặng, như đã trách người ham của trong Evang rằng: "Ớ người dại dột? Như ngươi chết nội đêm nay, thì của cải ngươi đã tích trữ xưa rày sẽ về tay sai?" (Lc 12,20). Lời Chúa cũng đã phán rằng: "Kẻ nào lo làm giàu của cải thế này, thì chẳng đặng ơn nghĩa Chúa đâu". Đoạn Chúa thêm lời này: "Ngươi chớ lo cho giàu có của cải thế gian hay hư nát, một phải lo thu tích của cải trên trời, là công nghiệp phước đức, chính của sẽ theo ngươi lên thiên đàng đời đời, là nơi chẳng có mối mọt gặm khới bao giờ" (Mt 6,20). Vậy ta hãy ra sức tích trữ của rất châu báu, là lòng kính mến Chúa.

Có li thánh Augustinô rng: Ai được giàu có c thế gian, mà chng đng nghĩa cùng Chúa, thì k y tht là k nghèo khó hơn hết trong đi; song ai nghèo cc bn cùng, mà đng ơn nghĩa Chúa, thì đng hết mi s. Mà ai là k đng ơn nghĩa Chúa? y là k có lòng kính mến Chúa; như li thánh Gioan tông đ rng: "Ai có lòng kính mến Chúa, thì trong Chúa, và Chúa cũng trong người y" (1 Ga 4,16).

Lời than thở
Ôi! Ly Chúa con! Con chng mun cho ma qu cai tr lòng con; con ch mun cho mt mình Chúa làm ch ng tr mà thôi. Con quyết lòng chê b mi s, cho đng ơn nghĩa Chúa; vì con chung ơn nghĩa Chúa hơn muôn vàn triu thiên, ph vit thế gian này. Ôi! con còn đ lòng mà mến thương ai, mà chng mến thương Chúa là Đng đang mến yêu vô cùng, tt lành vô lượng, nhân t vô biên, xinh đp vô song, hay thương vô hn sao? By lâu con đã đ Chúa li mt bên, mà trăn tríu vt hèn đi này; y con đã làm mt lòng Chúa, là Đng đã thương con quá bi, thì con ly làm đau đn hết sc, dường dao ct rut vy! Ly Chúa con! Bi Chúa đã dùng muôn ơn, làm như dây mà ct con li cùng Chúa, thì còn l gì, mà con dt lòng kính mến! Xin Chúa nhm ly trót c ý mun con, cùng mi s thuc v con, đon xin Chúa lo liu cho con mc tha ý Chúa. Như trước con đã mê theo dc tình, mà làm nghch cùng Chúa, thì rày xin Chúa th tha cho con. Chúa rt hin hu du dàng! Chúa mun phân đnh cho con th nào, thì con cũng chng còn dám phàn nàn năn n; vì con rõ biết thánh ý Chúa cao sâu mu nhim, ch mun làm ách cho con mà thôi. Ly Chúa con! Xin Chúa sa đnh mi vic con theo thánh ý Chúa, con nguyn ước vui lòng mi b, cùng đi ơn Chúa luôn, xin Chúa hãy làm cho con đng lòng kính mến Chúa, thì con chng còn xin gì na. Chng còn ước mơ ca ci! Chng còn trông mong chc quyn! Chng còn thèm khát thế gian na! ch ước ao mt mình Chúa! Ch khát khao mt mình Chúa mà thôi.

Ly Bà Maria! M tht là có phước, vì xưa đi M ch yêu mến mt Đc Chúa Tri, hơn hết mi s thế gian.

Bao lâu con còn sng đi, thì xin M cu thay cho con đng kính mến Chúa, như xưa M đã kính mến Chúa vy. Này con xin phú thác mình con trong tay M.

 

6. Kẻ phạm tội trọng, thì làm sỉ nhục cho Chúa là dường nào ?


Kẻ phạm một tội trọng, thì phạm đến Chúa là thể nào? Thật nó làm sỉ nhục cho Chúa, làm ô danh Chúa, làm cực lòng Chúa lắm.

Trước hết tội trọng là điều sỉ nhục cho Chúa; hãy nghe lời thánh Thôma tiến sĩ dạy rằng: "Muốn biết tội làm sỉ nhục nặng nhẹ chừng nào, thì phải cân lường theo phẩm giá người chịu, và theo bậc người làm, liền rõ. Như làm sỉ nhục cho một tên thứ dân, thì tội không nặng là mấy; mà làm sỉ nhục cho người có chức tước, thì tội nặng hơn nhiều; chí như làm sỉ nhục cho vị vua chúa, thì tội càng nặng hơn nữa bội phần.

Mà Đức Chúa Trời là ai? Là vua trên hết các vua, như lời Thánh Kinh rằng: "Chúa trên hết các chúa, Vua trên hết các vua" (Apoc 17,14). Đức Chúa Trời là Đấng oai nghi vô cùng, hết thảy các vua chúa dưới thế, hết thảy các thần thánh trên trời sánh với Người, chẳng bằng hạt cát nhỏ vậy (x. Is 40,15). Có lời tiên tri Isaia nói rõ hơn nữa: "Trước mặt Đức Chúa Trời là Đấng cao trọng, hết thảy mọi loài thọ sinh, đều ra mọn mảy dường bằng không vậy" (Is 40,17). Kìa xem Chúa thật là Đấng chí tôn vô đối; còn loài người là vật gì? Thánh Bênađô trả lời: "Là một đống phân tro, là của ăn giòi bọ" (Med C-3). Lại như lời thánh Gioan tông đồ: "Người ta là loài sâu bọ hèn hạ, chẳng làm gì được hết; đui mù không thấy gì sốt; trần truồng chẳng có của gì cả" (Apoc 3,17). Cho nên thánh Bênađô than rằng: "Loài sâu bọ hèn hạ thể ấy, mà cả dám làm sỉ nhục cho Chúa dường ấy!". Vậy theo lời thánh Tôma tiến sĩ thì tội người ta phạm, nói được là xấu xa vô cùng; song ông thánh Augustinô lại quyết rằng: "Tội hẳn là một giống xấu xa vô cùng". Bởi đó dầu loài người ta, dầu chín phẩm thiên thần, dâng mình chịu chết cho đến hoá ra không, mà đền bồi một tội thì cũng chẳng bao giờ đền đủ đặng. Các thầy lý đoán đều công nhận: Đức Chúa Trời dùng hình khổ cực dữ hoả ngục, mà phạt tội trọng; song dầu hình phạt dữ dằn kinh khủng mấy mặc lòng, thì cũng không bao giờ cân xứng với sự quái gở xấu xa tội trọng đặng.

Ôi! vậy thì phải lấy hình phạt nào mà trị tội loài sâu bọ dưới đất, cho xứng với tội nó cả dám phạm đến Chúa mình? Đức Chúa Trời là Chúa cao cả trên hết mọi sự, vì Người là Đấng sinh thành vạn vật, hết thảy mọi loài đều khâm sùng vâng phục mạng Người: như tứ thời luân chuyển, gió thổi tứ phương, sóng nhào bốn bể, mưa sa tuyết xuống, nước, lửa vv... thảy đều vâng phục phép tắc Chúa Cả tạo thành. Chỉ có một loài người cả lòng chống trả lệnh Chúa mà thôi, vì người đời khi phạm tội, tợ như nói cùng Chúa rằng: "Thưa Chúa, tôi chẳng muốn làm tôi Chúa" (Jev 2,20). Chúa thì cấm loài người: mày chớ oán thù; - mà loài người thì thưa lại: Chúa cấm thì cấm, phần tôi nhất định trả thù cho đã nư. - Chúa thì cấm rằng: Mày chớ lấy của kẻ khác. - Mà loài người đáp lại: Chúa cấm nghiệt quá, tôi đây quyết lấy cho được đã - Chúa còn cấm: Mày phải kiêng sự vui sướng xấu xa, đừng theo. - Song loài người cứ bất khẳng: Chúa cấm nhặt quá, tôi nay cầm mình không đặng... Ấy loài người trả lời cùng Chúa, cũng như xưa vua Pharaô, khi nghe ông Moisen đem lệnh Chúa truyền, phải tha dân Chúa về đất tổ phụ, vua cả gan trả lời: "Ta đây chẳng biết Chúa là ai" (Exod 5,2). Rày kẻ có tội cũng cả lòng nói như vậy: Thưa Chúa, tôi chẳng biết Chúa, tôi muốn làm chi, thì mặc ý tôi... Tắt một lời, kẻ có tội làm sỉ nhục cho Chúa trước mặt, mà xây lưng lại cho Chúa; vì theo lời thánh Tôma, thì chính bản chất tội trọng, là sấp cật trở lưng cho Chúa. Ấy cũng là điều Chúa quở trách kẻ có tội: "Ngươi đã bỏ Ta, ngươi đã trở lưng cho Ta" (Jer 15,6).

Chúa đã phán tỏ Người ghét tội lỗi vô cùng, thì chẳng có lẽ nào mà Người không ghét kẻ phạm tội. Người ta khi phạm tội, là cả lòng nên kẻ nghịch cùng Chúa, chống trả Chúa tỏ tường, như lời thánh Gióp rằng: "Nó ra sức chống trả Đấng phép tắc vô cùng" (Job 15,25). Giả như con thấy kiến kia, chống cự cùng tên lính, con nghĩ làm sao? Về con cũng vậy, con hèn hạ nhỏ mọn như con kiến vậy, mà lẽ nào con lại dám lướt qua Đức Chúa Trời sao? Lẽ nào mà châu chấu lại chống nổi xe, lẽ nào mà sứa lại nhảy qua đàng đặng sao? Đức Chúa Trời là Đấng phép tắc vô cùng, bởi không mà Người phán một lời, tức thì liền có trời đất muôn vật; mà phỏng Chúa muốn phá cả bầu trời, thì Người chỉ ra dấu một cái, ắt càn khôn thế giới cùng mọi loài liền ra không trong một nháy mắt, nào có khó gì? Vậy cho đặng phạt kẻ có tội, thì có cần gì Chúa phải khổ tâm cực trí, mới trị được đâu: Chúa thoáng ý qua một chút, kẻ có tội liền phải xong đời ra tro mạt. Thế mà kẻ phạm tội cả dám đối nghịch cùng Chúa, hoa tay lên làm nghịch với Chúa, thật nó dại dột mê muội, và làm sỉ nhục cho Chúa, biết là dường nào! (x. Job 15,25).

Lời than thở
Ly Chúa! Này đa lon thn đến sp mình xung t ti dưới chân Chúa, vì đã ghe phen c lòng xây lưng, làm s nhc cho Chúa trước mt; bây gi đa ng nghch này, xin Chúa thương xót nó cùng. Chúa đã ha nhm li k chy đến cùng Chúa: "Ngươi hãy kêu đến Ta, thì Ta s nghe li ngươi" (Jer 33,2). Ly Đng tt lành vô cùng! Con xưng tht mt ho ngc mà pht con, thì cũng chưa xng; song Chúa rõ thu lòng con đau đn, vì đã phn nghch cùng Chúa, hơn là vì mt mi ca ci, cùng mng sng con na. Ôi! Ly Chúa rt hin hu du dàng! Xin Chúa th tha cho con, và xin Chúa ch đ con làm mt lòng Chúa na.

Chúa đã đi ch con, cho con đng ngi khen lòng lành Chúa, và cho con đng kính mến Chúa. Ôi! con xin ngi khen Chúa, cùng yêu mến Chúa; vì công nghip Đc Chúa Giêsu, con trông cy chng còn b lòng kính mến Chúa na. y bi con kính mến Chúa, nên con đã đng cu cho khi sa ho ngc; cũng nh lòng kính mến y, con trông sau này s gi mình cho khi phm ti na. Ly Chúa con! Con đi ơn Chúa đã ban ơn soi sáng, cho con đng lòng ước ao kính mến Chúa luôn. Cúi xin Chúa khng nhm ly trót mình con: linh hn và xác con, tài năng cũng ngũ quan con, làm ca riêng Chúa, cùng xin Chúa khng cu ly con. Con than th cùng Chúa, như vua thánh Davit xưa: "Con là ca Chúa, xin Chúa cu ly con cùng" (Ps 118,94). Chúa là Đng tt lành đáng yêu mến trên hết mi s! Xin Chúa cho con đng kính mến mt mình Chúa mà thôi. Xin ban cho con đng lòng st sng kính mến Chúa luôn. Con đã làm mt lòng Chúa lm; nên du con có kính mến Chúa hết sc đi na, thì cũng chưa thm vào đâu. Vy con quyết kính mến Chúa hết lòng, đ bù li các s s nhc con đã làm cho Chúa là Đng phép tc vô cùng! Con trông cy Chúa s ban ơn cho con.

Ly Đc Bà Maria! Con cũng trông cy M rt có quyn thế, cu bu cho con trước mt Đc Chúa Tri.

 

7. Kẻ phạm tội làm ô danh Chúa là dường nào ?


Kẻ có tội chẳng những làm sỉ nhục cho Chúa mà thôi, lại còn làm ô danh Chúa nữa; như lời thánh Phaolô: "Khi anh em phạm luật Chúa, mà lỗi điều Chúa răn, thì anh em làm ô danh Chúa lắm" (Rm 2,22).

Quả nhiên như vậy, kẻ có tội từ chối ơn Chúa, và giày đạp ơn nghĩa Chúa vì một chút vui hèn xác thịt. Giả như cho được một nước, dẫu cho được cả thế giới đi nữa, mà người ta đành dạ mất ơn nghĩa Chúa là của quý trọng hơn muôn vàn thế gian, thì nó làm một điều rất quái gở lắm thay, huống nữa là cho được một chút của hèn, cho bớt cơn nóng giận, cho thoả mãn một mảy tình dục, mà kẻ có tội cả lòng dám phạm đến Chúa, thì thiệt nó làm một điều rất dại dột không lưỡi nào nói cho xiết đặng.

Khi người ta gặp dịp tội, thì bắt đầu suy nghĩ trong trí, so hơn tính thiệt, khác nào cầm cân trong tay, một phần muốn để ơn nghĩa Chúa, một phần muốn để chút dục tình, mà cân nhắc hơn thua, rồi mới quyết tình ưng thuận; song khi đã đành lòng chiều theo tính xác thịt, thì thật cố ý chuộng một chút vui sướng, hơn ơn nghĩa Chúa. Ấy xem cho biết kẻ có tội khinh dể Chúa là dường nào! - Vua thánh Davit khi suy đến sự cao trọng oai nghi Đức Chúa Trời, thì động lòng mà than rằng: "Lạy Chúa ai dám sánh bày cùng Chúa sao?" (Ps 34,10). Song khi Đức Chúa Trời thấy kẻ có tội so sánh Người với sự vui hèn, mà chuộng chút vui sướng hơn Người thì Người quở trách nó rằng: "Ngươi đã sánh Ta với vật gì? Vậy thì ngươi trọng sự vui hèn hơn ơn nghĩa Ta sao? Ấy thật ngươi khinh dể Ta, cùng xây lưng cho Ta đó" (Ezech 23,35). Giả như con phải mất một tay, hoặc mươi đồng tiền mà thôi, hay là một vật gì nhỏ mọn, thì có khi con không liều mà phạm tội ấy đâu. Vì vậy ông Xalvianô nói: Chỉ có một mình Đức Chúa Trời hoá ra hèn trước con mắt ta, đến đỗi đáng cho ta liều đi, vì một chút tình dục, vì một chút vui sướng hèn hạ xấu xa thể ấy.

Vả lại ông thánh Hiêronimô có lời rằng: Khi kẻ có tội đành mất lòng Chúa, cho thoả tình dục một đôi chút, thì nó coi tính xác thịt dường bằng Chúa nó vậy; vì nó chỉ lấy sự vui sướng xác thịt, làm như sự cùng sau hết nó mà thôi. Xưa Giêrôbôam làm nguỵ cùng Đức Chúa Trời mà muốn ép dân mình thờ bụt, thì chỉ bụt mình thờ, mà nói với dân rằng: "Này là Chúa bay phải thờ" (III Req 12,28). Ma quỷ cũng làm thể ấy: nó trưng bày sự sung sướng xác thịt ra, để cám dỗ kẻ có tội, cùng nói rằng: Mày có ăn thua gì với Chúa mà lo? Sự vui sướng đó, tình tư dục đó, là Chúa mày; mày cứ theo đi, cứ ưng đi cho thoả thích đã, còn Chúa, thì mày hãy dẹp lại một bên. Mà khi kẻ có tội nghe theo lời quỷ dỗ, thì lòng nó thờ lạy điều nó thích ý, thay vì Đức Chúa Trời.

Phải chi kẻ phạm tội đã khinh mạn Chúa như vậy, nếu nó khinh Người sau lưng, thì còn dung thứ đặng: ai hay nó lại dám khinh dễ Người nhãn tiền, vì Đức Chúa Trời là Đấng thiêng liêng ở khắp mọi nơi, chẳng có chốn nào khuất mắt Người được; điều ấy, kẻ có tội vẫn biết rõ, song nó chẳng kể chi, một lòng trêu chọc Chúa trước mặt Người mà thôi; như lời tiên tri Isaia chứng: "Nó trêu chọc cơn thịnh nộ Ta trước mặt Ta luôn" (Is 65,3).

Lời than thở
Ly Chúa! Chúa tht là Đng tt lành vô cùng, song đã ghen phen con đi Chúa mà ly mt chút vui gi xác tht, va nếm thì lin tan. Vì du con đã khinh d Chúa thy, song nếu con tht lòng hi ci, thì bây gi Chúa cũng sn lòng th tha, cùng ha chu ly con vào trong ơn nghĩa Chúa. Ôi! Ly Chúa rt hin lành! Con xin vâng, mà hết lòng đau đn, vì đã làm s nhc cho Chúa, cũng chê ghét. Này con trông cy Chúa, này con tht lòng tr v cùng Chúa, mà Chúa đã chu ly con, thì xin Chúa hãy p yêu con, như con cái Chúa vy. Ly Chúa nhân t vô cùng! Con đi ơn Chúa; song xin Chúa t này v sau, hãy cu giúp con, xin ch đ con đui Chúa ra khi lòng con. Ho ngc chng thôi cám d con đâu; song Chúa là Đng có phép tc hơn ho ngc bi phn. Nếu t rày con c phú mình trong tay Chúa, thì con chc chng còn lìa khi Chúa đng na. Vì vy xin Chúa ban ơn cho con đng phú thác mình trong tay Chúa luôn, y là điu con hng nguyn xin Chúa, như con nguyn xin bây gi: Ly Chúa! Xin giúp đ con, xin soi sáng con, xin cho con đng bn đ, xin cho con đng lên nước thiên đàng; mà nht là xin Chúa ban cho con đng lòng kính mến Chúa, vì s kính mến là thiên đàng tht cho các linh hn sch ti. Ly Đng nhân t vô cùng! Con yêu mến Chúa, và con dc lòng kính mến Chúa, chng khi đng. Cy vì lòng Chúa mến thương Đc Chúa Giêsu, xin Chúa khng nhm li con.

Ly Bà Maria! M là chn cho k có ti nương n; xin M phù h đa ti li này có lòng ước ao kính mến Chúa.

 

8. Kẻ phạm tội làm cực lòng Chúa là dường nào ?


Kẻ có tội làm sỉ nhục cho Chúa, cùng khinh mạn Chúa đã đành, lại còn làm phiền lòng cực dạ Chúa quá đỗi nữa. Chẳng có chuyện gì đắng cay chua xót cho bằng thấy kẻ mình thương yêu, và thọ ơn mình cũng đã nhiều, mà trở lại lấy ơn trả oán, còn ăn ở phi ân bội nghĩa với mình nữa. Vậy kẻ phạm tội làm nghịch cùng ai? Nó nhạo báng Đức Chúa Trời, là Đấng đã sanh thành dưỡng dục nó, là Đấng đã thương yêu nó, cho đến đỗi đổ hết máu mình ra, cùng chịu chết vì nó; song nó dám phạn đến tội trọng, mà đuổi Chúa ra khỏi lòng nó. Vốn ai có lòng kính mến Chúa thì Chúa đến lập toà ngự trị trong linh hồn kẻ ấy luôn, chẳng bỏ nó bao giờ, trừ ra nó đuổi Chúa ra khỏi nó mà thôi. Ôi! Lạy Chúa! Chúa đã biết có ngày đứa vô ân bạc ngãi ấy sẽ đuổi Chúa đi, mà nhân sao Chúa chẳng đi bây giờ? Âu là Chúa muốn chờ, cho đến khi nó đuổi Chúa cách tỏ tường đã, lúc ấy Chúa mới đi, có phải chăng? Lạy Chúa! Xin Chúa bỏ nó đi cho rồi, xin Chúa hãy đi trước, đừng để nó làm sỉ nhục cho Chúa đến đỗi ấy. Song Chúa trả lời: Không Ta đi không đành, để coi khi nào rõ mặt nó đuổi Ta đã, rồi hay.

Vậy khi linh hồn thuận tình theo tội lỗi, thì nó nói cùng Chúa: Thưa Chúa, Chúa hãy ra đi cho khỏi lòng tôi. Ông thánh Ghêrêgôriô rằng: Kẻ phạm tội chẳng lấy miệng tày, mà đuổi Chúa đâu, song thật nó lấy việc làm. Kẻ có tội thấy trước Chúa không lẽ ở chung với tội được; nó biết hễ phạm tội, thì ép Chúa phải đi xa; ấy cũng như nó nói cùng Chúa: Thể nào Chúa cũng không ở chung với tôi đặng, thế nào Chúa cũng phải đi; thôi, chúc Chúa đi bằng an! Khi nó đuổi Chúa ra khỏi linh hồn nó rồi, thì nó liền rước ma quỷ vào thống trị linh hồn nó lập tức, Chúa ra cửa nào, thì ma quỷ cũng vào cửa ấy, để chiếm địa vị Chúa ngự xưa. Lúc thầy cả rửa tội cho con nít, truyền cho ma quỷ phải ra khỏi linh hồn trẻ ấy, mà nhượng vị cho Đức Chúa Thánh Thần. Từ đó linh hồn trẻ nhỏ ấy, trở nên đền thờ Đức Chúa Trời; như lời thánh Phaolô: "Anh em chẳng biết, anh em là đền thờ Đức Chúa Trời ngự sao?" (1 Cr 3,16). Song khi người ta tình nguyện theo tội lỗi, thì làm ngược lại hết; nó khiến Chúa đang trấn nhậm trong linh hồn nó, phải nhường chỗ cho ma quỷ. Ấy thật là điều Chúa đã phàn nàn với bà Birigita rằng: Kẻ có tội đãi Ta, như một vua phải lưu đày ra khỏi nước mình trị, để cho đứa côn đồ vào chiếm vị vậy.

Gỉa như kẻ con đã thương yêu lắm, cũng đã thi ân cho nó nhiều, nó lại trở trái làm sỉ nhục cho con quá lẽ, thì con phải buồn phiền lắm! Ấy Chúa đã thương yêu con, cho đến đỗi đã liều mình chết, mà cứu lấy con, song con cũng đã làm cho Người ưu phiền như vậy, chẳng khác chút nào. Nên Chúa gọi trời gọi đất đến, mà cảm thương Chúa chịu đau đớn, vì kẻ có tội ăn ở bạc tình phi ân. Tuy bổn tánh Chúa chẳng hay chịu đau đớn chúc; song thầy Mêdina nói: Nếu Đức Chúa Trời có thể chịu đau đớn đặng, thì một tội trọng cũng đủ làm cho Chúa phải chết. Vì vậy ông thánh Bênađô kết luận: Xét theo bản chất, thì tội trọng là một giống rất độc dữ, đến đỗi có sức giết chết chính mình Đức Chúa Trời. Ấy khi người ta phạm một tội trọng, thì như thể nó tra thuốc độc cho Chúa vậy; mà Đức Chúa Trời có chết, thì nó cũng chẳng lấy làm sao cả. Theo lời ông thánh Phaolô, thì kẻ có tội giày đạp Con Đức Chúa Trời dưới chân nó (x. Heb 10,29).

Mọi sự Đức Chúa Giêsu đã làm, và đã chịu, mà chuộc tội cho thiên hạ, thì nó khinh dể hết.

Lời than thở
y vy, ly Chúa là Đng cu chuc con! Mi ln con phm ti, là con đui Chúa ra khi linh hn con, cùng làm cho Chúa phi chết na! Dường bng con hng nghe Chúa than van vi con: "Cha có làm điu gì cho con? Hoc có làm phin cho con ni gì, mà con làm cc cho Cha đến đi y? Con hãy nói cho Cha biết" (Mich 6,3). Ly Chúa! Chúa đã làm điu gì d cho con sao? Chúa đã sinh ra con cùng đã chu chết vì con, y là by nhiêu s d Chúa đã làm cho con! Vy con biết thưa làm sao? Con phi xưng tht con đáng muôn vàn ho ngc, mà Chúa có pht con xung đó, là l rt công bình. Song xin Chúa nh li Chúa đã chu chết trên cây thánh giá, vì lòng thương con; xin Chúa nh đến máu thánh Chúa đã đ ra vì con, mà thương xót con cùng! Ôi ôi! Chúa chng mun cho con ngã lòng trông cy, con biết ri; Chúa li bo cho con hay, du con đã đui Chúa ra khi lòng con, song Chúa c đng chc trước ca mãi, c gõ ca luôn, c năn n xin vào hoài, c kêu con m ca. Vy ly Đc Chúa Giêsu! Con xin vâng; con xin đui ti li ra khi lòng con, con ăn năn hết sc, cùng yêu mến Chúa trên hết mi s. Ly Chúa là Đng lòng con kính mến; ca m ri; xin Chúa hãy vào, xin Chúa c vào mà đng còn đi xa con na. Xin Chúa ly dây yêu mến, mà ct con li cùng Chúa cho cht, ch đ con lìa khi Chúa bao gi na. Ly Chúa! Không, con không mun xa Chúa na; con m Chúa vào lòng; xin Chúa cho con bn đ đến cùng mà thôi.

Ly Đc Bà Maria là M con! Xin M phù h con luôn; xin M cu cùng Đc Chúa Giêsu cho con chng còn mt ơn nghĩa Người na, thì hnh phúc cho con biết là dường nào!

 

9. Hạng người dại dột bội số là thể nào ?


Đấng đáng kính Gioan Avila có lời rằng: Giả như thế gian này, chia ra làm hai khám đường: một để giam hạng người chẳng tin Đức Chúa Trời, còn một cầm hạng người tin, song cứ theo đàng tội lỗi, mà lìa bỏ Chúa; người dạy hạng người sau đây đáng phải tống vào ngục người điên mới vừa. Song dầu quân khốn nạn ấy, đã ra mê muội dại dột hơn hết mọi người, mà cũng chẳng bao giờ chịu thú mình là dại, một cứ khoe mình khôn ngoan tài ngỏ hơn thiên hạ, thì thật đáng thương hại là dường nào! Ấy điều tệ hơn cả, là số người dại đếm gần không xiết; như lời Kinh Thánh rằng: "Số kẻ dại đông vô cùng" (Eccl 1,15). Kẻ thì dại, vì ham hố công danh; người thì khùng, vì mê đắm xác thịt; kẻ này điên, vì tham lam tiền của; người nọ cuồng, vì lật trời đổ nước; các kẻ ấy lại dám cho các thánh là dại là điên, vì khinh dể của cải đời này, vì chuyên lo phần rỗi đời sau, vì chăm tìm của châu báu thật, là Đức Chúa Trời. Hãy xem những điều mắt nó cầm bằng là dại: dại chịu khinh dể chê cười, dại tha những điều sỉ nhục xấu hổ; dại kiêng sung sướng xác thịt, dại ham ép xác hãm mình; còn dại chê chức quyền của cải; thêm dại kiếm nơi khuất tịch tu thân, cùng ăn ở hèn hạ ẩn danh nữa. Thương ôi! những việc nó cho là dại, thì Chúa lại tặng là khôn; mà những điều nó xem dường khôn, Chúa lại chê là dại, như lời thánh Phaolô: "Sự khôn ngoan thế gian, ấy là điều dại dột trước mặt Đức Chúa Trời" (1 Cr 3,19).

Ôi! có ngày chúng nó sẽ nhìn biết mình thật lầm lạc dại ngu; mà ngày nào nó mới biết? Đến ngày cùng thế hết phương cầu cứu nữa, thì nó sẽ hay, mà ngã lòng rủn chí, cùng thở vắn than dài rằng: Ôi! trời ơi! Chúng tôi xưa ngu độn dại dột biết là chừng nào, chúng tôi đã cho cách ăn nết ở các thánh, là việc điên cuồng dại dột; song ngày hôm nay, mới thấy rõ chính mình chúng tôi, thật đã ăn ở điên cuồng. Kìa xem, vì sao mà rày các đấng ấy, đặng hiệp vào sổ con cái phước lộc Đức Chúa Trời, và đặng hưởng sự thanh nhàn muôn kiếp thể ấy? Còn chúng tôi nay, thì phải nhập vào ngạch tội, mọi khốn nạn ma quỷ, chịu thiêu đốt dưới vực hoả hào, phải hì hụp giữa bể hình khổ vô cùng vô tận thế này! Ôi! cũng vì chúng tôi đã lạc đàng ngay nẻo thật, nên chẳng đặng nhờ ánh sáng công chính soi cho (x. Sap 5,4-6). Sau cùng lũ vô phước ấy, chỉ oán hận mình ngu, chỉ giận ghét mình dại, chỉ than trách mình điên, mà rên xiết phàn nàn: tại sao chúng tôi đã lầm trước kia cứ nhắm híp mắt lại kẻo ánh sáng Chúa dọi vào, rày đều khốn khổ hơn cả là sự lầm lạc chúng tôi đời đời chẳng còn phương sửa lại. Bao lâu còn Đức Chúa Trời, thì bấy lâu chẳng trông ai cứu vớt đặng nữa!

Vậy ta hãy suy: có chi dại dột, cho bằng liều mất ơn Chúa, vì một chút lợi hèn mau tan như khói, một chút vui giả chóng tàn dường hơi sao? Kẻ làm quan muốn cho đặng thăng chức tấn tước, gia bổng tăng lộc, nào có quản chi vào lòn ra cúi, trước ngai vàng bệ ngọc chăng? Mà sao người đời lại đành lòng phạm tội cho thoả mãn xác thịt một giây, để linh hồn phải cực khổ, để lương tâm phải cắn rứt, liều mất của rất trọng là Đức Chúa Trời, liều mất thiên đàng, liều mất sự bình an ở thế nữa, sau hết cũng liều sa hoả ngục khốn nạn đời đời, thì có lạ không? Ví dụ: Như con phải đun tay trong lửa cho cháy, thì con có sẵn lòng đốt đi, cho đặng phạm tội xấu xa nọ chăng? Hay là như con phải nhốt dưới mồ mả một năm, thì con có đành chịu nhốt đó, cho đặng theo sự ô uế kia chăng? Chắc không. Vậy thì con đã tin thật, cùng đã biết rõ hễ phạm một tội trọng, thì mất thiên đàng, mất Đức Chúa Trời, lại phải đốt cả linh hồn liền xác trong lửa đời đời; song con cứ phạm cho được mà thôi.

Lời than thở
Ly Chúa lòng con! Như Chúa chng đem lòng thương xót con dường y, thì nay s kiếp con ra th nào! Có khi con đã phi dưới ho ngc gia quân di dt, cũng mt môn vi con xưa. Ly Chúa! Con đi ơn Chúa, và xin Chúa ch b con ra mê mui ti tăm. Con chng đáng cho Chúa soi sáng, mà li đáng mt ơn Chúa; song may cho con, vì Chúa chưa b con. Du con đã mt lòng Chúa quá lm, song con c nghe tiếng Chúa, hng kêu con cách du dàng, hng an i con đến xin Chúa th tha, và hng khuyên lơn con trông cy Chúa ban cho nhiu ơn c th na. Ôi! ly Đng cu chuc con! Con trông cy Chúa s chu ly con vào s con cái Chúa. Tht con chng đáng gi là con, vì ghe phen con đã làm s nhc cho Chúa; song con biết Chúa hng đi tìm con chiên lc, mà khi gp li được, Chúa vui mng m ly đem v. Ly Cha rt nhân t phúc hu! Con ăn năn vì đã làm mt lòng Cha, con sp mình xung xin ôm cht ly chân Cha, chng ri ra na; Cha có tha cho con, cùng ban phép lành cho con đã, ri con mi buông (x. Gen 32,36). Ly Cha! Xin Cha ban phép lành cho con, hu cho con đng hết lòng đau đn ti li con, và đng yêu mến Cha chí thiết na. Ly Chúa! Con kính mến Chúa hết lòng. Xin Chúa ch b con xa cách mt Chúa. Xin thà đ con mt hết mi s, chng thà đ con mt lòng kính mến Chúa bao gi.
Ly Đc Bà Maria! Nếu Đc Chúa Tri là Cha con, Đc M là m con; xin M cũng ban phép lành cho con. Con chng đáng làm con M, mt xin M hãy k con là đy t M mà thôi. Song xin M hãy làm cho con tr nên tôi t trung nghĩa M, hng yêu mến M, hng gi mình trong tay M luôn.

 

10. Kẻ phạm tội trở nên loài vô tâm vô trí là thể nào ?


Ôi! vô phước thay kẻ có tội! Cho được thông thái bề chữ nghĩa văn chương, để tìm kiếm chút hư danh nơi trần thế, chẳng quản chi hao tổn tinh thần; cho nên tài giỏi kỹ nghệ bách công, để bon chen chút của hèn nơi thế tạm, thì không sá gì lao tâm tiêu thứ. Còn cho được những của đời sau, đời đời bất duyệt, mắt nó chẳng thèm ngó lại, trí nó không thèm đặt đến, biếng nhác trễ nải là dường nào! Nó mất hết tính tình lý sự, đến đỗi thành ra chẳng những là đồ dại dột, mà lại trở nên loài vô tâm vô trí; vì ăn ở như giống nhu dại, không còn biết phân biệt chân giả thị phi, chỉ theo tính tự nhiên ngũ quan xui khiến, hiện thấy chi đẹp ý xác thịt, nó cứ lăn mình vào cho đã tình dục, chẳng nghĩ gì đến điều mình phải mất, cũng không e dè về sự hư hại, hòng té xuống đè đầu mình muôn kiếp. Ăn ở thể ấy, thì chẳng phải là theo bản tính loài người, bèn theo tính chất thú vật, như lời thánh Gioan Kim Khẩu đã nói làm vậy. Người ta là loài linh tánh có trí khôn, phải lấy trí khôn mà xét, phải chiếu lý mà làm, không nên cứ theo tính vật dục. Nếu Chúa cho thú vật có trí khôn, nó làm theo lý sự, thì nó là loài có linh hồn, chẳng phải là loài có giác hồn nữa đâu. Ấy vậy, loài người không trổi xa ngoại vật, nếu cứ làm theo ngũ quan xúc cảm, mà không cứ lý, thì phải kể người như loài vật vậy.

Ai ăn ở khôn ngoan theo lý, thì phải biết lo xa, mới khỏi lo gần: phải biết tiên phòng những sự sẽ đến sau cùng đời mình, như sự chết, sự phán xét, rồi thiên đàng, hay là hoả ngục. Ôi! người quê mùa lam lụ, lên thiên đàng, thành ra khôn ngoan hơn đấng làm vua chúa, mà phải sa hoả ngục! Như lời Thánh Kinh: "Con nít khó nghèo, mà khôn ngoan, thì có phước hơn vua chúa già cả mà dại dột, vì không biết phòng bị việc sau" (Eccl 4,13). Ôi! anh đánh bạc muốn ăn của người ta một đồng, đặt liều cả nhả cửa đất ruộng chú vô một chén, thiên hạ chẳng cho nó là điên cuồng sao? Còn kẻ muốn vui sướng xác thịt một giây, liều mất linh hồn đời đời, người ta có phải kể nó là dại dột bội phần chăng? Có điều này làm hại biết bao nhiêu người phải mang tai, là nó chỉ lo tìm phước lánh hoạ đời tạm bây giờ, chớ chẳng lo tìm phước lánh hoạ vô cùng đời sau, nên phải hư mất kiếp kiếp.

Phần ta phải nhớ, thật Chúa chẳng có ý cho ta sống ở thế gian này, đặng tìm của cải cho ra giàu có, kiếm chức quyền cho nên sang trọng, hầu theo xác thịt cho được sung sướng đâu; một cố ý cho ta sống, để lập công hầu ngày sau đặng hưởng phước thanh nhàn đời đời mà thôi, như lời thánh Phaolô đã dạy (x. Rm 6,22); lại như lời Evang: "Chỉ có một điều can hệ cho ta, là lo cho đặng sống đời đời" (Lc 10,42). Mà mục đích ấy, kẻ phạm tội chẳng màng đến, lại cho đó là điều đáng khinh bỉ hơn cả; nó chỉ trương mắt ngó việc hiện tiền, cứ đi đến sự chết, gần vào cửa đời đời, mà chẳng biết mình đi đến đâu. Như lời thánh Augustinô: Ví như người hoa tiêu, cầm lái tàu chạy buồm ra ngoài biển khơi, cứ chạy vất vơ ở giữa vời, chẳng biết chạy đi đâu, thì anh lái ấy chẳng phải làm điều nguy hiểm lắm sao? Âu là ai nấy đều đoán tàu nó, sẽ phải lố rạng mà vỡ tan. Điều ấy chỉ kẻ lạc xa đàng ngay nẻo chính, là lối nó phải theo. Vậy kẻ khôn ngoan rành hiểu việc đời cũng thế, vì nó chỉ khéo việc làm giàu, chỉ giỏi bề ăn chơi, chỉ tìm tước lớn ngôi cao, ăn trên ngồi trước thiên hạ; còn đến việc phần hồn, xem ra vụng về ngô nghê, chẳng biết liệu phương cứu mình cho rỗi.

Có tích Henri VIII làm vua nước Anh, xưa mê đắm xác thịt, mà bỏ đạo Chúa, làm nghịch cùng Hội Thánh nữa; dầu đã dùng hết tài năng trí xảo mà duy trì đế vị, song chỉ được mấy năm, thì lại phải bỏ lầu son gác tía; đến giờ lâm tử, vua phải xưng thật, than van: "Trẫm chẳng còn gì nữa phải mất linh hồn rồi!". Biết bao nhiêu người cũng mang một kiếp như Henri, xưa lịch lãm việc đời xuất chúng, bây giờ rên xiết dưới hoả ngục: Ôi! trời đất ôi! nào kiêu căng! Nào khoái lạc, nào vinh ba, nào thể diện xưa trên dương thế đã hưởng, rày làm ích gì cho ta? Ôi! đời phồn hoa cũng là đời bỏ đi, muôn kiếp chỉ còn đau đớn sầu khổ mà thôi! Ai khôn ngoan tài giỏi, khéo làm giàu cho bằng người trọc phú thuở xưa, đến khi thác xuống, đã phải chôn trong hoả ngục? (x. Lc 16,22). Alêxandrô Cả, thuở còn sống, tài thao lược khôn ví, đánh đông dẹp bắc đâu tày, oai binh dường gió lướt cỏ, thống trị nhiều nước quy phục muôn dân về một tay; song nửa chừng bóng xế lỡ công phu, người thanh thế hết đời, phải trầm luân muôn kiếp! Thứ người như Alêxandrô cũng chẳng thiếu chi: xưa ở thế nhảy cao đá lẹ, quá khỏi lừng mây, nay chìm ngấm tột đáy hoả ngục, giận mình ghét chúng và than thở: vô phước chi lắm trời ôi! mọi sự sung sướng ta đã hưởng xưa, rày đã qua hết, chỉ còn phải nhức nhối buồn bực vô cùng mà thôi!

Có lời Kinh Thánh rằng: "Trước mặt người đời, có để sự sống cùng sự chết, ai ưng gì cho nấy" (Eccl 15,18). Vậy ớ con, ở đời này con cũng thấy sự sống và sự chết, trước mắt con luôn, con ưng bề nào, hãy lựa lấy một mặc ý con: Muốn sống đời đời, thì phải dứt bỏ mọi sự vui sướng xác thịt; muốn buông lung cho thích tình phỉ chí, thì phải chết muôn kiếp. Ý con thể nào? Con kén điều chi? Xin con hãy suy lường chín chắn, hầu chọn theo bổn thể loài có minh ngộ, chớ lựa theo bổn chất giống vô tâm vô trí. Con hãy chọn theo lẽ đức tin, cho ra người có đạo mà nói hẳn: Dầu thể nào mặc lòng, tôi cũng quyết một bề rỗi linh hồn mà thôi; bằng không tôi sẽ mất hết mọi sự; như lời Chúa đã phán: "Được lời lãi cả thế gian, mất linh hồn nào đặng ích gì?" (Mt 15,26).

Lời than thở
Ôi! Ly Chúa! Chúa đã ban cho con trí khôn, Chúa đã ban cho con s sáng đc tin, nhưng con đã ăn như loài vt, liu mt ơn nghĩa Chúa, cho đng buông theo xác tht vui sướng mt thu chóng bay dường gió, ch còn đng li nhng s áy náy lương tâm, ngày sau phi tr l cùng phép công thng Chúa phán tra nhim nht mà thôi. Con xin than th cùng Chúa, như vua thánh Đavít xưa: "Ly Chúa, xin ch ly phép công thng, xét đoán tôi t Chúa, mt xin hãy thương xót con cùng" (Ps 142,2). Xin Chúa soi sáng cho con, đng thm tính đau đn ti con đã phm mt lòng Chúa, cùng xin hãy th tha cho con. Con xin mượn li Ca vnh xưng tht rng: "Con là chiên lc; nếu Chúa chng khng tìm con, t con phi b thú d nut ri" (Ps 118,176). Cy nh Máu Thánh Chúa đã đ ra vì lòng thương yêu con, xin Chúa hãy thương xót con cùng! Ly Đng rt tt lành, con đau đn ăn năn vì đã b Chúa, cùng đã đành d t ơn nghĩa Chúa na. Con hòng chết vì s đau đn ti li con; xin Chúa khng cho con đng thêm lòng đau đn hơn na, hu cho con đng lên chn tiêu diêu, hát mng ngi khen lòng nhân t lân mn Chúa đi đi chng cùng!

Ly Đc Bà Maria là M con, cùng là chn con nương n! Xin M cu cùng Đc Chúa Giêsu th tha cho con, và ban cho con đng ơn b đ đến cùng.

 

11. Các thánh đã đến bậc khôn ngoan thông thái thật là thể nào ?


Ta hãy hiểu cho rõ: Ai biết lo cho mình đặng ơn thánh Chúa, cùng đặng nước thiên đàng, ấy là kẻ khôn ngoan thông thái thật. Vậy ta hằng phải cầu xin Chúa, ban cho ta đặng nên khôn ngoan thông thái như các thánh luôn, vì ơn ấy chỉ ban cho kẻ xin mà thôi; như lời Thánh Kinh: "Chúa đã ban cho người ta sự thông thái các thánh" (Sap 10,10). Ôi sự khôn ngoan tuyệt trần là dường nào! Khôn ngoan biết đường kính mến Chúa; khôn ngoan biết lo cứu linh hồn mình, khôn ngoan biết tìm đàng rỗi và dùng mọi phương thế, cho tới cùng đích ấy nữa! Muốn thông cách vật tri trí, ắt còn phải tìm sách, mà học cho giỏi thay; huống nữa việc phần rỗi, là điều đại hệ, là điều tối yếu hơn hết mọi việc thảy thảy, mà nói khống, sao cho nên người thông thái. Vậy sách học cho biết đường lo việc rỗi linh hồn, thật là sách cần kíp, hơn hết thiên kinh vạn quyển; nên dầu ta thông suốt các khoa, điển truyện đọc làu như cháo; còn về việc rỗi linh hồn không biết một nét, thì sự thông thái ở đời, cũng chẳng thành ích gì cho ta, một làm cho ta phải khốn nạn vô cùng mà thôi. Song nếu ta thông sách kính mến Chúa, dầu ta dốt nát, chẳng biết một chữ nào trong kinh sử, thì ta cũng sẽ đặng vinh phước đời đời, như lời thánh Augustinô đã dạy. Một bữa kia thầy Gilô về dòng thánh Phanxicô, thưa cùng ông thánh Bonaventura: "Lạy Cha! Thật Cha là người rất đỗi có phước, vì Cha thông hiểu không biết bao nhiêu điều! Phần con đây u mê dốt nát lắm, chẳng biết gì hết; cha dễ làm thánh hơn con bội phần". Thánh nhân trả lời: "Ớ thầy, thầy phải biết: kính mến Chúa ít hay nhiều, chẳng phải tại dốt hay là thông; một bà già ngu muội mấy mặc lòng, mà biết kính mến Chúa hơn tôi, thì sẽ nên thánh hơn tôi". Thầy Gilô nghe lời ấy, vui mừng quá sức, liền la lên: "Ớ bà già dốt nát kia! Bà hãy lóng tai nghe, hãy nghe cho rõ lời cha Bonaventura dạy: nếu bà có lòng kính mến Chúa, thì bà cũng nên thánh hơn người đặng, chẳng khó gì đâu".

Ông thánh Augustinô còn nói: "Kìa! Những người ngây muội, mà trổi xa hơn bậc danh sĩ, vì biết chiếm lấy nước thiên đàng". Thật như vậy: Biết mấy người thô quê dốt nát, chữ nhất một không hay, mỹ nghệ bất tài, mà hay bề kính mến Chúa, cùng được phần rỗi; còn tay văn nhân tài tử, lại mất linh hồn không kể số! Ấy hạng kia mới gọi là khôn ngoan thật, còn hạng này phải cho là dại dột. Ôi biết bao nhiêu người chí khí, như thánh Pascalê, thánh Phêlixê, thánh Gioan Chúa Yêu, dầu thiên văn địa lý, cách trí văn chương, chẳng lão thông, đều đã nên thánh trọng, thật khôn ngoan là dường nào! Không thiếu chi anh hùng, như thánh Bênêditô, thánh Phanxicô đã dứt bỏ mọi sự thế gian, thánh Luy (Louis de Toulouse) đã từ gươm vàng ấn ngọc; hoặc kiếm chốn rừng hoang ẩn dật, hoặc tìm đến nhà dòng lo tu thân, thật khôn ngoan là ngằn nào! Chán chi người dạ sắt gan đồng, chẳng sợ vua quan sát phạt lưu giam, không kể gông cùm trăn trói, bằng lòng đổ máu mình ra, mà chứng đạo Chúa Kitô! Thiếu chi mỹ nữ xuân xanh, một lòng vàng đá, chuộng bề trinh tiết, chẳng màng gá nghĩa tơ tóc, cam chịu tan xương nát thịt, cũng vì tình mến Chúa Giêsu, thật khôn ngoan đến mực nào! Chính những người ham sự thế gian, cũng nhận biết lẽ chân thật ấy, mà khen kẻ dâng mình cho Chúa: Người đó thật có phước thay! Vì đã chọn phần nhất hảo, chắc đặng rỗi linh hồn. Tắt một lời: Những người chê bỏ mọi sự vui sướng nhàn lạc thế gian, ấy là những người đã rõ trong đục cuộc đời; còn những kẻ trọng tiền tài chốn trần ai, hơn nghĩa Chúa, phải kêu tên gì cho xứng? Chắc phải gọi là kẻ đang còn lầm lạc, chưa hết dại.

Vậy ớ con, phần con muốn sắp vô hạng nào? Nếu con ưng vào hạng người khốn, con phải nghe lời thánh Gioan Kim Khẩu vẽ cho; năng viếng thăm những nơi mồ mả, là như trường dạy rất giỏi, để học cho biết của cải đời này, đều là phù vân giả trá, lại cũng cho tường sự thông thái các thánh nữa. Ông thánh ấy lại thêm rằng: "Con hãy nói cho ta hay, khi con đến mấy chỗ nghĩa địa, thì con có phân biệt đặng ai, xưa kia đã làm vua chúa quan quyền, hoặc thuộc về quý phái, hay là nhà văn học chăng? Chí như ta thì chịu, chỉ thấy đâu đó những xương khô cốt tàn, những thịt thúi da hôi, đầy giòi bọ rúc rỉa mà thôi". Ấy mọi sự thế gian giả trá, mau hết dường giấc mộng chiêm bao, chóng ta tợ như mây khói vậy.

Song ớ con, nếu con muốn nên người khôn ngoan, trước hết con phải biết rõ, cái mục đích của con quan trọng biết chừng nào; thế mà chưa đủ đâu, lại còn phải dùng mọi phương pháp cho đặng đến mục đích ấy nữa, mới được; bằng chẳng, thì biết cũng như không biết. Mọi người, ai cũng muốn rỗi linh hồn cả, ai cũng ưng nên thánh hết; cho đặng đến nơi điều mình sở vọng, phải dùng những phương thế này: phải xa lánh những dịp hiểm nghèo, phải năng chịu các phép bí tích, phải ân cần đọc kinh cầu nguyện; mà nhất là phải nhớ mấy lời phương ngôn trong Sách Thánh: "Được lời lãi cả thế gian, mà mất linh hồn, nào được ích gì?" (Mt 16,26), "Ai yêu mạng sống mình thì phải chết" (Ga 12,25). Nghĩa là khi cần kíp phải liều mạng sống, cho đặng cứu lấy linh hồn mình, thì cũng phải liều; bằng không, mạng sống ấy phải mất đã đành, song linh hồn cũng phải mất nữa; "Ai muốn theo Ta, thì phải bỏ mình mà theo Ta" (Mt 16,14), "Phần rỗi ta ở tại sự làm theo ý Chúa" (Ps 29,6); song nếu chẳng chịu dùng những phương cần kíp ấy, đã chẳng đặng làm thánh hẳn rồi, lại còn phải mất linh hồn nữa.

Lời than thở
Ly Chúa đy lòng nhân t lân mn! Xin Chúa đoái đến tình cnh khn nn con, mà thương xót con cùng. Xin Chúa soi sáng cho con rõ thu s lm lc con ngày trước, mà khóc lóc, cho con nhìn biết lòng lành Chúa vô cùng, mà kính mến. Ly Đc Chúa Giêsu! Chúa đã đ máu ra, mà chuc ly con, xin Chúa ch đ con còn tr nên tôi t ma qu, như trước na. Ly Đng tt lành vô cùng! Con ăn năn, vì đã b Chúa! Con np ra nhng giây phút con đã dùng, mà phm ti theo ý riêng, con xin hip mt ý mt lòng cùng Chúa, vì ý Chúa ch ước ao cho con được s lành mà thôi.

Ly Đc Chúa Cha hng có đi đi! Vì công nghip Đc Chúa Giêsu, xin Chúa giúp sc cho con, đng vâng theo ý Chúa mi đàng. Xin Chúa cho con thà chết, chng thà còn chng tr thánh ý Chúa na. Xin Chúa ban ơn giúp sc cho con, đng hết lòng kính mến mt mình Chúa mà thôi, cùng đng dt b mi ái tình chng đp lòng Chúa. Ly Chúa qun tr linh hn con! Con kính mến Chúa, con yêu mến Chúa trên hết mi s, và con trông cy Chúa s ban mi phước lành cho con, và th tha mi tin khiên con na. Xin Chúa ban cho con đng ơn bn đ, đng lòng kính mến Chúa và đng nước thiên đàng, mà yêu mến Chúa đi đi chng cùng!

Ly Đc Bà Maria! M hãy khng xin cho con nhng ơn y; vì Con M chng t chi li M bao gi. M là Đng con trông cy! Con xin gi mình con trong tay M mà thôi.

 

12. Thế gian chẳng có sức gì mà làm cho ta nên phước lộc là thể nào ?


Ở đời này thiên hạ đều đua tranh danh lợi, lo cho mình được phước lộc thanh nhàn. Như con buôn bán, gánh gồng trèo non lặn suối, chèo chống lên nguồn xuống biển, để kiếm một vốn hai lời; con nhà lính tráng, võ nghệ rèn luyện đêm ngày, súng ống rèn tập liền tay, chuyên việc nhắm ngay bắn giỏi, cho chóng lên cai lên đội; người làm quan, lo ích quốc lợi dân, xử đoán công bình, cho mau thăng chức tăng bổng; đến khi ai nấy đã được như ý, mát ruột rồi, tưởng mình sẽ đặng thanh nhàn phước lộc luôn. Song thương hại thay cho những người mê sự thế vì muốn đặng bình an ở đời này, mà đời này đâu khá làm cho người đặng bình an? Chỉ có một mình Đức Chúa Trời làm cho ta đặng bình an mà thôi; như lời Hội Thánh quen đọc trong kinh rằng: "Xin Chúa ban cho tôi tớ Chúa đặng sự bình an, mà thế gian không có sức gì, mà cho đặng". Hẳn không, vì phước lộc đời này, là giống phù vân, nên dầu kẻ đã được hết phước lạc dưới thế, cũng chưa phỉ dạ, hãy còn mơ ước luôn; vì loài người Chúa đã dựng nên, chẳng phải cho được hưởng phước tạm ở đời đâu, một cho được hưởng phước thật trên trời; song phước ấy chỉ có một mình Chúa ban cho, mới làm cho lòng người ta đặng mãn nguyện mà thôi. Chẳng phải như loài cầm thú, là loài chỉ sinh ra, cho đặng hưởng những sự giác quan ưa hạp, đói kiếm ăn, khát thì uống, khi đã an xác rồi, thì thôi; kìa ngựa nọ cho mủng lúa, ăn no thì chẳng còn đòi gì nữa. Song linh hồn Chúa đã dựng nên, cho đặng yêu mến Người và kết hiệp cùng Người, thì chẳng bao giờ lấy các sự sung sướng ngũ quan làm thích thoả; cá kia chưa gặp nước, chẳng hề an đặng; linh hồn chưa đặng hưởng Chúa, thì chưa an, nên chỉ có một mình Chúa làm cho linh hồn đặng phỉ lòng.

Đức Chúa Giêsu đã phán về người giàu có kia, gặp năm mưa thuận gió hoà, mùa màng được bộn bàng không chỗ chứa; lúa thóc bồ nọ lẫm kia, tràn trong đầy ngoài, lấy làm vui mừng hớn hở, nghĩ mình còn được phong lưu, nhàn hạ ăn chơi, sung sướng lâu năm. Song ông thánh Badiliô cho người cự phú ấy, là người dại, thì thậm phải, mà rằng: Thương hại thay! Ấy người đời có phải như loài súc vật, chỉ lấy sự ăn uống no say, chỉ ưng sự vui sướng xác thịt, mà làm cho linh hồn mình đặng thoả mãn sao? Ông thánh Bênađô nói: Con người dầu được giàu có môn hộ, đầy tràn của cải thế gian, cũng chẳng bao giờ no chán. Chẳng khác gì kẻ đau bệnh thuỷ thủng, càng khát càng uống; mà uống chừng nào, khát chừng nấy, chẳng hề thấy đã khát bao giờ. Thánh nhân lại quyết rằng: con người đời mắc chứng dại nhiều cách: kẻ thì ham mê tiền của, người lại ham trau dạng chuốt hình, kẻ nọ mê đắm tửu sắc, người kia chồm ố công danh; có kẻ mắc chứng hà tiện, có người quen tính nóng nảy; song hết thảy càng tham thì càng cực, càng mê thì càng phiền. Đoạn thánh nhân gởi lời cho mấy người dại ấy mà trách rằng: Ôi! bây dại chỉ lắm bấy! Bây không biết các món bây ưa đó, đã không làm cho bây đỡ đói, mà lại càng làm cho bây đói thêm hơn nữa sao? Vậy của cải thế gian, đều là của giả, ngó hào nhoáng ngoài mặt mà thôi, chớ thiệt sự không thể làm cho thoả lòng người đời đặng đâu. Có lời Kinh Thánh chứng rằng: "Bây ăn mà chẳng no bao giờ" (Agg 1,6). Hãy xem người hà tiện, càng được của nhiều, càng ưng thêm nhiều hơn nữa; ấy là điều đích thật. Ông thánh Augustinô cắt nghĩa rằng: lòng tham không no không chán, càng được, càng muốn thêm mãi. Người mê sắc dục, càng hì hụp giữa vũng bùn ô uế, thì càng sinh ngán, mà cũng càng thèm say; vì những sự day dáy xác thịt, có sức gì mà làm cho người ta phỉ dạ đặng sao? Người tham lam chỉ nuốt khói, mà ưng cho mình được no, vì nó cứ ngó lên, chẳng khi nào ngó xuống, không bao giờ lấy của mình đã có làm đủ, lòng hằng mơ ước của mình chưa có mà thôi; cũng như Alexandrô Cả xưa, dầu đã chinh phục không biết mấy nước, về một quyền mình thống trị, song cũng cứ tiếc hãy còn nhiều nước trong thế giới lọt khỏi tay mình. Chớ chi của cải đời này, có thể làm cho người thế được phỉ lòng phỉ dạ, thì những người giàu có, những bậc đế vương, thật là có phước rồi; song đã từng thấy khác mọi bề. Như chính vua Salomon, khi hưởng mọi sự ở đời đã no chán, thì xưng ngay rằng: "Ở đời hễ mắt tôi ưng chi, tôi để cho nó hưởng như ý, chẳng trở ngại bao giờ; song mọi sự thế gian, thảy đều phù vân giả trá, chẳng qua là huyễn hoặc dối trá điên cuồng mà thôi" (Eccl 2,10).

Lời than thở
Ôi! Ly Chúa! Con đã mt lòng Chúa by lâu, mà nay suy li, thì con có được li gì chăng? t còn li nhng s cc kh đng cay, cùng nhng danh hiu xng ho ngc. Lòng con đau đn bây gi, con chng chút phàn nàn, mt ly làm an i, vì đó là ơn Chúa gic lòng con, và làm cho con trông cy Chúa s th tha. Ch có điu này, con ly làm cc hơn c, là Chúa đã chuc ly con, cùng đã thương con dường y, mà con li làm cho Chúa phi ngm đng nut cay! Ly Chúa! Tht con đã đáng cho Chúa t b, song Chúa b con không đành, li sn lòng th tha ti li con, cùng làm hoà vi con trước hết na. Ôi! ly Đc Chúa Giêsu! Con cũng quyết lòng làm lành vi Chúa, và ước ao ơn nghĩa Chúa, hơn hết mi ca ci thế gian. Ly Chúa nhân t lân mn! Con ăn năn, vì đã làm mt lòng Chúa! Con nguyn xin chết, vì s đau đn ti li con. Bi Chúa thương con, đến đi đã chu chết trên thánh giá vì con, nên xin Chúa xá mi tin khiên con, và ban cho con đng lòng kính mến Chúa; xin Chúa sa li tánh trí con, cho nên người mi, hu con đng đp lòng Chúa, mà bi li nhng cách con đã ăn nghch cùng thánh ý Chúa xưa nay. Vì lòng kính mến Chúa, bây gi con sn lòng t b mi s vui sướng thế gian; con quyết thà chết, chng thà mt ơn nghĩa Chúa na. Xin Chúa dy d con cho biết vic làm theo ý Chúa, con chng dám khinh sut điu gì hết. Du vui sướng, du chc quyn, du ca ci, con xin b hết, cho đng kính mến Chúa, là Đng sinh thành con, là s Sng con, là s Yêu mến con, cùng là Hết mi s cho con. Ly Chúa! Xin Chúa khng giúp con trn nghĩa cùng Chúa luôn. Xin Chúa cho con đng kính mến Chúa luôn mãi, và xin Chúa sa đnh cho con mc thánh ý Chúa.

Ly Đc Bà Maria là M con! Dưới Đc Chúa Giêsu, con ch cy trông mt M mà thôi. Xin M hng phù h con, hng che ch con; xin M hãy làm cho con đng trót nên ca Chúa.

 

13. Kẻ có tội phải nhiều nỗi khốn cực bề trong là thể nào ?


Vua Salomon chẳng những đã xưng ra của cải thế gian, đều huyễn hoặc giả trá, không làm cho người đời được phước lộc mà thôi, song người còn làm chứng, nó thêm cực thêm phiền cho lòng trí hơn nữa. Ngài viết: "Kìa mọi sự đời này phù vân giả trá, lại còn làm cực lòng cực trí nữa" (Eccl 1,14). Khốn thay cho kẻ có tội, vì phạm tội mà trông được bình an phước lộc, song an đâu không thấy, phước đâu không thấy, chỉ thấy đắng cay chua xót, chỉ thấy lương tâm cắn rứt mà thôi; như lời Thánh Kinh: "Đàng kẻ có tội đi, hằng gặp sự rủi ro bực bội, còn đàng may mắn bình an, nó chẳng hề biết tới bao giờ" (Ps 13,3). Có lạ gì? An sao đặng mà an? Vì có lời Chúa phán: "Kẻ có tội chẳng đặng bình an bao giờ" (Is 48,32).

Trước hết ta phải suy: tội lỗi tự nhiên sinh ra sự sợ phép công thẳng Chúa oán phạt. Như khi ai làm nghịch cùng một đấng có quyền có phép, hằng giật mình lo sợ luôn, đêm mắt không nhấp nháy, ngày tim nhảy lộp độp, miẹng nhai cơm chẳng biết mùi, lưng nằm giường không bén chiếu. Phương chi làm nghịch với Đấng phép tắc vô cùng, mà trông được bình an sao? Như lời Thánh Kinh: "Kẻ làm điều dữ hằng phải sợ hãi luôn" (Prov 10,29). Nghiệm mà coi hẳn có như vậy: ai đương mắc tội trọng trong mình, mà thấy đất động, nghe sét đánh, nó kinh khiếp biết là dường nào! Thậm chí nghe rẹc rẹc, cũng đã mất vía rồi, nó hằng nghe tiếng sợ đáng lùng bùng bên lỗ tai luôn (x. Job 15,21). Chẳng thấy ai theo bắt, không thấy ai rượt chạy, nó cứ long lưng trốn hoài (x. Prov 28,1). Vậy có ai chạy theo bắt nó đến không? Có lắm, chính tội nó, theo bắt nó chúc. Như Cain xưa, khi giết em mình rồi, là Abel, thì trong lòng hằng nghĩ rằng thiên hạ tìm giết mình luôn (x. Gen 4,14); dầu Đức Chúa Trời đã bảo nó, không ai hại nó làm chi, song Thánh Kinh làm chứng cho ta biết, Cain khốn nạn cả đời, cứ tránh nơi nọ qua chỗ kia luôn: "Cain trốn dài khắp mặt đất này" (Ibid). Vậy nếu không ai theo bắt Cain, ắt là chính tội nó theo bắt nó, chớ còn ai nữa.

Lại tội lỗi còn sinh ra sự cắn rứt trong lương tâm, là một thứ sâu rất độc, hằng rúc rỉa mãi mãi. Cho nên kẻ có tội phải phiền chí khổ tâm quá lẽ, đến đỗi dầu có ăn tiệc cho khuây lãng, nó cũng phải lương tâm cắn rứt luôn, dường bằng có tiếng trách nóc nó rằng: mày mất ơn nghĩa Chúa, mà mày giả lơ đi sao? Rủi như chết, mày tính làm sao? Tiếng kêu trách bề trong đó, thật là một hình phạt rất nặng nề, dầu ở đời này, cũng đã có nhiều người không có sức chịu nổi, đến phải tự vận đi cho khỏi. Chẳng hạn như Giudà xưa, ai ai đều biết, cũng bởi lương tâm cắn xé, vì đã bán Chúa mình, mà chịu không nổi, sinh ngã lòng, liền lấy dây thắt cổ chết khốn nạn. Cũng có tích người kia phạm tội giết một đứa trẻ, muốn thoát khỏi hình phạt lương tâm rúc rỉa, xin vào dòng ẩn tu; song dầu ở chốn viện tu khuất tịch, cũng không an tâm bao giờ, nên sau hết phải bỏ dòng ra trước mặt toà án, tự thú tội mình xin quan kết án trảm quyết mình đi, để cho khỏi lương tâm trách móc.

Vậy linh hồn mất nghĩa cùng Chúa, hoá ra giống gì? Có lời Đức Chúa Thánh Thần ví linh hồn ấy cùng biển động ba đào: "Kẻ có tội khác nào biển cuộn sóng nhào, không sao yên lặng được" (Is 57,40). Ta hỏi con một điều: như ai đến đám đình nào, hội hè hát xướng, ăn uống chơi bời; mà ở đó bị treo chân lên trên, thòng đầu xuống dưới, có vui sướng vì chăng? Ấy người bị lương tâm tán loạn, cho dầu được hưởng mọi sự vui sướng thế gian, mất ơn nghĩa Chúa, thì cũng phải khốn cực như vậy. Nên dẫu có tiệc rượu vui chơi, dẫu có hội hè múa nhảy, dầu mặc vóc nhiễu gấm sô, dầu được chức quyền danh vọng, dầu được sang trọng giàu có đi nữa, cũng chẳng hề đặng bình an bao giờ, vì sự bình an là bởi Chúa ban cho; song Chúa chẳng ban cho đứa loạn thần tặc tử đâu, Người một ban cho bạn hữu thiết nghĩa cùng Người mà thôi.

Ông thánh Vincentê Phêriê nói: Mọi của cải thế gian, đều là những vật người đời dùng, mà trang sức ngoài xác, chớ không giảm bớt chút gì ưu tư bề trong. Cho nên kẻ có tội, dầu có mặc đồ y phục thêu thùa rực rỡ, tay có đeo nhẫn vàng nhận ngọc kim cang chói sáng, miệng có ăn những của cao lương mỹ vị, song lòng dạ hằng phải xống xang, dường gai nhọn đâm thốn, lương tâm hằng phải rát rao như muối mặn xát vào vậy. Bởi đó dầu nó được giàu có sang trọng tột phẩm, được khoái lạc sung sướng hết bậc, trong lòng cũng cứ áy náy lo sợ luôn, chẳng an bao giờ, hễ đụng điều gì trái ý một chút, liền nổi xung tức giận căm gan, khác nào giống muông cuồng dại vậy! Còn người có lòng mến Chúa, dầu gặp cơn gian nan tân khổ, cũng vẫn bằng lòng vâng phục thánh ý Chúa, nên hằng đặng bình an mọi đàng; trái lại ai thường hay ở nghịch cùng thánh ý Chúa, thì không khi nào nó đặng bình an. Vì kẻ làm tôi tớ ma quỷ, thì quỷ dữ lại lấy những điều đắng cay chua xót, mà trả công cho. Ôi! lời Chúa phán, thật chẳng sai: "Quan thầy hiền lành, hằng cho tôi tớ mình được bình an thanh nhàn; mà ai chẳng vui lòng làm tôi Người, thì phải mang ách sắt nặng nề, giữa mọi cơn gian truân cực khổ, lại phải đói khát, trần truồng, thiếu thốn mọi đàng" (Deut 28,47). Hãy xem: kẻ trả thù, đứa mê dâm, kẻ hà tiện, người tham lam, muốn cho được việc như ý mình, dầu phải điều chi khó cực mà không sẵn lòng chịu sao? Thương ôi! phải chi người ta bằng lòng chịu khó vì Chúa, như đã chịu khó mà làm cho mình phải mất linh hồn, thì biết bao nhiêu người đã dặng nên thánh rồi!

Lời than thở
Hi ôi! con đã ra hư thân là dường nào! Phi chi con đã lăn ln chu cc kh làm tôi Chúa, như con đã hành thân hoi th, mà làm mt lòng Chúa, thì nay con đã lp được biết bao nhiêu công nghip đáng phn phước thiên đàng ri! Ôi! ly Chúa! Vy vì sao con đã b Chúa? Vì sao con đã đành mt nghĩa cùng Chúa? Thương ôi! cho được vui sướng xác tht mt chút mà thôi, vui va hết, lòng lin phi xót xa đng cay! Ôi, ti li rt xu xa gm ghiếc! Tao chê ghét bây, tao np ra bây ngàn ln! Ly Chúa! Con xin đi ơn lòng lành Chúa, đã nhn con đi y? Ly Đng sinh thành con cũng là Đng cu chuc con! Con kính mến Chúa là Đng đã liu mng sng vì con! Bi con kính mến Chúa thì con hết lòng ăn năn, vì đã li nghĩa cùng Chúa. Ly Chúa! Ly Chúa! Sao con b Chúa làm vy? Con đã đi Chúa mà ly vt gì? Ôi! bây gi con thy rõ ti con đã phm, thì con dc lòng, thà mt hết mi s, du mt đến mng sng na, con cũng cam tâm, chng thà mt lòng kính mến Chúa. Ly Đc Chúa Cha hng có đi đi, vì lòng yêu du Đc Chúa Giêsu, xin Chúa soi sáng con; xin Chúa cho con rõ thu, ca Chúa ban cho con là ca trng vng châu báu; còn ca ma qu dùng, mà cám d con, đ cho con mt nghĩa Chúa tht là ca rt hèn h, dường bng không vy. Con kính mến Chúa, con khát khao kính mến Chúa st sng hơn na; xin Chúa hãy làm cho con hng tưởng nh mt mình Chúa, hng ước ao mt mình Chúa mà thôi! Cy vì công nghip Con Chúa, con trông cy đng mi s bi lòng nhân t Chúa.

Ly Đc Bà Maria là M con! Vì lòng M yêu du Chúa Giêsu Kitô, xin M cu cho con đng ơn soi sáng, cùng đng lòng mnh m làm tôi Chúa, và yêu mến Người cho đến chết.

 

14. Người nhân đức đặng an nhàn phước lộc là thể nào ?

Đậy ta đã rõ mọi của cải, cùng mọi sự sung sướng thế gian chẳng có sức gì làm cho phỉ lòng người đời đặng; thế thì ai có sức làm cho người ta thoả dạ đặng? Ắt chỉ có một mình Đức Chúa Trời mà thôi, như lời Thánh Kinh: "Mày hãy vui mừng khoái lạc cùng Chúa, thì Người sẽ ban cho mày đặng mọi sự theo lòng mày ao ước" (Ps 36,4). Vốn lòng người đời ước ao phước lộc, không có bờ bến, nên hằng láu đáu tìm một phước nào, mà hưởng cho phỉ dạ mới an. Bởi vậy, dầu kẻ đã được phước lộc vinh ba, dầu đã được chức quyền danh vọng ở đời, đến bậc nào mặc lòng, cũng chưa lấy làm đủ; vì là những vật hữu hạn, mà loài người Chúa đã dựng nên, cho đặng hưởng phước vô cùng; cho nên hễ có tìm được Chúa mà kết hiệp cùng Người, mới thoả lòng mãn nguyện, chẳng còn ước ao gì nữa. Xưa thánh Augustinô lúc đang còn mê sự vui sướng xác thịt, chẳng hề bao giờ đặng bình an; khi đã trở lại cùng Chúa rồi, thì người thú thật với Chúa: Lạy Chúa con! Bây giờ con thấy rõ mọi sự thế gian, thảy đều giả trá, cùng sinh khốn đốn, chỉ có một mình Chúa, làm cho linh hồn con đặng an nhàn thật mà thôi. Ấy người có mắc nạn, mới nên khôn, nên người dạy vẽ ta rằng: Anh em hãy tìm Chúa, chắc chắn anh em sẽ được mọi điều như ý sở nguyện. Vua thánh Đavít khi phạm tội rồi, tha hồ theo sự vui chơi săn bắn, cứ dạo vườn xem cảnh, thường yến tiệc no say, cùng sa mê các sự sung sướng trong đền, có ý cho khuây lãng; song hết thảy những món vua đang hưởng khi ấy, đều trách vua: Ớ Đavít, mày muốn cho ta làm phỉ dạ mày sao? Song ta không thể làm được. Nào Chúa mày ở đâu? Mày hãy lo tìm Người; vì chỉ có một mình Người làm cho mày đặng phỉ tình mà thôi. Vì vậy, dầu vua Đavít đương sống giữa cuộc sung sướng đủ no mọi bề, vẫn cứ than khóc: "Tôi chỉ ăn nước mắt đêm ngày, như cơm bữa, vì bên tai thường nghe hỏi 'Chúa mày ở đâu'?" (Ps 41,4).

Ôi! có một mình Chúa làm cho những linh hồn kính mến Người hết dạ, đặng phước lộc thật! Kìa thánh Phanxicô khó khăn, khi đã bỏ hết mọi sự thế gian, làm tôi Chúa, phải túng cực thốn thiếu mọi bề, chỉ còn manh áo che thân, lạnh lẽo đói khát, mặt xanh da mét, còn chút hơi thở, song lòng người khoái lạc phi thường, mà than thở: Lạy Chúa! Chúa là mọi sự phước lộc con. Ông thánh Phanxicô Bôradia khi đã từ chức vào dòng, một lần kia đi lỡ đường, đêm phải nằm trên rơm rác, mà lòng đặng an vui quá lẽ, đến đỗi ngủ không yên. Thánh Philipphê Nêri, khi đã giã từ thế tục, cũng đặng hỉ hoan như vậy, vì lúc toan đi ngủ, thì Chúa làm cho người thấy trong mình khoái lạc quá sức, đến đỗi nằm không xuống, người than thở với Chúa: Lạy Chúa Giêsu! Thôi! Vừa rồi, xin Chúa để cho con nghỉ một chút. Cha Carôlô, là con nhà quý phái xứ Loren, khi đã từ giã tôn tước, mà vào dòng Đức Chúa Giêsu, nhiều khi cũng đã đặng phỉ lòng, nhảy mừng trong phòng nhỏ hẹp mình như vậy. Ông thánh Phanxicô Xavie, lúc đương giảng đạo bên Ấn Độ, dầu đã phải chịu lắm nỗi gian nan, song nhiều lần người thấy lửa kính mến Chúa, đốt trái tim mình nóng quá, thì người bày ngực ra cho mát một chút, mà la lên: Thôi! Thôi! Lạy Chúa! Đủ rồi, lòng con đã được vui sướng thới quá chẳng còn sức chịu đặng nữa. Có lời bà thánh Têrêxa: "Một chút sự vui vẻ bởi trời ban xuống, làm cho ta được phỉ tình hơn hết mọi sự sung sướng vui vẻ thế gian". Hẳn thật, Chúa chẳng hề sai lời đã hứa thưởng kẻ bỏ hết mọi sự thế gian, vì lòng kính mến Người, dầu ở đời này, Người cũng ban sự bình an khoái lạc, bội phần (x. Mt 19,20).

Vậy con lo tìm kiếm của đời chi lắm bấy, mà chẳng lo tìm Đức Chúa Giêsu, vì Người kêu mời ta cách dịu dàng: "Ớ những kẻ khó nhọc, cùng gánh nặng, hết thảy hãy đến cùng Ta, này Ta sẽ cho bay đặng nghỉ" (Mt 11,28). Ấy kẻ có lòng kính mến Chúa đặng bình an khoái lạc, không lưỡi nào kể cho xiết; dầu cho mọi sự sung sướng, mọi điều thích tình ở thế gian, sánh cũng chẳng bằng (x Pl 4,7). Thật ở đời này, chính mình các thánh cũng đã trải qua nhiều đoạn éo le, vì thế gian là chốn lập công, mà muốn có công ắt phải chịu khó; song như lời thánh Bonaventura nói: Sự kính mến Chúa ví thể mật ong, làm cho các sự đắng cay, trở nên dịu ngọt êm ái. Hễ ai có lòng mến Chúa, thì cũng mến thánh ý Người; bởi vậy, dầu lúc mắc phải gian nan khốn khó, thì lòng cũng đặng an nhàn vui vẻ Chúa ban cho; bởi kẻ ấy biết rõ, hễ mình bằng lòng cam chịu mọi nỗi gian truân vì Chúa, làm sáng danh Người, cùng đặng đẹp ý Người nữa. Thương ôi! kẻ có tội đã không chuộng sự sống thiêng liêng, lại còn khinh chê, chẳng hiểu biết sự khoái lạc kín nhiệm dường ấy! Có lời thánh Bênadô: những người mê sự thế gian, chỉ thấy kẻ lành, ngoài xác hãm mình đánh tội, xa lánh mọi cuộc sung sướng mà thôi; còn sự vui vẻ khoái lạc, kẻ lành đặng hưởng trong lòng đến chừng nào, nó có thấy đâu. Ôi! phải chi cho nó đặng nếm một chút sự bình an của kẻ lành, chắc nó cũng chẳng còn yêu sự thế gian nữa! Vua thánh Đavít có lời "Anh em hãy thử, mới biết Chúa dịu ngọt là dường nào!" (Ps 33,9).

Ớ con! Con hãy cố gắng suy gẫm hằng ngày, hãy năng chịu Mình Thánh Chúa, hãy năng nói khó cùng Chúa, ngự trong phép Thánh Thể; con hãy ra sức dứt tình yêu sự thế, cho đặng rảnh lòng, kết hiệp cùng Chúa, con sẽ thấy trong buổi con ở cùng Người, có một giây lát, con đặng an nhàn vui vẻ, hơn là những lúc con bạn bè, chuyện vãn lâu dài, với thế gian bội phần. Ai không từng nếm tới, không hiểu Chúa cho kẻ mến Người đặng bình an phước lạc đến chừng nào đâu!

Lời than thở
Ly Đng Cu Chuc con! Li trước con đã mê theo nhng s vui sướng xác tht hèn h chóng qua, b Chúa là Đng tt lành vô cùng, là Ngun mi s an i, tht con mù quáng là ngn nào! Không biết vì sao, con đã ra ti tăm thy, con ly làm l không hiu; song con thy Chúa nhân t ly lòng thương xót, mà nhn nhc con thi quá, con li càng sng st rng ri hơn na! Con mt đi ơn Chúa, đã cho con rõ biết s di dt con, cùng lut buc con phi kính mến Chúa là th nào. Ly Đc Chúa Giêsu! Con kính mến Chúa hết lòng và con hng ước ao kính mến Chúa hơn na, nên xin Chúa khng ban cho con, đng thêm lòng khao khát kính mến Chúa chí thiết, càng ngày càng hơn. Ly Đng đáng mến yêu vô cùng! Chúa hng ước ao cùng làm đ mi cách, mà quyến luyến lòng con, xin Chúa hãy đt lòng con, cháy la kính mến Chúa luôn. Ôi! ly Chúa chuc con! Nếu Chúa mun, Chúa có phép làm cho con nên trong sch (x. Mt 8,2). Vy xin Chúa hãy ra lòng con, cho sch mi tính ý trái, ko nó còn ngăn tr con kính mến Chúa, như ý con nguyn xin. Song con hèn yếu, chng có sc làm cho trót c lòng con cháy la kính mến Chúa, và đng trn tríu vt nào khác hơn Chúa; điu y con phi nh ơn Chúa giúp mi làm nên đng, vì có ơn Chúa, thì chng có vic gì khó, mà làm chng đng. Xin cho con dt b mi tâm tình chng hp ý Chúa, ra khi lòng con, hu cho con đng trót nên ca Chúa. Con lo bun đau đn hơn hết mi s lo, vì đã làm mt lòng Chúa; con còn sng bao lâu, thì con quyết mt lòng kính mến Chúa by lâu; song con có gi trn điu con đã quyết hay không, thì cũng nh ơn Chúa giúp mà thôi! Ôi! xin Chúa ban ơn y cho con, vì công nghip Máu Thánh Chúa đã đ ra cách rt đau đn, bi lòng thương con quá bi! Ly Chúa nhân t vô cùng! Xin Chúa hãy làm cho lòng con, xưa đy nhng tình yêu s thế, rày đng cháy la kính mến Chúa, hu cho phép tc Chúa đng c sáng!

Ly M đy lòng mến yêu thanh sch! Xin M cu bu cho con, đng lòng kính mến Chúa st sng nóng ny, như xưa M đã kính mến Chúa vy.

 

15. Ơn Chúa làm cho ta  đặng những ích rất trọng là thể nào ?


Có lời thánh Tôma dạy: Ơn lành Chúa ban trổi xa hơn ngũ phước người đời có thể hưởng đặng ở dưới thế gian này, vì ơn Chúa làm cho ta được dự phần với bản tính Đức Chúa Trời. Như lời thánh Phêrô đã dạy xưa: "Nhờ ơn Chúa, anh em được nên đồng một bản thể cùng Đức Chúa Trời" (2 Pr 1,4). Ấy là chức rất trọng Đức Chúa Giêsu đã chịu nạn chịu chết, mà xin ban cho ta, vì sự vinh hiển cả sáng Chúa Cha đã ban cho Người, và Người đã thông cho ta; như lời Người đã phán: "Sự vinh hiển sáng láng Cha đã ban cho con, con đã chia phần cho chúng nó" (Ga 17,22). Tắt một lời: kẻ nào giữ nghĩa cùng Chúa, đặng nên một lòng một trí cùng Chúa (x. 1 Cr 6,17). Chúa Cứu thế cũng quả quyết điều ấy với ta: "Ai có lòng kính mến Đức Chúa Trời, thì Chúa Cả Ba Ngôi sẽ đến ngự trong linh hồn kẻ ấy" (Ga 14,23).

Linh hồn có ơn nghĩa Chúa, hoá nên đẹp đẽ trước mặt Đức Chúa Trời, đến đỗi Chúa hằng nhắm nhía khen rằng: "Ớ bạn nghĩa thiết! Mày đẹp đẽ xinh tốt là dường nào!" (Cant 4,1). Xem ra Đức Chúa Trời hằng để mắt nhìn xem linh hồn có lòng mến Chúa, không lẽ không nghe lời linh hồn ấy cầu xin, như lời Ca vịnh hát: "Con mắt Chúa hằng chăm xem kẻ lành, và lỗ tai Chúa hằng lắng nghe lời kẻ ấy kêu xin" (Ps 33,16). Bà thánh Birigita nói: Có ai thấy đặng sự xinh tốt đẹp đẽ linh hồn của kẻ lành, mà chẳng chết vì một sự vui quá sao? Bà thánh Cartarina Xiêna, xưa thấy một linh hồn có ơn nghĩa Chúa, thì phân phô một hai tình nguyện chết thế cho linh hồn ấy được khỏi mất sự xinh tốt đẹp đẽ dường ấy. Bởi đó thánh nữ xưa quen hôn dấu chân các thầy cả đi qua, vì lòng tôn kính chức qườn phô đấng ấy rất cao trọng, có phép làm cho linh hồn người ta được nghĩa lại cùng Chúa.

Vả lại, linh hồn có ơn Chúa, thu tích được nhiều công nghiệp quý báu là dường nào! Mỗi giây mỗi phút, linh hồn ấy sắm thêm cho mình được một sự vinh hiển trên thiên đàng. Như lời thánh Tôma: Mỗi việc kính mến kẻ làm làm, đáng một thiên đàng. Vậy sao ta còn đem lòng phân bì, những người sang trọng thế gian làm chi? Vì nếu ta có ơn nghĩa cùng Chúa, thì ta hằng có thể lo cho ta được những sự sang trọng ở bậc cao hơn trên nước thiên đàng. Cha Patri Nhani bề trên dòng Đức Chúa Giêsu kể chuyện một thầy phó dòng ấy, khi chết rồi, lần kia đã hiện ra tỏ vẻ nói: Bây giờ tôi ở trên thiên đàng rồi; vua nước Iphanho là Philipphê II, cũng ở trên thiên đàng nữa; cả hai vua tôi đều được hưởng phước vinh hiển đời đời. Song khác nhau lắm: Phước tôi lớn hơn, phước vua nhỏ thua, chẳng phải như lúc ở thế gian đâu, xưa ở đời, tôi thấp thua người chừng nào, thì rày ở trên trời, tôi cao hơn người chừng nấy. Nhưng vậy, cả vua lẫn tôi, đều được phỉ tình mãn nguyện, chẳng ai phân bì ai hết.

Lại nữa, dẫu còn đương ở thế gian này, linh hồn có ơn nghĩa cùng Chúa, cũng đã hưởng được sự bình an vui vẻ, không ai hiểu đặng, trừ ra kẻ đã nếm tới mới được rõ mà thôi, như lời vua thánh Đavít: "Anh em hãy nếm cho biết Chúa ngọt ngào là dường nào!" (Ps 33,9). Chúa đã hứa phước bằng an vô giá ấy cho kẻ nắm giữ luật Người, mà lời Người chẳng hề sai, như lời Ca vịnh hát: "Chúa ban sự bình an quá hậu cho kẻ có lòng yêu mến lề luật Người" (Ps 118,165). Lại có lời Kinh Thánh chứng tỏ rằng: "Kẻ kết hiệp cùng Chúa, đặng sự bình an quá khỏi sự ngon ngọt, trí loài người hiểu chẳng thấu" (Fil 4,7).

Lời than thở
Ly Đc Chúa Giêsu! Chúa là Đng chăn chiên lành, đã liu mình chết, hu cu con chiên mình cho sng. Nên khi con tìm đường trn Chúa, Chúa chng qun mi nhc, chy theo mà kiếm con cho ra; vy bây gi con tìm Chúa, mà đng lòng thng hi, sp mình xung dưới chân Chúa, xin Chúa khng chu ly con. Ơn thánh con đã làm mt bi ti li con, xin Chúa hãy hườn li cho con, vì con hết lòng ăn năn đau đn. Khi con nh đến s con đã sp ct tr lưng cho Chúa nhiu phen, thì con chết rut chết gan! Vì công nghip Chúa đã chu chết cách cay đng tt bc, trên cây thánh giá mà cu chuc con, xin Chúa hãy th tha cho con cùng. Xin Chúa ly s yêu mến Chúa, làm như dây êm ái mà ct con li, cho con t rày chng còn xa cách Chúa na. Nay xin Chúa ban ơn giúp sc cho con bng lòng chu mi cơn gian nan, như thánh giá Chúa giao cho con vác, mà đn vì ti con đã đáng gia hình trong ho ngc.

Xin Chúa cho con đng lòng ái m nhng s ht hi d duôi, người ta làm cho con, vì con đã đáng than khóc đi đi dưới chân qu d. Sau na, xin Chúa cho con đng vâng theo ơn Chúa soi sáng trong hết mi s, cùng đng thng tính hay v n người thế gian, vì lòng kính mến Chúa. Con dc lòng t rày ch yêu mến mt mình Chúa mà thôi. Ly Chúa đáng mến yêu vô cùng! Ai nói chi thì nói, phn con chí quyết kính mến mt mình Chúa mà thôi! Con ch ước ao đp lòng Chúa mà thôi; song xin Chúa hãy giúp con, vì sc riêng con yếu hèn, chng làm ni đng vic gì. Ly Đc Chúa Giêsu! Con kính mến Chúa hết lòng, con xin gi mình con trong Máu Thánh Chúa.

Ly Bà Maria là Đng con trông cy! Xin M cu bu cho con. Nếu con đng làm tôi t M, thì con tht quá vinh hnh; còn nhng k có ti chy đến cùng M, đng M cu giúp, t M cũng ly làm vinh hin lm. Ly M! Xin M giúp đ con, xin M cu vt con cùng.

 

16. Mất ơn Chúa, thì khốn nạn là dường nào ?


Bây giờ ta hãy suy: linh hồn mất ơn Chúa, lâm cảnh khốn nạn là thể nào, vì nó phải lìa khỏi Đức Chúa Trời, là Đấng tốt lành vô cùng, như lời tiên tri Isaia: "Tội lỗi bây đã phân ly bay cho khỏi Chúa bây" (Is 59,2); đến đỗi nó chẳng còn dính dự chi với Chúa, mà Chúa cũng không còn ăn thua gì với nó nữa; như lời Chúa đã dùng miệng tiên tri Odêa phán: "Bây chẳng phải là dân Tao, Tao cũng chẳng còn là Chúa bây nữa" (Os 1,9). Thế mà thôi chưa đủ; Chúa chẳng còn là Chúa linh hồn ấy hẳn rồi, Người lại ghét nó, cùng phạt nó xuống hoả ngục nữa. Thật Chúa chẳng ghét loài nào, trong mọi vật Người đã dựng nên, dẫu cho dữ tợn như hùm beo, dầu cho hì hợm như cóc rắn, Chúa cũng xem sóc gìn giữ, như lời Thánh Kinh: "Chúa ấp yêu mọi loài Chúa đã dựng, chẳng ghét vật nào mà tay Người đã làm ra bao giờ" (Sap 11,25). Song kẻ có tội, Chúa chẳng làm lơ được, như lời vua thánh Đavít chứng tỏ: "Những người làm điều gian phi, Chúa ghét hết" (Ps 5,7). Quả như vậy, vì bổn thể Đức Chúa Trời rất sạch, rất thánh, rất lành, còn tội là giống rất dơ báy, rất xấu xa, rất gớm ghiếc, tự nhiên phải nghịch cùng thánh ý Chúa, nên Chúa phải ghét thôi, là lẽ chính đáng; bởi Chúa ghét tội, tất nhiên Người phải ghét kẻ phạm tội, vì tội với kẻ phạm liên hiệp cùng nhau nên một, không rời nhau bao giờ. Như lời Đấng khôn ngoan: "Tội và người phạm tội, Chúa đều ghét hết" (Sap 14,9).

Ôi! ví như ở đời thứ dân nào phải thiên tử căm ghét, cầm bằng kẻ nghịch thù với mình, đêm nằm hai mắt không nhấp nháy, ngày đi hai chân run khắp khởi, hằng giây hằng phút, cứ sợ vua tìm giết luôn; sợ rất phải: vì vua ghét dân, có điều gì đáng sợ hơn sao? Huống nữa, kẻ làm nghịch cùng chính Đấng Tạo Hoá càn khôn, sao cho an tâm đặng? Nghĩ thể nào mà chẳng kinh khiếp? Nào có điều gì đáng hãi hùng, cho bằng làm nghịch cùng Chúa sao? Vì hoạch tội vu thiên, vô sở đảo, có tội với trời, ắt không chỗ cầu cứu. Bị vua thế gian ghét, còn phương trông thoát; hoặc núp lén trong rừng nọ, hay là trốn ẩn qua nước khác, e cũng còn có lẽ tránh khỏi phép vua gia hình đặng. Song nào có ai trông thoát khỏi oai Chúa đặng sao? Cho đục đất mà xuống, cũng không thoát cơn ngãi nộ Chúa, dẫu vạch trời mà lên, cũng chẳng khỏi tay công thẳng Người đặng đâu. Bởi vậy vua thánh Đavít than: "Lạy Chúa dẫu con có lên quá tầng trời, Chúa cũng ở đó; dầu con xuống tận hoả ngục, ắt Chúa cũng có đó nữa... bất kỳ nơi nào, con cũng chẳng lọt qua tay Chúa đặng" (Ps 138,8).

Khốn cho kẻ có tội là dường nào! Đức Chúa Trời ghét nó, thần thánh thảy đều ghét cả, cho dầu dưới đất này, cứ đấng làm thầy, những bậc đi tu, cũng đều ghét hết, nên hằng chúc dữ cho nó thường ngày, khi đọc kinh rằng: "Đáng chúc dữ thay, kẻ chẳng giữ điều răn Chúa!" (Ps 118,21).

Vả lại sự mất ơn Chúa, là căn nguyên làm cho mất trơn hết mọi công nghiệp thảy thảy. Dầu có công nghiệp bằng thánh Phaolô tu rừng, xưa làm tôi Chúa chín mươi tám năm, ở trong hang núi; dầu có công linh chẳng thua gì thánh Phanxicô Xavie, đã làm lợi cho Chúa được mười triệu linh hồn; dầu có công trạng địch cùng thánh Phaolô tông đồ, đã lập công hơn các tông đồ khác, như lời thánh Hiêrônimô đã nói, mặc lòng; nếu phạm một tội trọng, các công nghiệp ấy thảy đều mất hết, không còn một mảy dính tay; như lời Thánh Kinh làm chứng: "Các việc lành nó đã làm xưa, thì Ta chẳng còn nhớ đến nữa" (Ezech 18,24).

Này là điều tai hại rất cả thể, bởi mất ơn Chúa mà ra; thôi làm con Đức Chúa Trời, mà nên tôi mọi Luxiphe; hết làm bạn hữu nghĩa thiết cùng Chúa, là trở nên đứa nghịch thù Chúa rất đỗi ghét nhơ: mất hưởng gia tài trên thiên đàng, phải án phạt dưới hoả ngục! Có lời thánh Phanxicô Xalêđiô nói: Như khi các thiên thần thấy sự quái gở, là một linh hồn nào phạm tội trọng mất nghĩa cùng Chúa, có thể khóc được, các Đấng ấy phải khóc thương nó lắm.

Song có điều này đáng buồn hơn, là như các thánh thiên thần có lẽ khóc được, ắt con phải khóc thay; mà kẻ có tội đáng phải khóc, lại khô rang ráo hỏi, chẳng tươm chút nước mắt nào hết. Như lời thánh Augustinô: Phỏng như mất súc vật gì, hoặc trâu bò gà heo, cơm nước chẳng màng, ngủ ngày không kể, mặt ủ mày châu, những khóc những tiếc; còn phạm tội mất nghĩa cùng Chúa, cứ ăn ngon ngủ kỹ, tỉnh khô vô sự, không buồn chẳng khóc chút nào.

Lời than thở
Ly Chúa Cu chuc con! Kìa cnh khn nn y, trước kia chính con lâm phi cũng đã tng! Chúa xưa đã phi dm sương tri nng, ăn đu ng nh, trong ba mươi ba năm tri, đ làm cho con nên xng đáng ơn Chúa; con nay chng sá chi đến nghĩa Chúa, cho đng sung sướng hư thân trong mt nháy mt, đ vui theo xác tht ni mt giây. Con đi ơn lòng lành Chúa còn cho con ngày gi chuc ơn Chúa li, min là con mun thì được lp tc. Ôi! con mun điu y lm, con cũng quyết làm hết sc cho đng nghĩa li cùng Chúa; vy xin Chúa dy d con cho biết vic phi làm, hu đng ơn th tha. Âu là Chúa mun cho con ăn năn; vy ly Đc Chúa Giêsu! Con xin ăn năn hết lòng, vì đã phn đến Chúa nhân t vô cùng. Âu là Chúa mun cho con kính mến Chúa; ôi! con xin kính mến Chúa trên hết mi s. Lúc trước ri con đã mê theo s đi gi trá quá l; t rày con quyết mt lòng ch sng vì Chúa, ch mến yêu mt mình Chúa mà thôi, vì Chúa là s châu báu con, là s trông cy con, cùng là s sc mnh con na. Ly Đc Chúa Giêsu! Ch chi công nghip và du thánh Chúa, làm cho con đng lòng mnh m, cùng đng lòng cy trông. Con trông cy Chúa s ban ơn giúp sc cho con, đng gi nghĩa cùng Chúa luôn. Vy ly Chúa Cu thế! Xin Chúa hãy chu ly con vào trong ơn nghĩa Chúa, đ con không còn b Chúa na. Xin Chúa g con ra cho khi tình yêu s thế, và xin Chúa ly la kính mến Chúa, mà đt lòng con.

Ly Đc Bà Maria! Xin M hãy làm cho con đng cháy la kính mến Chúa, như M xưa hng cháy la kính mến Chúa luôn vy.

 

17. Tội mỗi người đã định số rồi là thể nào ?


Nếu khi ai phạm tội mất lòng Chúa, Người phạt tươi nó lập tức, đến đỗi chi Người phải chịu sỉ nhục như bây giờ đâu; song bởi Chúa có lòng nhân từ còn chờ đã, chẳng phạt ngay liền, nên kẻ có tội được lờn, mới cả dám phạm đến Người hơn nữa. Nhưng phải biết: Chúa vẫn chờ đợi và nhịn nhục chúc, song Người chẳng chờ chẳng nhịn hoài đâu. Bởi đó thánh Badiliô, thánh Hiêrônimô, thánh Xyrilô, thánh Gioan Kim Khẩu, thánh Augustinô, cùng nhiều thánh tiến sĩ khác, đều hiệp một ý mà dạy lẽ này: như Chúa đã định cho mỗi người sống đến chừng họ, hoặc được tài năng sức lực đến ngằn kia, tuỳ ý Chúa muốn ban là thể nào, thì Chúa đã hạn số tội cho mỗi người, tuỳ lượng Chúa muốn tha, cũng thể ấy; cho nên theo lời thánh Augustinô và nhiều thánh khác, khi số tội đã đủ rồi, ắt Chúa chẳng còn có thể dung đặng nữa.

Các Đấng ấy đã dạy như vậy, chẳng phải là nói liều, may trúng rủi trật đâu; song nói có chứng bởi Sách Thánh ra. Như có một nơi trong Kinh Thánh làm chứng Chúa giãn ra chưa phạt dân thành Amôrêô cho huỷ tuyệt, là vì tội quân ấy chưa đủ số, mà rằng: "Tội lỗi dân thành Amôrêô chưa túc số" (Jen 15,16). Nơi khác Chúa dùng miệng tiên tri Odêa phán tỏ Người chẳng còn thương xót con nhà Israel nữa (x. Ps 1,6). Lại nơi khác Chúa cũng phán: "Kìa đã mười phen, quân bạc ngãi ấy chọc cơn giận Ta, thôi thì nó chẳng còn đặng thấy đất Ta hứa" (Num 14,32). Xưa thánh Gióp cũng nói: "Chúa đã đếm hết các nước bước tôi... Chúa đã bỏ mọi tội lỗi tôi vào bao niêm phong lại, kẻo nó thoát khỏi tay công thẳng Chúa oán thù chăng" (Job 14,16). Kẻ có tội chẳng tính tội lỗi nó, song Đức Chúa Trời đếm kỹ, đợi đến mùa gặt, nghĩa là khi số tội đủ rồi, Chúa mới đánh phạt; như lời Thánh Kinh: "Bay hãy tra liềm gặt đi, vì lúa đã chín rồi" (Joee 3,13). Chúa còn phán trong Kinh Thánh: "Ớ kẻ có tội! Mày chớ dửng dưng, mà không lo sợ về những tội Ta đã tha cho mày; vì nếu mày còn phạm thêm một tội nữa, thì có khi tội mới ấy nhập với các tội đã tha, làm cho đủ số tội, lúc ấy chẳng còn có lẽ thương xót đặng nữa" (Eccl 5,5). Có một nơi trong Thánh Kinh nói tỏ điều ấy hơn nữa rằng: "Đức Chúa Trời lấy lòng nhịn nhục, chờ đợi cho đến ngày đủ số tội, rồi Người mới phạt (2 Mach 6,14).

Sách Thánh còn trưng nhiều gương làm chứng cho ta biết Đức Chúa Trời hay phạt cách ấy, nhất là gương vua Saolê đã phải Chúa bỏ hẳn, vì sau hết vua không vâng mạng Chúa; dầu vua nài xin tiên tri Samuel cầu thay cùng Chúa cho mình, mà vô ích, vì tiên tri Samuel trả lời với vua rằng: "Tôi không theo vua nữa, bởi vua đã bỏ Lời Chúa, nên Chúa cũng bỏ vua rồi" (1 Reg 15,25). Cũng còn thấy gương khác trong Sách Thánh, là gương vua Bataxa, khi ăn yến mà đem bình chén của đền thờ ra dùng, có ý phạm đến của thánh, thì thấy một tay viết trên vách mấy chữ: "Manê, Thê xen, Phares". Vua liền thất sắc vời tiên tri Đaniel đến bàn giãi. Khi tiên tri vừa đến, cắt nghĩa mấy tiếng ấy cho vua nghe: "Đức Chúa Trời đã cân nhắc các việc làm, mà Người thấy nhẹ quá" (Dan 5,27). Đoạn tiên tri cũng lấy đó, nói rõ cho vua hay tội lỗi vua nặng quá, đã làm oằn đòn cân phép công thẳng Chúa; hẳn thật như lời, cũng nội đêm ấy Bantaxa bị giết chết. Thương ôi! biết bao nhiêu người cũng vương phải một tai hoạ ấy! Càng sống lâu năm, càng thêm tội; song đến kỳ tội lỗi đủ số, phải chết thình lình, nhào đầu xuống hoả ngục. Có kẻ ra tay toán số ngôi sao, đếm số thiên thần, tính số ngày giờ người ta sống ở thế gian; nào thấy ai có tài đếm đặng số tội Đức Chúa Trời định tha cho mỗi một người sao? Bởi đó, ta hằng phải lo sợ luôn; vậy ớ con! Nếu con còn mê theo sự vui hèn nọ, còn ưng chiều trái ý kia, hoặc còn phạm tội nào khác, thì ai biết đặng Chúa còn tha thứ cho con nữa chăng?

Lời than thở
Ly Chúa! Con đi ơn Chúa vô ngn! Vì biết my người vô phước, xưa ti li thua con, nay đương phi hành hình trong ho ngc, không còn trông ơn tha th na! Con đây còn sng ngoài vòng, còn trông ơn tha th, còn trông phước thiên đàng, tuỳ lòng con mun cùng không mà thôi. Ly Chúa! Con ước ao ơn tha th: con ăn năn thm thiết, vì đã làm mt lòng Chúa, là Đng nhân t vô cùng. Ly Đc Chúa Cha hng có đi đi! Xin Chúa hãy nhìn Con Chúa, đã chu chết trên thánh giá vì con (x. Ps 83,10). Cy vì công nghip Người, xin Chúa hãy thương xót con. Con xin cam đoan cùng Chúa, thà chết chng thà mt lòng Chúa na. Song bi con phm ti đã quá nhiu, mà chu ly ơn Chúa cũng đà quá hu, nên con hng lo s ko ri con còn phm thêm mt ti na, làm cho đ s, phi pht khn nn đi đi chăng. Xin Chúa ban ơn giúp con, vì con trông cy Chúa s soi sáng con, và ban cho con đng lòng mnh m mà gi trn ch Trung cùng Chúa luôn. Nhược bng Chúa thy trước, có ngày con còn làm mt lòng Chúa li, xin Chúa cho con thà chết bây gi, đương bui con trông cy có nghĩa cùng Chúa. Ly Chúa! Con kính mến Chúa trên hết mi s, nên con s lâm điu khn nn, là còn li nghĩa vi Chúa, hơn là s chết bi phn, xin Chúa hãy ly lòng thương xót, mà cu con cho khi ho y.

Ly Đc Bà Maria là M con! Xin M cu bu cho con đng bn đ đến cùng.

 

18. Số tội mỗi người chẳng bằng nhau là thể nào ?


Hoặc có kẻ phạm tội nghĩ rằng: Chúa rất nhân từ, đầy lòng lân mẫn. Phải rồi, có ai chối điều ấy đâu? Song ta nói cho con rõ: dầu Chúa nhân từ hay thương xót, song hằng ngày biết bao nhiêu người phải mất linh hồn! Chúa cứu kẻ ngay lành, chữa kẻ thật lòng thống hối mà thôi, như lời tiên tri Isaia: "Chúa sai ta để chữa kẻ có lòng ăn năn" (Is 61,1). Tội lỗi thì Chúa vẫn thứ tha, song ý muốn phạm tội, Chúa chẳng dung xá bao giờ.

Có người lại nói: Tôi còn trẻ, tội lỗi tôi đã dễ mà đủ số đâu. Con nói con còn trẻ? Song con phải biết: Đức Chúa Trời không kể năm tính tuổi, một đếm số tội mà thôi. Vậy số tội, chẳng phải mọi người như nhau cả đâu; người này thì Chúa tha cho một trăm, kẻ khác thì Chúa thứ cho một ngàn; có người nọ mới đến tội thứ hai, liền phải phạt sa hoả ngục; còn biết mấy kẻ vừa phạm một lần đầu, Chúa đã bỏ rồi! Hãy nghe thánh Ghêrêgoriô doãn tích một đứa trẻ kia, tuổi mới lên năm, đã phải bị quăng xuống hoả ngục, vì một lời lộng ngôn. Xưa Đức Mẹ tỏ ra cho bà thánh Bênêdita biết có một đứa con gái mười hai tuổi, đã phải sa hoả ngục, vì một tội đầu hết. Lại có đứa trẻ khác, tuổi vừa hai tư, cũng phải khốn nạn như vậy, vì phạm một tội thứ nhất phải chết mất linh hồn.

Trong sách Evang thánh Matthêu có thuật chuyện cây vả kia, Đức Chúa Giêsu đến tìm trái nơi cây ấy, có một lần đầu hết, mà chẳng thấy, Chúa liền chúc dữ cho nó tức thì nó phải chết khô. Xưa Đức Chúa Trời phán: "Dân thành Đamacô phạm tội đã ba lần rồi, qua đến lần thứ tư, Ta chẳng cho nó trở lại nữa" (Amos 1,3). Có người tọc mạch muốn biết, vì sao Chúa định tha ba tội, không tha bốn? Trong việc huyền diệu thể ấy, ta phải thờ lạy lý đoán Chúa, và phải hiệp một ý cùng thánh Phaolô, xưng ra rằng: "Lý đoán Chúa cao sâu không hiểu thấu, và đàng nẻo Người mầu nhiệm khó dò cùng!" (Rm 11,33). Có lời thánh Augustinô: Chúa ban ơn cho người nọ, mà từ chối cho kẻ kia; người mà Chúa ban cho, là bởi một lòng nhân hậu, còn kẻ Người chối hẳn, là vì một lẽ công bình; ai đáng ai không điều ấy có một mình Chúa biết mà thôi.

Có khi người tội lỗi chấp nhất lại nghĩ rằng: tôi làm mất lòng Chúa đã nhiều phen, Chúa đã dung tôi đến bây giờ, thì tôi trông cậy Chúa còn xá tội này cho tôi nữa. Vậy ta hỏi con: có phải vì lẽ Chúa đã tha phạt con cho đến rày, Người cũng phải tha luôn hay sao? Song con phải biết: hễ số tội đủ rồi, Người nhất định phạt chẳng tha nữa. Kìa xưa Samsong cứ vãng lai cùng con bợm Đalila, mà trông cậy khỏi tay quân Philixitinh như mấy lần trước. Song rủi thay phen sau hết này, người phải quân ấy bắt quyết, mà phải giết mất đời. Chính mình Chúa cũng phán bảo ta: "Bây chớ nói: tôi đã phạm biết mấy tội rồi, mà Chúa chẳng hề phạt tôi bao giờ; song bây phải biết: Đấng chí tôn hay chờ đến kỳ nọ hạn kia, mà oán phạt cho cân xứng" (Eccl 5,4). Lời ấy dạy cho con rõ; có ngày con phải trả hết, vì hễ Chúa càng thương xót bao nhiêu, Người càng phạt nặng bấy nhiêu. Có lời thánh Gioan Kim Khẩu nói: khi Chúa nhịn kẻ có tội chai đá, thì đáng sợ hơn là khi Người phạt tươi nó lập tức liền. Như lời thánh Ghêrêgoriô: Kẻ nào Đức Chúa Trời càng nhịn nhục đợi chờ, mà không lo hối cải, sau này sẽ phải tay Chúa phạt càng thẳng phép nghiêm nhặt hơn nữa. Mà thường thấy những kẻ Chúa nín nhịn đã lâu phải chết, khi xuất kỳ bất ý, chẳng kịp ăn năn trở lại. Nhất là khi Chúa đã ban ơn soi sáng phù hộ cho con nhiều phen, song càng lâu con càng ra mê man theo đàng tội lỗi, Chúa sẽ lấy phép công thẳng mà trị tội con chẳng sai. Như lời thánh Phêrô dạy: "Thà nó không biết hẳn đàng công chính thì hơn, chẳng thà biết rồi, mà lại nẻo tà" (2 Pr 2,21). Ai chẳng tin phải đoán phạt đã rồi bằng ai tin mà chẳng giữ, càng phải phạt nặng hơn nữa. Ông thánh Phaolô cũng quyết điều ấy rằng: "Linh hồn nào đã đặng ơn soi sáng, mà cứ tái phạm, thì sự thường không lẽ ăn năn trở lại đặng nữa" (Heb 6,4).

Vậy con hãy lặng tai, nghe lời rất kinh khủng Chúa ngăm những kẻ giả điếc làm ngơ tiếng Chúa kêu mời: "Bây đã chẳng thèm nghe tiếng Ta kêu; thôi được để đến giờ bây lâm chung, Ta cũng sẽ nhạo cười bây, cho bây coi" (Prov 1,24). Trong lời ấy con hãy nghiệm hai tiếng này: "Ta cũng"; có ý chỉ rằng: hễ kẻ có tội đã khinh dể Chúa, vì xưng tội cứ xưng, dốc lòng cũng cứ dốc lòng, song lại cứ thất tín như thường, Chúa cũng sẽ nhạo báng nó, trong giờ nó gần chết. Lại trong Kinh Thánh có lời: "Như loài khuyến súc, mửa ra ăn lại, còn kẻ dại cứ tái phạm, cũng nó thua chi" (Prov 26,11). Hãy nghe ông Đêni cắt nghĩa lời ấy thể này: chẳng chi gớm giếc dơ dáy cho bằng thấy giống khuyển súc mửa ra ăn lại; cũng một lẽ ấy, Chúa chẳng gớm chi cho bằng gớm kẻ đã ăn năn xưng tội, song vẫn còn lui về thói cũ.

Lời than thở
Ly Chúa! Này con sp mình xung dưới chân Chúa, con cũng là loài khuyn súc đáng gm đó, vì đã ghe phen ma ra ri ăn li. Ly Đng cu chuc con! Tht con chng đáng cho Chúa thương xót, song Máu Thánh Chúa đã đ ra vì con, khuyên gic con c trông cy cho bn. Con đã mt lòng Chúa biết my phen, mà Chúa cũng đã th tha cho con biết my ln ri! Con đã cam đoan cùng Chúa chng còn phm ti na, ri con tr lui li ăn ca con ma ra, song Chúa còn khng dung con. Vy con còn đi gì na: có khi con còn đi cho Chúa quăng con xung ho ngc hay sao? Không thì đi Chúa b liu con theo dàng ti li cho khn nn hơn ho ngc na sao? Không! Ly Chúa! Không! Vì phen này con quyết sa mình, quyết trung tín cùng Chúa, quyết trông cy Chúa mi đàng, và quyết chy đến cùng Chúa tc thì trong khi phi chước cám d. Trước con cũng đã nhiu phen dc lòng, bi con ơ h lơ láo, chng có kíp phú mình cho Chúa trong nhng cơn cám d, nên con mi ra thân th đến ni này. Ôi! t rày xin Chúa cho con đng lòng trông cy Chúa, cùng đng sc mnh m, t con s làm đng mi s. Ly Đc Chúa Giêsu! Vì công nghip Chúa, xin Chúa ban ơn giúp con, hu con đng ký thác mình con cho Chúa luôn, đng kêu xin Chúa cu giúp trong mi cơn túng ngt. Ly Đng tt lành đáng mến yêu trên hết mi s lành! Con kính mến Chúa, con ước ao kính mến mt mình Chúa mà thôi; song xin Chúa hãy giúp đ con cùng.

Ly Đc Bà Maria là M con! Xin M hãy cu thay nguyn giúp cho con! Xin M hng che ch con luôn và xin M tha phép cho con đng kêu đến M trong mi cơn cám d luôn, vì tên M s nên như đn lu mà bênh vc con trong thì bí yếu.

 

19. Ta hằng phải lo sợ luôn là thể nào ?


Ớ con! Bởi chưng Chúa khát khao phần rỗi con, nên mới phán bảo cho con rõ ý Người: "Ớ con! Con đã phạm tội, từ rày con chớ phạm thêm nữa; song con phải ăn năn, hầu cho Chúa thứ tha mọi tội con đã phạm xưa nay" (Eccl 21,1).

Vậy ớ con! Con đã phạm tội mất lòng Chúa chừng nào, con càng phải run sợ, e còn làm mất lòng Người nữa chừng ấy; vì thêm một tội nữa, có lẽ làm nặng đòn cân công thẳng Chúa, con phải mất linh hồn chăng. Ta chẳng quyết hẳn, bởi thêm một tội mới, mà Chúa chẳng còn tha cho con nữa đâu, vì là sự kín nhiệm, đây ta chẳng biết đặng; song ta chỉ nói điều ấy có lẽ xảy ra đặng mà thôi. Vậy khi con phải cám dỗ, con hãy nói: ai biết Chúa còn tha cho tôi nữa hay không? Ai biết tôi không mất linh hồn chăng? Ta hỏi con điều này: như có lẽ chắc vị ăn nọ đã tra thuốc độc, con có ăn chăng? Hay là như khi có hai đường, một đường có lũ gian phi đón con chực giết, đường khác bình an vô sự, con có đi cái đường nguy hiểm chăng? Xin con trả lời cho ta biết. Cũng một lẽ ấy, khi con phạm tội lại, con có quyết rằng ít nữa là có lẽ chắc sau này con sẽ ăn năn thật lòng, chẳng còn tái phạm lần khác nữa chăng? Hay là Đức Chúa Trời chẳng phạt con chết, khi đương mắc tội chăng? Hay là thể này nữa, dầu con có tái phạm, Chúa cũng không từ bỏ con chăng?

Khi con toan mua một sở nhà, con hết ý đề phòng, chẳng chút khinh thường, để trước là cho được việc, sau lại khỏi mất tiền; hay là khi con lội qua khe nào, con ra sức dò từng bước cho khỏi hỏng chân mà bị nước cuốn đi. Còn đến việc phần rỗi đời đời, con liều linh hồn con, vì một ít vui hèn xác thịt: tôi trông sẽ xưng tội! Song ta hỏi con: bữa nào đi xưng? Bữa Chúa nhật phải không? Mà ai hứa cho con sống đến ngày Chúa nhật đó? Có khi mai con đi xưng tội phải không? Mà có ai hứa cho con ngày mai, đến không? Vậy dầu sống được một giờ nữa mà thôi, con cũng không biết chắc đặng; thế mà sao con dám hẹn để mai đi xưng tội? Ấy là lời ông thánh Augustinô nói làm vậy; đoạn người còn tiếp lời: Chúa hứa tha cho kẻ thật lòng ăn năn, vẫn có; còn hứa mai mốt với kẻ mất lòng Người, hẳn không. Như con phạm tội, có khi Chúa sẽ cho con có ngày giờ kịp hối cải, mà cũng có khi không, song nếu không số kiếp đời đời con sẽ ra thể nào?

Cho được vui sướng xác thịt một nháy mắt, con liều mất linh hồn, và để nó phải cheo leo về phần rỗi đời đời. Thế thì con có liều mất một ngàn đồng, mua sự vui sướng ấy không? Ta nói cho hơn nữa: con có đặt đặt cả gia thế con: tiền bạc, nhà cửa, đất ruộng, con có ưng mất sự phong lưu, cùng mạng sống con, mà mua một lát vui giả chóng qua không? Chắc không. Vậy sao con lại đành mất hết mọi sự trong một giây: mất linh hồn, mất thiên đàng, mất Đức Chúa Trời, cho đặng theo tính xác thịt một ít mà thôi? Con hãy nói cho ta biết: đức tin quả quyết với ta có thiên đàng, có hoả ngục, có sự đời đời, đó có phải là dạy ta những lẽ chân chính, hay là bày đặt những chuyện biến ngôn, đặng phỉnh ta chăng? Con có tin hễ chết khi đang mắc tội trọng, phải mất linh hồn đời đời chăng? Đã tin chắc chắn như vậy, song con lại lên án cho con phải khốn nạn vô cùng, mà còn trông sau này sẽ sửa điều tai hại ấy lại, thì con mất trí dại dột biết là ngần nào? Như lời thánh Augustinô ví: Không ai dại đến đỗi đi uống thuốc độc, mà trông có lẽ kiếm được phương giãi độc cho khỏi chết; song con lại càng dại hơn vạn phần, vì con đành lòng giết con chết đời đời, mà trông cậy sau có lẽ cứu con khỏi được! Ôi dại dột điên cuồng chi lắm bấy! Biết bao nhiêu người phải sa hoả ngục xưa nay, cũng vì trông dại thể ấy. Như lời Chúa ngăm: "Mày đã phạm tội, cứ trông dại sẽ đặng Chúa thương xót, thì có ngày mày phải tai hại thình lình, chẳng biết bởi đâu mà đến" (Is 47,10).

Lời than thở
Ly Chúa! Này con cũng là mt đa di dt như vy: biết my phen con đã làm mt linh hn con và ơn nghĩa Chúa, mà trông s đng li! Ôi! giá như Chúa đã pht con chết ti n đêm kia, khi con đương mc vòng ti li, thì s kiếp đi đi con s ra th nào? Con cám đi lòng lành Chúa đã ch đi con, cùng đã m mt con ra, cho con thy rõ con đã lc đàng, thì con hiu Chúa hết lòng ước ao phn ri con. Ôi! Chúa nhân t là dường nào! Con ăn năn vì đã xây lưng cho Chúa; con hết lòng kính mến Chúa. Ly Đc Chúa Giêsu! Vì công nghip s thương khó Chúa, con trông cy v sau chng còn lc đàng na. Xin Chúa hãy cu ly con cho kp, và cho con sm đng nghĩa li cùng Chúa; con quyết chng còn xa cách Chúa na. Ôi! Ly Đng cu chuc con! Con trông cy sau này chng còn phi đau đn thn thung, vì mt ơn nghĩa Chúa cùng lòng kính mến Chúa. Xin Chúa ban cho con đng ơn bn đ, và cho con đng xin Chúa ơn y luôn, nht là mi khi con b cám d, xin Chúa cho con đng bn lòng kêu tên cc trng Chúa và Đc M: Ly Đc Chúa Giêsu! Xin hãy cu cha con. Ly Bà Maria rt nhân lành! Xin hãy giúp đ con cùng!
Ly N Vương con! Mi ln con chy đến cùng M, con chng h thua ma qu bao gi; nếu chước cám d c thng ti, xin M ban ơn cho con cũng c kêu tên M chng h thôi.

 

20. Khi xác còn nằm trên giường chưa nhập quan, thì ngó ra thể nào ?


Ớ con, con hãy suy lời Thánh Kinh rằng: "Mày là bụi đất thì có ngày mày phải hoàn về bụi đất" (Gen 3,19). Có ngày con phải chết, đoạn ra thúi tha mục nát dưới mồ, ở đó giòi bọ rúc rỉa thây con, bò ngang bò dọc từng lớp, nên như áo che phủ thân con, theo lời tiên tri Isaia rằng: "Đồ che đậy xác con, là những lớp giòi bọ lúc nhúc" (Is 14,11). Ấy số phận loài người coi đã khổ, sang hèn giàu khó, vua chúa quan dân cũng đều một vận hạn như nhau cả. Vừa tắt hơi, linh hồn liền ra khỏi xác, mà vào kiếp đời đời, bỏ xác nằm mét meo, sắp thúi sắp tan, trở về tro bụi.

Con hãy tưởng như thấy một người mới chết trước mặt con bây giờ, xác nằm ngay đơ, đầu quặp xuống ngực, tóc tai xơ xác, mồ hôi rít rịt, mắt sâu má tóp, thịt mét da xanh, lưỡi đen môi tím, xác lạnh như thiếc, mình nặng như chì. Ai ngó vào đều rùng mình rởn óc. Chán chi người đã đổi cách ăn nết ở, đành bỏ thế gian mà đi tu, cũng vì thấy bà con bạn hữu chết nhãn tiền!

Mà khi xác khỉ sự ươn thình, thì càng thêm ghê gớm hơn nữa. Trai kia, vừa chết mới một ngày, thì đã nghe bay mùi hôi. Cửa đều mở toang cho tán hơi, hương đốt trầm xông cho át mùi; mau mau đưa xác đến nhà thờ, kíp kíp vùi lấp xuống huyệt, kẻo nhiễm độc cả nhà thêm khốn. Ông thánh Ambôrôdiô rằng: Xác xưa càng giàu có sang trọng, này chết lại càng thúi tha mục nát.

Kìa người kiêu căng, kẻ mê sắc, đến cùng là thế! Mới đây hội này đón mừng, đám kia chực rước, rày đã nên một giống gớm ghê, ai ngó vào, đều phải bợn dạ muốn mửa. Bởi đó cha mẹ bà con vội vã đưa ra khỏi nhà: thuê thợ đóng hòm, lo liệm cho kín; mướn người đào huyệt, đem đi vùi lấp cho khuất. Mới đây những nghe tiếng khen là người trí tuệ, là tay anh hùng, ăn nói hoạt bát đi đứng đoan trang; nay vừa mới chết, thiên hạ liền quên, chẳng còn ai nhớ đến nữa.

Vừa nghe tin chết, người thì khen: ông ấy là một người danh tiếng; kẻ lại rằng: ông ta để lại một toà nhà rất đẹp. Người thì thương tiếc vì mất cậy mất nhờ; kẻ lại mừng vì mình được lợi phần ăn. Qua mấy ngày, không ai nói đến nữa. Lúc đầu, bà con cật ruột chẳng muốn cho ai nhắc đến tên người quá vãng, kẻo động tình thương nhớ. Nhân lúc điều tang chia buồn, chỉ chuyện trò qua việc khác; rủi có ai lỡ miệng một lời về kẻ đã khuất mặt, thì bà con liền đón ngăn, xin đừng nhắc đến nữa.

Ớ con, con hãy biết; khi bà con, bạn hữu con chết, con đã tỏ tình đối đãi với những kẻ ấy thể nào, đến phiên con nằm xuống, thiên hạ cũng sẽ ăn ở với con như thể ấy. Lúc có người chết, chẳng khác gì buổi xây chầu, người còn sống luân phiên vào ra, như vai tuồng hát: kẻ thì chia của chia tiền, chia đất chia ruộng; người thì thế chân sở nọ, thay việc chỗ kia. Còn kẻ đã nhắm mắt, chẳng ai tưởng đến nữa. Mới đầu, bà con còn buồn năm ba bữa, song rồi được phần gia tài của con chết để lại cho, thì họ cũng khuây nguôi, mặt lại xanh sắc như trước; có khi sau họ lại mừng con đã chết, hơn là tiếc con chẳng còn. Còn chính trước phòng con trút linh hồn, chính nơi con chịu Đức Chúa Giêsu phán xét, họ lại thiết cuộc ăn uống chơi bời, reo cười nhảy múa, như hồi con còn sống vậy. Ớ con, linh hồn con đi đâu khi ấy?

Lời than thở
Ly Chúa Giêsu là Đng Cu chuc con! Con cám đi ơn Chúa, vì Chúa chng đ con chết, lúc con mt nghĩa cùng Chúa. Con đã đáng sa ho ngc biết đi nào ri! Nếu con chết ngày n đêm kia, thì s kiếp đi đi con đã ra th nào? Ly Chúa, con đi ơn Chúa hết lòng. Con xin lãnh ly s chết, mà đn vì ti li con; Chúa mun cho con chết cách nào, con cũng xin cam chu; song ly Chúa, Chúa đã hoãn gi chết con cho đến rày, xin Chúa cũng nâm nương cho con mt chút na. Con xin mượn li thánh Gióp mà kêu van cùng Chúa: "Xin Chúa cho con ngày gi, mà ăn năn khóc lóc ti con đã phm mt lòng Chúa, trước kỳ Chúa đến phát xét con" (Job 10,20).

Con chng còn dám chng tr tiếng Chúa na. Nào ai chc đng các li con mi đc trên này, chng phi là tiếng Chúa gi con phen sau hết sao? Con xưng tht con chng đáng Chúa thương xót đến na, vì Chúa đã tha th cho con biết my phen, mà con nhng vô ơn, c mt lòng Chúa thêm mãi! Song ly Chúa! "Lòng khiêm nhường ăn năn thm thiết, Chúa chng t" (Ps 50,19), này con tht hiếu đng lòng thng hi ăn năn, lui v thú pht, cy vì lòng nhân t lân mn Chúa, xin Chúa ch b con xa cách mt Chúa, vì Chúa đã ha: "Ai chy đến cùng Ta, thì Ta chng xua đui nó ra" (Ga 6,37). Hn tht, chng có ai làm s nhc cho Chúa bng con, cũng chng có ai được Chúa thương ban ơn soi sáng nhiu cho bng con na; song Máu Thánh Chúa đã đ ra vì con, làm cho con được vng lòng trông cy: nếu con tht lòng ăn năn, Chúa s th tha hết. Ly Chúa là Đng rt tt lành! Con hết lòng ăn năn, vì con đã c dám khinh d Chúa. Xin Chúa dong th, cùng ban ơn cho con t rày yêu mến Chúa luôn. Con đã làm mt lòng Chúa lm ri. Ly Đc Chúa Giêsu, con còn sng bao lâu na, thì con ch sng, mà khóc lóc nhng ni đng cay con đã làm cho Chúa, chng còn dám mt lòng Chúa na. Ly Chúa là Đng đáng mến yêu vô cùng! Con xin sng mà kính mến Chúa, cho hết lòng hết sc con.

Ly Đc Bà Maria là Đng con trông cy! Xin M cu bu cho con, trước mt Đc Chúa Giêsu cùng.

 

21. Khi xác chôn dưới mồ thì ra giống gì ?


Có lời thánh Gioan Kim Khẩu: Ớ con, con muốn rõ thấu con là vật gì, con hãy lần đến nơi mồ mả, coi cho biết. Con hãy xem cho kỹ, xác nọ thây kia, rày trở nên giống gì: trước thì vàng, rồi hoá nên đen; lần lần trên các phần thân thể, nổi mốc meo lên cả, coi gớm ghiếc lắm, cùng rịn thứ nước lợn cợn, thúi tha vấy vá, khắp đất vô số giòi bọ rúc rỉa; loài chuột cũng bắt mùi lần tới ăn thây, con thì loi nhoi ngoài xác, con rúc vào trong miệng, đục thẳng ruột già rán thấu ruột non. Má môi tóc tai, rã rời từng đống, sườn ngực rã thịt trước, rồi đến cánh tay ống chân rã theo sau. Khi đã rúc rỉa hết da hết thịt, giòi bọ trở lại rúc nhau; sau hết chỉ còn một đống xương thúi, lâu lâu cũng rã rời từng cái, để sọ dừa trơ trụi một nơi. Ấy sự cùng con người, là một nắm bụi đất giữa sân nhà, đụng trận gió thổi, liền bay tan mất hết.

Nào kẻ sang trọng xưa kia, thiên hạ cho là người ăn ở lịch sự, là tâm hồn trong xã hội, ai nấy đều kính phục yêu vì, rày ở đâu? Hãy vào phòng người ở trước, thấy phòng không lạnh ngắt như tờ; tìm giường mà giường chẳng thấy, té ra đã cho ai đi rồi, tìm đến y phục dù nón, thì người ta đã chia tay nhau hết cả. Thôi, nay con muốn gặp người ấy, hãy kiếm ai chỉ mộ, đó con suyễn thấy một đống xương hôi hám, da thịt ray đã biến thành tro.

Thương ôi! xác này xưa nâng niu như trứng mỏng; ăn của cao lương mỹ vị, mặc đồ vóc nhiễu gấm sô, tôi tớ hầu hạ rân rát, rày trở nên giống má gì?

Kính lạy các thánh trên trời! Xưa ở đời, các thánh thật đã khôn ngoan khéo liệu: khôn ở hết lòng cùng Chúa, ngoan biết lựa một Chúa mà yêu, còn xác thịt mình, tìm phương hành trị chẳng hề dung túng, nên rày mới đặng hiển vinh: hài cốt các thánh giữ gìn trong hộp khảm vàng, trân trọng quá hơn ngọc ngà châu báu. Còn linh hồn các thánh rất đẹp đẽ tốt lành, được hưởng mặt Chúa thanh nhàn vui vẻ, đợi ngày tận thế, lại hiệp với xác cũ mình, cùng nhau dự phần phước lạc đời đời, vì xưa đã cùng nhau đồng chịu lao khổ. Vậy gương các thánh, ai nấy phải soi mà bắt chước, ép xác chịu cực khổ ở đời này, để cho nó được sung sướng đời sau; đừng cho nó dỏng dẻo ở đời này, mà đời sau phải lâm luỵ muôn kiếp, ấy mới gọi là thương xác thịt mình cho thật.

Lời than thở
Ly Chúa con! y xác con có ngày s nên mi cho giòi b rúc ra thúi tha hôi hám, by lây nay con nhng lo cưng dưỡng nó, liu mình mt lòng Chúa quá đi, cũng vì nó. Song ly Chúa! Xác tht này đã làm cho con mt ca tt lành vô giá, nó phi hư nát xu xa như vy, mi xng ti nó, con chng thương tiếc gì nó, mt vui mng, vì nó đã đáng căn kiếp y mà thôi. Con ch lo bun đau đn, vì đã theo nhng s vui hèn xác tht, làm cho Chúa phi phin mun biết là chng nào! Song Chúa tht nhân t con chng dám nghi nan. Chúa đã đi con mà tha cho con, như li tiên tri Isaia: "Chúa ch đi anh em, mà thương xót anh em" (Is 30,18). Tôi nghe li y, thì biết Chúa sn lòng dung th cho con, min là con tht lòng hi ci. Ôi! ly Chúa nhân t vô cùng! Con hết lòng đau đn, vì đã khinh d Chúa. Con s kêu van cùng Chúa như bà thánh Catarina xưa: "Ly Đc Chúa Giêsu! Con không dám phm ti na! Tht không, không dám na!". Chúa nín nhn con đã lâu, con chng còn dám cy lòng lành Chúa thi quá na. Đng lòng con tríu mến đã chu đóng đinh! Con chng dám đi gi hp hi, có thy c đến khuyên gic con mi dâng mình cho Chúa; song t bây gi con xin m ly Chúa, xin phú thác linh hn con trong tay Chúa (x. Ps 30,6). Linh hn con đã liu phú cho thế gian my năm nay, chng ng li đến vic yêu mến Chúa, nay con còn sng bao lâu thế, xin Chúa ban ơn soi sáng thêm sc cho con đng kính mến Chúa luôn. Con chng còn đi đến gi lâm chung, mi yêu mến Chúa; song t gi này con xin kính mến Chúa, con xin m ly Chúa vào lòng, con nguyn chng còn b Chúa bao gi na.

Ly Đc N Đng Trinh, xin M buc con li cùng Đc Chúa Giêsu cho cht, xin M cu thay nguyn giúp cho con đng khi mt lòng Chúa bao gi na.

 

22. Ta hãy kíp lo phần rỗi là thể nào ?


Ớ con, người chết mới nói trên này, con hãy tưởng như chính mình con đó. Con hãy suy ngày kia, con sẽ nên giống gì? Chưa biết mấy năm, có khi mấy tháng, cũng có lẽ vài ngày nữa, con sẽ nên của cho giòi bọ rúc rỉa thúi tha.
Mọi sự đời sẽ hết, nếu trong giờ chết con mất linh hồn, thì con sẽ mất hết mọi sự. Ông thánh Laurenxô Giutinianô có lời khuyên con, từ bây giờ hãy cầm mình như đã chết rồi vậy, vì thể nào con cũng phải chết, không khỏi đặng. Như con chết bây giờ, con có ước ao phải chi khi mình còn sống, đã làm việc nọ, đã lánh điều kia chăng? Vậy bao lâu con còn sống, thì con hằng phải suy có ngày con sẽ chết chẳng sai. Ông thánh Bonaventura rằng: Người hoa tiêu muốn cầm lái tàu chạy cho thẳng, phải đứng sau lái mới được. Người đời cũng vậy, muốn sống lành, ngày ngày hãy xét đến phận riêng mình, cho biết trong giờ lâm chung, mình sẽ ra thể nào. Bởi đó thánh Bênađô dạy: "Con hãy xem các tội con lúc thanh niên tuổi trẻ, mà xấu hổ; con hãy xem các tội con lúc trưởng thành khôn lớn, mà khóc than; con hãy xem các tội con lúc lão nhược già yếu, mà kinh hãi" (De divers s-12) rồi lo tìm phương chữa cho kịp, chớ trì hưỡn mà khốn hại.

Xưa thánh Camillê đề Lelly, khi thấy mồ mả, hay suy nghĩ: "Phải mà mấy người chết nằm đây được lui về trần thế, nào có sự gì khó nhọc mà họ tránh trút chẳng chịu làm, cho đặng sống đời đời sao? Phần tôi đây còn có ngày giờ, tôi có làm đi gì cho đặng phần rỗi đến chăng?". Thánh nhân hỏi mình như vậy, thật là bởi lòng khiêm nhượng mà thôi. Song ớ con, phần con đủ lẽ mà sợ e nên như cây vả kia không trái, Chúa đã quở trách: "Kìa đã ba năm nay, Ta đến tìm trái nơi cây vả này, song chẳng thấy trái nào" (Lc 13,7). Con ôi! con sinh ra ở thế, không phải mới ba năm, có khi đã nhiều năm nữa, song con đã sinh đặng trái nào chưa? Ông thánh Bênađô nói: con phải biết, Chúa không tìm hoa mà thôi đâu. Chúa lại tìm trái nữa, nghĩa là, nếu con chỉ ước ao, và dốc lòng làm lành mà thôi, thì Chúa chưa lấy làm đủ, Chúa còn đòi con phải làm việc lành phước đức nữa, Người mới chịu. Vậy ngày giờ Chúa nhân từ còn nín nẫm cho con, thì con hãy lo dùng, mà làm việc lành; chớ hoãn đãi nữa, kẻo khi muốn ra tay làm, lại hết buổi, liền tiếp có lệnh đòi con: hết giờ rồi, đi mau; hối đi, này là giờ phải bỏ thế gian rồi; mau mau, đã làm lành, làm dữ chi đó, thì mặc; rồi rồi, đi mau.

Lời than thở
Ôi ly Chúa! Chính con đây là cây v n, đã my ngàn năm nay đáng nghe án Chúa truyn cht đi cho rnh đ làm chi choán ch ung đt. Đáng ti ri, vì con sng thế đã my mươi năm tri mà chưa sinh trái nào cho Chúa, ch sinh nhng gai góc, là ti li mà thôi. Song ly Chúa! Chúa chng mun cho con ngã lòng trông cy đâu, Chúa đã phán vi hết mi người: "Bây hãy tìm, s gp" (Mt 7,7). Ly Chúa! Con nay tìm Chúa, xin ăn mày ơn thánh Chúa; mi ti li con đã phm mt lòng Chúa, con hết lòng thng hi ăn năn. Ch chi con được chết vì s đau đn ti li con. By lâu con đã trn tránh mt Chúa; song bây gi con chung nghĩa Chúa hơn là đng mi s phước lc vinh ba đi này. Con chng còn dám chng tr ơn Chúa thúc gic kêu mi con na. Chúa mun con dâng trót mình con cho Chúa, con xin dâng c mình con, cùng mi s trong ngoài con cho Chúa, chng dám dành li phn nào. Chúa đã phú trót mình cho con trên thánh giá, thì l nào con còn tiếc, mà chng dâng trót mình con cho Chúa sao?

Chúa đã phán hưa: "H s gì bây ly tên Ta, mà xin cùng Ta, Ta s cho hết" (Ga 14,14). Ly Đc Chúa Giêsu! Con vn ly li Chúa ha rt rng rãi đó, cy vì danh Chúa và công nghip Chúa, mà xin Chúa ban ơn cho con đng lòng kính mến Chúa. Xin Chúa khng ban ơn thánh, cùng s yêu mến Chúa xung đy dy trong linh hn con, là nơi xưa đã tràn tr ti li. Con đi ơn Chúa đã soi cho con xin ơn y cùng Chúa. Bi Chúa đã soi sáng con như vy, y là du Chúa mun nhm li con. Ly Đc Chúa Giêsu rt nhân lành! Xin hãy nhm li con, xin hãy đt lòng con cháy la kính mến Chúa; xin hãy làm cho con đng ước ao đp lòng Chúa, và đng ra sc đp ý Chúa mi đàng.

Ly Đc Bà Maria là Đng bu cha con rt ln quyn! Xin M cũng nhm li con. Xin M đ đn cho con trước mt Đc Chúa Giêsu cùng.

 

23. Sự chết lột trần ta, để ta mình mộc xác phàm là thể nào ?


Ớ con, ở đời ai được sung sướng giàu sang, ai được chức quyền danh vọng, thế gian cho là có phước; mà không thấy, cuộc vinh hoa nơi trần cấu, sự chết đánh đổ một giờ như gió vậy. Ta mượn lời thánh Giacôbê, mà nói cùng con: "Đời người ví thể hơi khói mau tản, chóng tan" (Jac 4,15). Kìa xem hơi kia bởi đất bay lên trên khí, nhờ ánh mặt trời chói vào, làm cho đẹp mắt ưng xem; song nào có đặng bao lâu? Vừa gặp một ít gió, liền tan mất hết. Người nọ kẻ kia cũng vậy, hôm nay thiên hạ cho là anh hùng cái thế, ai nấy đều chầu chực tô bốc, sợ hãi kính vì, gần như thờ lạy vậy; ngày mai ngã xuống chết liền nên bia cho miệng thế cười chê, kẻ nhún người trề, nộp rủa hất hưởng như vật hèn đạp dưới chân một thứ.

Đến giờ chết phải bỏ hết mọi sư. Em ông Tôma Akimphi, là một người rất nhân đức, đã xây một toà nhà rất nguy nga đẹp đẽ, thì lấy làm đắc ý lắm; song có một người bạn thiết, lại chê toà nhà ấy có điều xây vụng. Ông ta liền hỏi: vụng điều chi, mà anh nói rằng vụng? Bạn ngoan đáp lại: Điều vụng đó, là anh đã trổ cửa chính. Ông ta lại hỏi: Trổ cửa chính, sao anh cho là vụng? Bạn thiết liền trả lời: Vụng là vì ngày kia anh hết sống, anh phải đi ra cửa ấy, lại cũng phải bỏ lầu đài, bỏ hết mọi sự nữa.

Tắt một lời: sự chết lột hết mọi của cải đời này. Đáng buồn thay cho sự thế! Vua nọ băng hà, phải đưa ra khỏi đền, không trông về lại nữa; kế đó có ông khác lên nối ngôi, hưởng dụng các đồ quý vật, kho tàng châu báu, của cải vàng bạc đều về tay ông ấy. Thảm thay! Triền thần đành để vua mình mang một tấm áo, vừa đủ che thân, cho khỏi trần truồng mà xuống mộ! Chẳng còn ai kính nể nịnh bợ nữa; sắc chỉ đã ra ngày trước, rày chẳng ai ngó tới nữa. Xưa vua Xaladinô, là một đại tướng, tiếng nổi ba phao, đã chinh phục nhiều nước Á đông, khi gần chết, người giáng chỉ rằng: "Khi nào đưa xác trẫm ra huyệt, thì phải cho một quan đi tiền phong, cầm giáo treo khăn liệm xác, rao lớn tiếng: "Này là gia tài, sản nghiệp vua cả Xaladinô đem theo mình xuống mộ, chỉ có bấy nhiêu mà thôi".

Một phen xác vua nọ đã vùi lấp dưới đất, da thịt vua cũng sẽ rã rời, như da thịt kẻ bình dân, lần lần hài cốt vua cũng mục nát, như hài cốt người bách tách, chẳng có dấu gì phân biệt được đó là hài cốt vì thiên tử nữa, ấy là lời thánh Badiliô đã nói.

Ngày kia quân tử Điôgiênê đứng diện tiền vua Alexandrô Cả, ra bộ lăng xăng như muốn tìm vậy gì giữa đống sọ người chết vậy. Hoàng đế tọc mạch hỏi: "Ngươi tìm gì đó?" Quân tử ấy tâu lại rằng: "Tâu bệ hạ, tôi có ý tìm cái sọ của Đức Hoàng Khảo, nhưng không phân biệt là cái nào; nếu đức vua có tìm đặng, thì xin chỉ cho hạ thần xem với". Quân tử Xênêca rằng: người ta sinh ra ở thế, đều có trật tự tôn ti; song chết rồi, mọi bật đều ra bình đẳng. Thi nhân Horaxiô cũng rằng: Đến giờ chết, cái phủ việt, hay là cuốc chĩa ba, cũng như nhau cả. Tắt một lời: Giờ chết đến, ấy là cùng, là hết mọi sự; phải bỏ hết sự nghiệp; trong muôn vàn của cải đời này, chẳng đem theo một một mảy gì xuống mồ.

Lời than thở
Ly Chúa! Chúa đã khng soi cho con biết mi s thế gian yêu chung, đu là phù vân gi trá mà thôi. Xin Chúa ban cho con đng lòng mnh m, t giã nó trước khi nó t giã con trong gi chết. Biết đã my phen con di dt mê theo nhng s vui gi xác tht, cùng tham lam ca hèn đi này, làm mt lòng Chúa và lìa b Chúa, là Đng tt lành vô lượng vô biên! Ly Đc Chúa Giêsu là Thy thuc bi tri! Xin đoái thương linh hn con khn nn đi này, xin hãy nhìn xem nhng thương tích chính con đã làm cho linh hn con mc phi, mà thương ly con cùng! Nếu Chúa mun, thì Chúa có phép làm cho con đng lành l trơn tru (Mt 8,2). Con tin tht Chúa có phép và Chúa cũng mun cha con; song con phi đau đn ăn năn ti con trước đã, ri Chúa mi cha con li sau. Vy ly Chúa! Con hết lòng ăn năn hi ci, bây gi xin Chúa hãy ly phép tc, cha linh hn con cho lành, vì con đã li nghĩa cùng Chúa (x. Ps 40,5). Con là đa bc ngãi đã quên Chúa, mà Chúa chng có quên con, li bây gi Chúa cho con biết rõ Chúa sn lòng tha hết mi ti li con đã phm mt lòng Chúa, min là con tht lòng chê ghét, như li Chúa đã phán: "Nếu k có ti ăn năn cha ci, thì Ta s quên hết mi tin khiên nó" (Ezech 18,21). Ôi! con chê ghét ti con trên hết mi s ghét; vy ly Chúa là Đng cu chuc con! Xin Chúa hãy b quên nhng điu đng cay chua xót con đã c lòng làm cho Chúa. T rày con thà mt hết mi s, thà chết cũng đành, chng thà li nghĩa cùng Chúa con na. Ôi! được li lãi c thế gian, mà mt ơn nghĩa Chúa, nào đng ích gì? Vy ly Chúa xin nâng đ ly con, vì Chúa đã rõ con yếu đui là dường nào! Ho ngc chng thôi cám d con đâu; hng lo bày trăm mưu ngàn chước, đ bt con v làm tôi t nó li. Chúa con! Xin Chúa ch t b con, mt xin Chúa đem con v làm tôi s kính mến Chúa, cho trn đi con. Mt mình Chúa là Chúa con mà thôi, vì Chúa đã dng nên con, li chuc ly con na, thì rõ biết ch có mt mình Chúa đã thương con quá bi, chng ai thương bng; nên ch có mt mình Chúa, đáng cho con yêu mến trên hết mi s, con ch kính mến mt mình Chúa luôn.

Ly Đc Bà Maria là M con rt yêu du! Trên tri dưới đt, nào có ai kính mến Chúa cho bng M? Nên xin M hãy thông cho con mt tàn la mến, mà đt lòng con cho tiêu tan nhng s yêu gi đi tm này!

 

24. Đến giờ chết, mới hay chức quyền  danh vọng đời này giả trá là thể nào?


Philipphê II là vua nước Iphanho, khi gần chết, bèn gọi hoàng thái tử đến trước mặt mình, đoạn trạc long bào ra, chỉ ngực mình đầy những giòi bọ cắn rúc nhức nhối: "Hoàng thái tử, con ơi, con hãy coi cho biết, thân phận người đời chết thế nào, và mọi sự sang trọng thế gian đến cùng là thế nào nữa". Ông Thiôđôrê nói lời rất trúng rằng: Sự chết chẳng vị của cải, không nể chức quyền; đứa quần khố áo ôm, hay là đấng đai mãng cẩm bào, thảy đều nên mồi cho giòi bọ rúc rỉa thúi tha như nhau cả. Vậy mọi người đến khi chết, do dầu đấng làm vua, cũng chẳng đem theo đặng vật gì xuống huyệt; phải bỏ mọi sự sang trọng vinh hiển nơi giường mình tắt hơi, như lời Ca vịnh: "Khi chết chẳng lấy đặng đi gì hết, sự sang trọng cũng chẳng đem theo mình đặng xuống mồ đâu" (Ps 48,18).

Ông thánh Augustinô kể chuyện này: Khi hoàng đế Alexandrô Cả thăng hà, có một người quân tử kia la lên: "Kìa người hôm qua đạp đất dưới chân, mà nay bị lấp trên mình; hôm qua cả bầu trời không phỉ tình nó, nay bảy tấc đất đã đủ dư; hôm qua làm đại tướng, binh cơ vô số, trị khắp thiên hạ, nay chỉ có mấy âm công khiêng đi vùi lấp dưới mộ". Thôi, nghe lời ai làm chi cho lâu dài, ta hãy nghe chính lời Chúa phán: "Ớ người! Mầy có biết thân mầy là một nắm bụi tro chăng? Mà còn khoe khoang nỗi ngì" (Eccl 10,9).

Thế mà sao còn hao tổn tâm lực, còn uổng phí thời giờ, cho đặng chác lợi mua danh ở đời này làm chi, chết đến, thì mọi sự sang trọng, mọi mưu mô toan tính đều hỏng mất hết, như lời Thánh Kinh: "Đến ngày ấy, mọi sự lo lường đều trật cả" (Ps 1,5-4).

Ôi! giờ chết thánh Phaolô tu rừng, xưa đánh đẹp xác thịt sáu mươi năm trong hang núi, đã nên êm ái hơn giờ chết hoàng đế Nêrô, thống trị Lamã biết là trùng nào! Ông thánh Phêlixê tu dòng khó khăn, cả đời hãm mình đánh xác, hèn hạ cực khổ, đến giờ từ giã thế gian, đã đặng an nhàn khôn xiết; còn Henri VIII hoàng đế nước Anh, trót đời ngự trên bệ ngọc, sang trọng lẫy lừng, đến giờ thọ chung, phải khốn cực vô hồi! Song phải nhớ: cho đặng chết lành phước lộc như vậy, các thánh đã vui lòng chê bỏ mọi sự; bỏ cha mẹ quê hương, chê vui sung sướng bỏ mọi điều ước vọng thế gian khuyên dỗ, cam lòng ở khó khăn hèn hạ. Các thánh thuở còn sống ở đời, đã chôn mình đi, cho đời sau khỏi phải chôn trong hoả ngục. Còn người mê sự thế gian, cả đời chỉ theo đàng tội lỗi, những say mê vui giả xác thịt, lại liều mình trong muôn dịp hiểm nghèo, có lẽ nào mà trông chết lành đặng sao?

Chúa đã bảo trước cho kẻ có tội biết: "Đến giờ chết bây sẽ tìm Ta mà chẳng gặp" (Ga 7,34). Chúa phán lời ấy cho ta đặng hiểu; giờ ấy chẳng con phải là giờ thương xót nữa, song là giờ báo oán mà thôi (Deut 32,35). Xét theo lý cũng phải; người cả đời chỉ mê sự thế, đến giờ chết trí khôn ra yếu đuối, tâm thần ra tối tăm, lòng dạ ra cứng cỏi, vì mắc các tính mê nết xấu; lại khốn thay! Các chước cám dỗ càng nên dữ dằn hơn nữa. Vậy kẻ trót đời đã quen chịu thua ma quỷ, để cho nó lấn hiếp mình luôn, trong cơn hấp hối, có lẽ nào trông thắng nó được sao? Giờ ấy, phải có ơn thần lực mới đổi lòng được; mà ơn ấy Chúa có buộc phải ban cho ta chăng? Hay là bởi cả đời cứ sống trong tội lỗi, đến giờ chết đáng cho Chúa ban ơn ấy sao? Nhưng vậy, giờ ấy là giờ quyết định phước hoạ đời đời, thể nào cũng phải gặp một số kiếp trong hai, không tránh đi đàng nào. Vậy người đã có đức tin, khi suy đến điều ấy, lẽ nào không từ bỏ mọi sự, mà dâng trót mình làm tôi Chúa, là Đấng sẽ đoán xét ta tuỳ việc lành dữ ta đã làm sao?

Lời than thở
Ôi! Ly Chúa! Biết đã my đêm con nm ng đương lúc còn mt nghĩa cùng Chúa! Linh hn con khi y lâm cnh khn nn là dường nào! Khi y nó là mt ging Chúa ghét nhơ, mà nó cũng đành cho Chúa ghét như vy, chng ly chi làm điu; y con đã có án sa ho ngc ri, ch còn thiếu mt s thi hành án y na là xong. Song ly Chúa con! Chúa chng n tìm đến cùng con, và kêu mi con làm hoà cùng Chúa. Song ai làm chng đng cho con chc, Chúa đã th tha con con ri? Ly Đc Chúa Giêsu rt nhân t! Như vy, con còn phi áy náy lo s, cho đến ngày Chúa phán xét con hay sao? Ôi! Ly Đng Cu chuc rt đáng mến yêu! Có ba chng này, là con hết lòng đau đn ăn năn mi ti con đã phm, con ước ao kính mến Chúa hết sc, cùng suy nh s thương khó Chúa đã chu nn chu chết vì con; y là ba chng làm cho con đng lòng trông cy vng vàng, con đã đng nghĩa li cùng Chúa, chng chút nghi nan. Con đau đn ăn năn, vì đã làm mt lòng Chúa, là Đng tt lành vô cùng! Con kính mến Chúa trên hết mi s; con dc lòng thà mt hết mi s, chng thà mt ơn nghĩa Chúa, mt s kính mến Chúa. Chúa mun cho k có lòng tìm Chúa được vui mng khoái lc (1 Par 16,10). Ly Chúa! Con chê ghét mi điu s nhc con đã làm cho Chúa; xin Chúa ban cho con đng lòng mnh m, và lòng trông cy Chúa luôn; xin Chúa ch qu trách ti con đã vô ơn cùng Chúa làm chi na, vì nay con rõ thu, cùng chê ghét ti y hết lòng. Có li Chúa phán: "Ta chng mun cho k có ti phi hư mt, mt mun cho nó tr li; được sng đi đi" (Ezech 33,11). Vy ly Chúa! Con xin t b hết mi s, mà tr v cùng Chúa là Đng con tìm kiếm, là Đng con khát khao, cùng là Đng con yêu mến trên hết mi s. Xin Chúa ban cho con đng lòng kính mến Chúa, con chng còn xin gì na.

Ly Đc Bà Maria! M là Đng con trông cy; xin M cu bu cho con đng ơn bn đ đến cùng.

 

25. Ta hãy kíp dâng mình cho Chúa là thể nào ?


Vua thánh Đavít ví phước lộc đời này như một giấc chiêm bao, thức dậy thì mất hết (Ps 72,20). Có đấng thông thái cắt nghĩa điều ấy: những sự vinh ba phú quý đời này, xem ra sang cả lớn lao, song kỳ thực, chẳng ra giống má gì, cũng không bền được lâu, khác nào giấc mộng mơ màng, mới thấy đó liền mất đó.

Xưa thánh Phanxicô Bôragia, bởi suy điều ấy, nên đã quyết dâng mình cho Chúa. Số là ông thánh ấy phụng thượng dụ làm khâm sai, đưa xác bà hoàng hậu Idabella về thành Gơrênađê. Đến khi khai quan tài mà khám, thấy xác bà ấy đã ra xấu xa gớm ghiếc, bay mùi hôi hám thúi tha, đến đỗi ai nấy phải bịt mũi chạy hết. Song ông thánh Phanxicô nhờ ơn trên soi sáng, đứng lại đó cứ nhìn thây ma, mà nghĩ ngấm cuộc đời, liền thấy rõ mọi sự thế gian, thảy đều phù vân giả trá, rồi hai mắt trằng trằng chăm ngó tử thi mà la lên: "Ôi! lạ quá! Đây có phải là chính bà hoàng hậu chúng tôi, ngày trước các bậc quyền quý, những vị công khanh, cúc cung tôn trọng lắm chăng? Hỡi bà quốc sắc Idabella! Chớ thì oai quyền nhan sắc của bà, rày đi đâu mất cả rồi?". Đoạn người nói thầm trong mình: "Ấy sự sang trọng thế gian, ngôi cao tước lớn, mắt phụng má đào, đến sự cùng là thế. Thôi, thôi, từ hôm nay, từ bấy giờ mà đi, ta quyết làm tôi một Chủ nào, dầu có chết cũng chẳng lìa khỏi Người đặng bao giờ". Ông thánh ấy chẳng nói mà bỏ qua, song nói liền làm liền; cho nên từ giờ ấy, người dâng trót mình kính mến Chúa đã chịu đóng đinh, cùng khấn hứa bỏ thế gian, chỉ đợi bạn mình qua đời đã, rồi đi tu; mà thật, khi bạn người ly trần; tống táng yên hàn, người giữ lời đã hứa, vào dòng Đức Chúa Giêsu.

Vậy xưa có một người, bởi đã rõ trong đục sự đời, nên đã ghi vào sọ kẻ chết một lời rất hữu lý: "Ai suy đến sự chết một chút, thì không lẽ nào yêu thế gian đặng". Thế sao nhiều người còn trắn tríu sự đời lắm bấy? Ắt là tại chẳng có khi nào suy đến sự chết. Có lời Đức Chúa Thánh Thần phán quở ta: "Hỡi con cháu Adong khốn nạn kia! Sao bây hằng để lòng ấp yêu sự thế? Sao bây những mê tham của phù vân, cứ tìm kiếm những điều giả trá làm chi?" (Ps 4,3). Ớ con, các đấng tiên nhơn con đã phải căn kiếp nào, thì con cũng sẽ phải một căn kiếp ấy không thoát ngã nào đặng; nhà tiên nhơn con đã ở xưa, chính là nhà con hiện ở bây giờ đó; giường con nằm ngủ bây giờ, cũng là giường tiên nhơn con nằm ngủ thuở trước, ngày nay các đấng ấy chẳng còn có đó nữa; rồi nay mai con cũng phải qua một chuyến đò ấy, chẳng kíp thì chầy, có khỏi đâu.

Vậy ớ con! Trước khi giờ chết đến, con hãy kíp dâng trót mình con cho Chúa. Có lời Sách Thánh: "Việc chi con làm đặng hôm nay, hãy lo làm lập tức bây giờ, chớ giãn ra đến ngày mai" (Eccl 9,10); vì ngày hôm nay sẽ qua đi, chẳng hề lui lại; còn ngày mai không chắc gì hết, có lẽ giờ chết đến, mà con không làm làm gì đặng nữa. Vậy như rủi có điều chi đương làm cho con xa cách Chúa, hay là có lẽ làm cho con lìa khỏi Người đặng, con hãy kíp bỏ đi lập tức. Con hãy kíp dứt tình luyến ái của cải đời này, kẻo khi giờ chết đến, mà bất đắc dĩ con phải dứt bỏ, thì bịn rịn mến tiếc khó bỏ lắm. "Phước cho kẻ chết trong Chúa" (Apoc 14,13). Nghĩa là kẻ nào trong giờ lâm chung, thấy mình đã chết cho tình yêu sự thế rồi, thì có phước là dường nào! Những kẻ ấy đã không sợ chết, lại ước ao chết, và ẵm lấy sự chết cách hớn hở, vì khi ấy tuy lìa bỏ của tạm đời này, song lại đăng kết hiệp cùng của quý trọng vô cùng, là chính của lòng mình yêu mến, có sức làm cho mình nên phước lộc đời đời.

Lời than thở
Ly Đng cu chuc đáng mến yêu! Con đi ơn Chúa đã ch đi con by lâu; gi như Chúa đ con chết lúc con còn xa ơn nghĩa Chúa, thì s phn con đã ra th nào ri? Con xin ngi khen lòng lành Chúa chng cùng, vì trong by nhiêu năm nay, Chúa đã nhân t vi con, Chúa đã hết lòng nhn nhc con là ngn nào! Con đi ơn Chúa vì đã soi sáng, và ban ơn giúp sc cho con trong ngày hôm nay. Ngày trước con chng yêu mến Chúa, cũng không cn đến s Chúa thương yêu con là bao nhiêu; song bây gi con kính mến Chúa hết lòng, nên con chng ly s gì làm đau đn cho bng s đã làm mt lòng Chúa tt lành dường y! S đau đn y làm cho con cc lòng lm chúc, song con ly làm êm ái du dàng, vì nó làm cho con đng trông cy Chúa đã th tha ti li con. Ly Chúa chuc ti rt nhân lành! Ôi! thà con đã chết ngàn ln còn hơn, mà chng thà đã mt lòng Chúa. Song con hng lo s e sau ri có ngày con còn làm mt lòng Chúa li chăng; nên xin Chúa thà đ con chết cách rt đau đn, mà chng thà đ con liu mình mt ơn Chúa li na. Trước, có mt lúc con đã làm tôi mi ho ngc; song ly Chúa qun tr lòng con! Hôm nay con là tôi t Chúa, Chúa đã phán: "Ta yêu nhng k có lòng yêu Ta" (Prov 8,17). Con kính mến Chúa; vy con là ca Chúa, mà Chúa là ca con. Có l sau con còn mt lòng Chúa li; song xin Chúa ban cho con ơn này, là thà chết chng thà mt lòng Chúa na, mà khn cho con! Biết bao nhiêu ơn con chng xin đến, mà Chúa đã ban cho, nay con xin ơn y, có l nào Chúa li t chi chng ban, điu y con chng nghi ngi chút nào. Xin Chúa ch đ con mt lòng Chúa; mt xin Chúa ban cho con đng lòng kính mến Chúa, con chng còn khao khát s gì na.

Ly Đc Bà Maria là Đng con trông cy! Xin M cu thay nguyn giúp con cùng.

 

26. Giờ lâm chung rất can hệ là thể nào ?


Hưởng những sự vui hèn chóng qua đời tạm này trong một buổi, mà liều mình chết dữ, phải khốn nạn muôn kiếp, thật điên cuồng dại dột là dường nào! Sự thế ví như tuồng hát, xủ màn khỏ cắc, là mãn cuộc rã đám. Ôi! giờ sau hết, hơi thở sau hết hệ trọng là dường nào! Số phận đời đời ăn thua tại đó: vô cùng đặng hưởng phước lạc, hay là kiếp kiếp phải chịu khổ hình, không bao gờ thay đổi nữa. Ta hãy suy: Đức Chúa Giêsu đã cam lòng chịu chết cách rất cay đắng nhuốc nha, cho ta đặng ơn chết lành. Không biết mấy phen Chúa đã kêu mời ta, đã soi trí mở lòng cho ta, đã răn bảo ngăm đe nữa, chỉ có một ý cho ta đặng tắt hơi sau hết trong ơn nghĩa Chúa mà thôi.

Xưa có kẻ hỏi ông Antisthênê cho biết, ở trong đời của gì quý báu hơn cả phải lo sắm cho được, ông ấy tuy là người ngoại giáo, mà cũng trả lời: "Có một sự chết lành mà thôi". Vậy người có đạo là kẻ đã có đức tin, thì biêt rõ ràng giờ sau hết là giờ khỉ sự bước vào chốn đời đời, khác nào trong giờ ấy phải níu lấy một bánh xe trong hai, hễ nó lăn đi đâu, thì nó kéo ta theo đó; may ra nó lăn vào nơi vui vẻ đời đời, thì nó kéo ta theo với; rủi nó lăn xuống vực sầu khổ kiếp kiếp, nó cũng lôi ta theo nữa. Vậy rày còn buổi, phải tính liệu làm sao? Giả như bao kia có hai miếng giấy để bắt thăm, một miếng đề chữ Hoả ngục, miếng khác đề chữ Thiên đàng, thì chắc con sẽ lo lắng cẩn thận hết sức, để may bắt được miếng giấy cho phép vào nước thiên đàng. Cũng ví như có mấy người vô phước kia, phải án sinh tử tuỳ may rủi. Ôi! khi phải giơ tay đổ hột, mà biết mình được sống hay là phải chết đều do nơi mặt hột, thì mấy người khốn nạn ấy, kinh khiếp run sợ là trùng nào! Vậy đến giờ lâm chung, con phải nói với mình con rằng: tôi được sống đời đời, hay là phải chết đời đời thì ăn thua tại giờ này; chính là giờ quyết định số phận tôi; được phước thì phước không hay cùng mà phải hoạ thì hoạ chẳng hay hêt; chúc ấy con hồi hộp lo sợ biết là ngằn nào! Ông thánh Bênadiô Xiêna kể truyện một vua kia, khi đương hấp hối, thì khiếp vía mà nói: "Trẫm đã chiếm đặng biết bao nhiêu đất nước, đã xây cất biết mấy đền đài ở trên thế này, vậy mà như trẫm phải chết nội đêm nay, trẫm chẳng biết đi trú ngụ nơi nào!".

Vậy ớ con! Nếu con tin thật con phải chết song chết một lần mà thôi, rồi bước vào chốn đời đời; nếu bước ấy hỏng, thì hỏng luôn đời đời không trông gượng lại được nữa; nhơn sao từ bây giờ là buổi con đương suy gẫm những lẽ này, mà con chẳng dốc lòng ra tay làm những việc con có thể làm đặng, để lo một sự chết lành cho chắc chắn? Kìa thánh Anrê Avêlinô còn run sợ: "Số kiếp tôi đời đời sau sẽ ra làm sao: có đặng rỗi hay là phải mất linh hồn, nào ai biết đặng?" Huống lựa là con!

Ông thánh Luy Berlrandô xưa cũng còn cả khiếp, đến đỗi ban đêm, hễ sực nhớ đến, không biết sau mình có được rỗi linh hồn chăng, thì giật mình cứ thao thức nghỉ chẳng an giấc: "Tôi có khỏi mất linh hồn hay không, ai biết?' Còn con tội lỗi lút đầu, dám tự an chẳng chút lo sợ, thì làm sao? Con hãy kiếm phương điều trị cho kịp thời, con hãy dốc quyết dâng trót mình con cho Chúa ngay bây giờ; con hãy khỉ sự sống lành, ít nữa là từ ngày này, để cho trong giờ chết con đặng khỏi mọi nỗi ưu sầu, mà lại đặng phần an ủi nữa. Con hãy ái mộ lo việc đọc kinh cầu nguyện, hãy năng chịu các phép bí tích, hãy trốn lánh những dịp hiểm nghèo, lại như cần phải bỏ thế gian, con hãy bỏ đi đừng tiếc; tắt một lời, con hãy lo làm sao cho phần rỗi đời đời con được chắc chắn mà thôi; song con phải biết, dầu con đã lo lắng cho chắc phần rỗi con mấy mặc lòng, con cũng chớ khá cậy rằng chắc bao giờ.

Lời than thở
Ly Chúa Cu thế rt đáng mến yêu! Con mc ơn Chúa biết là chng nào! Con là đa bc ngãi, con là đa phn nghch cùng Chúa by lâu, mà sao Chúa li xung ơn cho con hu dường y! Khi Chúa toan sinh nên con, Chúa đã biết trước, sau này có ngày con s làm s nhc cho Chúa, mà Chúa cũng c dng nên con. Khi Chúa còn trên thánh giá gn trút linh hn, thì Chúa cũng đã thy trước sau này con s bi bc cùng Chúa, song Chúa cũng đã đành chu chết, mà chuc ly con. Còn con, khi va sinh ra thế, đã sp ct tr lưng cho Chúa, mà làm cho con phi chết, và ra thúi tha trước mt Chúa; song Chúa đã ban ơn cho con sng li. Con đã nên mù quáng, song Chúa đã m mt con ra; con đã mt Chúa, mà Chúa đã cho con gp Chúa li; con đã nên k nghch thù cùng Chúa, mà Chúa đã làm con con nên k nghĩa thiết vi Chúa. Ly Chúa lòng lành vô cùng! Xin Chúa ban ơn cho con đng rõ thu, con mc ơn Chúa đã quá nhiu, đ cho con đng khóc lóc ti con đã phm mt lòng Chúa. Ôi! xin Chúa hãy ban cho con đng tht lòng đau đn tin khiên con, mà oán tr con cho xng ti. Xin Chúa ch pht con mt ơn nghĩa Chúa; mt s yêu mến Chúa.

Ly Đc Chúa Cha hng có đi đi! Con hết lòng chê gm các s s nhc con đã làm cho Chúa. Vì lòng yêu du Con Mt Chúa là Đc Chúa Giêsu, xin Chúa hãy thương xót con cùng. Xin Chúa đoái nhìn Con Chúa chu chết trên cây thánh giá. Ch chi Máu Thánh Người đ xung trên mình con, ra linh hn con cho sch ti khiên. Ly Chúa là Vua thng tr lòng con! Xin hãy đến mà cai tr lòng con. Con ch đ lòng con yêu mến mt mình Chúa, còn bao nhiêu ái tình khác, con quyết xua tr ra hết. Con kính mến Chúa trên hết mi s; xin Chúa hãy đến mà gi ly đc quyn trong lòng con; xin Chúa hãy làm cho con yêu mến mt mình Chúa mà thôi. Con còn sng bao lâu, con ước ao đp lòng Chúa hết sc con by lâu. Ly Chúa rt nhân t! Xin hãy xung phước lành cho con đng tho tình ao ước, và xin ban ơn cho con đng kết hip cùng Chúa luôn. Con xin dâng tâm tình con cho Chúa; Ôi! Chúa là kho tàng châu báu con, là s bình an con, là s trông cy con, là s yêu mến con, cùng là hết mi s cho con, t rày con ch mun nên ca Chúa mà thôi. Con trông cy Chúa s ban mi s cho con, vì công nghip Đc Chúa Giêsu là Con Chúa.

Ly Đc Bà Maria là N Vương con, cùng là M con! Xin M chuyn cu cho con, xin M cu giúp con. Ly M Chúa Tri! Xin hãy cu thay cho con cùng.

 

27. Mọi người phải chết là thể nào ?


Có lời Thánh Kinh: "Bởi có án định cho mỗi người phải chết một lần" (Heb 9,27). Vậy ớ con! Con là người, thì con cũng phải chết. Ông thánh Augustinô rằng: Mọi việc tương lai ta, chẳng có điều gì là chắc chắn, chỉ có một sự chết là chắc mà thôi. Đứa trẻ nọ mới sinh, chắc chi sau giàu có hay nghèo cực, sức mạnh hay yếu đau, chết yểu hoặc chết già; các sự ấy toàn là không chắc hết, chỉ có một điều là có ngày nó phải chết mà thôi. Dầu sang trọng, dầu vua chúa, hễ là người thì phải chết; sự chết càn ngang hết chẳng nể ai. Có lời thánh Augustinô: Khi sự chết đến, chẳng có thế lực nào mà chống cưỡng được; chống với hoả hoạn, cự cùng thuỷ tai, chống với can qua, địch cùng oai thế, còn có lẽ đặng; song chống cùng sự chết thì vô phương. Ông Vincentê đề Bôvê kể chuyện vua nước Pháp khi gần chết bèn la lên: "Kìa xem! Dầu trẫm lấy hết oai quyền trẫm, mà xin sự chết nín cho trẫm một giờ nữa, cũng không đặng". Thánh Gióp rằng: "Khi đời người đã đến hạn, chẳng ai hoãn ra được một giây" (Job 14,5).

Ớ con! Dầu cho con sống đặng muôn năm, theo lòng con sở vọng, rồi cũng suyễn có một ngày, mà trong ngày ấy sẽ có một giờ, là giờ sau hết đời con. Ta đang viết mấy hàng này, con đương đọc sách ấy, thì Chúa đã tiền định cho cả hai ta đến ngày nọ giờ kia, phần ta không còn viết nữa, phần con cũng không còn đọc được nữa. Như lời Thánh Kinh: "Nào có ai lột da sống đời, mà không chết?" (Ps 88,49) vì đã có án định; hễ có sanh thì có tử. Xưa này đã có ai khờ dại, đến đỗi tin rằng mình không chết sao? Các đấng tiền nhơn ta đã phải số kiếp nào, ta cũng sẽ phải một số kiếp ấy. Trong những kẻ đã sống ở quê hương con, trước một trăm năm nay, rày chẳng còn sót một ai hết. Dẫu vương tướng công hầu, cũng đã thọ chung như mọi người khác, chỉ còn lưu tích mộ bia cẩn thạch, khắc chữ khéo đẹp, để rày cho ta biết, đó là những vì danh tiếng đời xưa; bây giờ chỉ còn một nắm bụi đất đọng dưới lăng tẩm, có khi hãy còn một đôi chút rẻo thịt rẻo da, giòi bọ rúc ráy thúi tha hôi hám (Medit c-3) ấy là lời thánh Bênađô đã dạy.

Vậy ta chớ nên láu đáu theo của phù vân, một phải lo tìm của chẳng hay hư nát, vì linh hồn ta là giống hằng sống đời đời. Cho đi con đặng phước tạm đời này; ngày sau con phải khốn nạn vô cùng, thì phước ấy có làm ích gì cho con chăng? Dầu cho con đã xây đặng một toà nhà vừa ý, song con hãy suy, không bao lâu, con cũng phải bỏ mà đi xuống huyệt, trở nên giòi bọ thúi tha. Dầu cho đặng chức tước cao sang hơn kẻ khác, song đến kỳ tử định, con cũng sẽ giống như tên bạch đinh bần cùng hơn hết trong đời, nhà sang chức lớn mà làm chi, hỡi con!

Lời than thở
Ôi! Con hng trách ti thm thân con vô phước, vì by nhiêu năm nay, con nhng làm mt lòng Chúa mà thôi. Ly Chúa lòng con! Rày my năm y đã qua ri, mà s chết có khi đã gn ti nơi, song trong mình con chng thy s gì an i , ch thy lương tâm cn rt mà thôi. Ôi! Ly Chúa! By lâu con chng màng làm tôi Chúa, tht con di dt biết là chng nào! Con sng đi đã lâu năm, mà chưa lp được chút công gì cho đng phn phước đi sau, ch mc n Chúa thêm nhiu thì có, cho ngày sau s phi phép công bình Chúa đòi hi nhim nht mà thôi. Ly Đng cu chuc con! Xin hãy soi sáng con, cùng giúp sc con con, đng tính toán s sách lương tâm con đâu vào đó, t bây gi cho thanh thn. Có l s chết chng còn xa na, nên con mun dn mình cho sn sàng trong gi can h y, vì là gi s quyết đnh phước ho đi đi cho con. Con đi ơn Chúa, vì Chúa đã đi con cho đến ngày hôm nay, li bi Chúa thương ban cho con ngày gi, đng con sa li mi vic gian tà con đã lm li by lâu, thì này con đã sn, xin Chúa dy d con cho biết vic phi làm: âu là Chúa mun cho con ăn năn chê ghét nhng s ng nghch con đã làm mt lòng Chúa, nên con hết lòng khóc lóc đau đn, âu là Chúa mun cho con dùng năm tháng ngày gi con còn sng thế, mà yêu mến Chúa, này con cũng xin nguyn ước như vy. Ly Chúa! Nguyên trước đã nhiu phen, con dt quyết điu y, song hi ôi! bao nhiêu ln th ha, thì by nhiêu ln tht trung! Ly Đc Chúa Giêsu! Con chu ly Con Chúa đã nhiu, con chng còn mun mang ch vong ân na. Nếu con chng lo sa mình ít na t bây gi, đi đến gi chết l nào còn trông đng ơn tha th, còn trông đng nước thiên đàng sao? Vy con quyết lòng t rày làm tôi Chúa cho tht. Song ly Chúa! Xin Chúa ban ơn thn lc cho con, xin Chúa ch chê b con. Lúc con đang còn ng nghch cùng Chúa, mà Chúa cũng chng đành b con thay; hung chi nay con dc lòng b hết mi s cho đng đp ý Chúa, n nào Chúa li b con? Ly Chúa rt đáng mến yêu vô cùng! Xin Chúa ban cho con đng lòng kính mến Chúa. Xin Chúa khng chu ly đa tc t này, hôm nay hết lòng đau đn, sp mình xung dưới chân Chúa, hết lòng kính mến Chúa, xin Chúa thương xót th tha. Ly Đc Chúa Giêsu! Con kính mến Chúa, con yêu mến Chúa hết lòng, con thương mến Chúa hơn yêu mình con. Này con là ca Chúa, con xin giao mình con cùng mi s thuc v con trong tay Chúa, xin Chúa sp đt mc tha ý Chúa; xin Chúa cho con đng lòng bn đ theo thánh ý Chúa; xin Chúa ban cho con đng lòng kính mến Chúa luôn; sau na Chúa mun đnh liu cho con cách nào, con cũng vâng theo ý Chúa mi đàng.

Ly Đc Bà Maria là M con! Là Đng con trông cy, cùng là chn con nương n! Con xin gi thân con cho M, xin M nguyn giúp cho con trước toà Đc Chúa Giêsu. Con nguyn xin phú thác linh hn con trong tay M na.

 

28. Hằng giây hằng phút, ta hằng gần sự chết là thể nào ?


Có lời thánh Xyphianô rằng: "Ta sinh ra ở thế như tên tù phạm có dây tròng vào cổ, phải lôi đến trường hình vậy". Lời ấy dạy ta cho biết ta hết thảy đã mắc án tử, nên hễ ta bước tới một bước, thì ta gần sự chết hơn một bước; hễ ta sống thêm một ngày, ta gần sự chết hơn một ngày.

Ớ con! ngày trước khi con chịu phép rửa tội, đã biên tên con vào sổ sinh thể nào, sau này khi con chết, cũng sẽ biên tên con vào sổ tử thể ấy. Khi con nhắc đến tiên nhơn con, thì con thường rằng: cố phụ tôi, cố huynh tôi, ắt sau này cháu chắt con cũng sẽ nhắc về con như vậy. Tai con thường nghe đánh chuông hối tử cho người kia, thì có ngày kẻ khác cũng sẽ nghe đánh chuông hối tử cho con như vậy. Giả như con thấy một người bị án trảm, phải điệu đến nơi xử tử, mà thấy nó lý lắc cười trẫng xem bên nọ ngó bên kia, cứ tưởng chuyện múa hát ăn uống chơi bời, không lo việc chết, con nghĩ về tên phạm ấy làm sao? Phần con, có khi chính trong giờ này con cũng phải điệu đi xử tử; mà con tưởng đến việc gì? Con hãy trông xuống phần mộ nọ, đống mả kia, kìa bà con bạn hữu con đã phải án tử nằm đó rồi. Ôi! những người phải án chết treo khi thấy mọi tội nhơn đồng án phải chết treo trên trụ hình, nó hãi hùng kinh khiếp biết là ngằn nào! Vậy con hãy suy, dường bằng mỗi thây đó nói với con: "Bữa qua phiên tao, hôm nay viếng mày" (Eccl 38,23). Lại những chơn dung, sách vở, cửa nhà, giường chiếu, y phục của cha mẹ con đã qua đời mà trối lại cho con, thảy đều nhắc lại sự ấy cho con hằng ngày nữa.

Vậy đã biết: phải chết, song chết rồi, hoặc lên chốn vui vẻ đời đời, hoặc xuống nơi khốn cực kiếp kiếp; lại đã tin: tương lai phước hoạ mình muôn kiếp, do tại giây phút sau hết ấy, mà chẳng lo tính sổ sách cho thanh thoả, cùng chẳng lo liệu phương thế cho đặng tử an, thì còn có chi dại dột hơn nữa sao? Ta thường thương hại những người chết thình lình, dọn mình không kịp; phần ta không lo dọn mình cho sẵn, vì ta cũng có lẽ chết bất ngờ được như kẻ khác, thì có đáng gọi là người khôn chăng? Nói cho cùng lý, không kíp thì chầy, dọn mình đã sẵn, hoặc bị thình lình, có ngờ hay không, thì ta cũng phải chết, chẳng trốn đâu khỏi. Lại mỗi giờ mỗi phút, ta mỗi bước tới gần cái trụ hình ta, là cơn bệnh sau hết, sẽ ép ta bỏ đời mà đi.

Hễ hết trăm năm, nhà cửa, phố xá, chợ búa, thành thị, đầy những người mới, kế chân những người đem chôn dưới mộ. Nếu mấy người ấy đã hết ngày sống, bỏ thế gian thể nào, thì có một ngày kia, ta hay con, hoặc ai đang sống bây giờ, hết thảy sẽ chẳng còn một người sót lại trên mặt đất này, cũng thể ấy; như lời Ca vịnh: "Ngày giờ thấm thoát đi qua, chẳng còn một ai sót lại" (Ps 138,16). Ta hết thảy, khi ấy sẽ vào chốn đời đời, hoặc đặng phước lạc vô cùng, hoặc phải hình khổ muôn kiếp. Hai số phận ấy, ta phải gặp một, không có bậc lừng đừng ở giữa; ấy là điều chắc chắn, ấy là điều phải tin.

Lời than thở
Ly Đng cu chuc con rt đáng mến yêu! Nếu con chng nhìn Chúa đã chu treo trên thánh giá, chu nt n x xài, chu xu h nhuc nha, cùng chu chết vì con, thì con chng h dám ra trước mt Chúa. Tht con bc ngãi cùng Chúa đã quá lm, mà Chúa t lòng nhân t cùng con càng quá hu. Ti li con đã quá s, công nghip Chúa càng tri xa. Nhng thương tích Chúa đã chu, Máu Thánh Chúa đã đ ra, và s Chúa đã chu chết làm cho con đng c lòng trông cy Chúa. Bui con phm mt ti đu hết, thì con đã đáng sa ho ngc ri; song v sau ghe phen con c tái phm làm mt lòng Chúa; nhưng vy Chúa cũng còn nhiêu sinh cho con, li còn ly lòng nhân t thương yêu con, mà gi con đ th tha cho con, và d con làm hoà cùng Chúa na! Rày con kính mến Chúa, ch ước ao ơn nghĩa Chúa, l nào Chúa t ry con, mà con s? Ly Chúa! Con kính mến Chúa hết lòng, con ch ước ao mến Chúa mà thôi. Con kính mến Chúa, cùng đau đn ăn năn, vì đã khinh d Chúa. Ly Chúa! Con chng ăn năn, vì đã đáng sa ho ngc, mt ăn năn vì đã làm mt lòng Chúa, là Đng đã thương con dường y mà thôi. Ly Đc Chúa Giêsu! Xin Chúa m lòng lân mn cho con đng n vào; Chúa đã thương xót con, xin Chúa hãy trót thương con cho đến cùng. Xin Chúa hãy sa lòng con đng còn bt ngãi cùng Chúa na. Lòng con xưa đã chng màng kính mến Chúa, mà chung nhng s vui hèn đi này hơn, rày xin Chúa hãy làm cho nó nên ca Chúa, cùng hng cháy la kính mến Chúa, chng h tt. Con trông cy s đng lên nước thiên đàng, đ kính mến Chúa đi đi; đó, con chng dám trông d hàng thanh sch, ch trông vào bc thng hi; mà du bc này, con cũng nguyn ước kính mến Chúa cho ln bc kia mi tho. Xin Chúa hãy làm cho c thiên đàng đng thy đa ti li xưa đã làm mt lòng Chúa vô ngn, nay li cháy la kính mến Chúa quá đi, đ cho lòng nhân t Chúa đng c sáng khp chn thường sinh. Hôm nay con dc lòng dâng trót mình con cho Chúa, và ch lo mt vic kính mến Chúa mà thôi. Con mà đng lòng ước ao kính mến Chúa như vy, là nh lượng nhân t Chúa ban cho, xin Chúa hãy soi sáng giúp con, hu con đng mnh sc, mà làm cho trn điu con s nguyn.
Ly Đc Bà Maria! M là M s bn đ, xin M cu thay cho con đng lòng trung tín, mà gi li con mi ha cùng Chúa.

 

29. Giờ chết đã định, song ta chẳng biết là giờ nào ?


Ta đã rõ sự chết là điều xác quả, mựa khá hồ nghi; song phải chết khi nào, ấy là điều bí mật chẳng ai biết đặng.

Ớ con! năm tháng ngày giờ, giây phút, ta và con phải bỏ thế gian, thì Đức Chúa Trời đã tiền định rồi. Song ngày giờ ấy, Chúa chẳng cho ta biết. Đức Chúa Giêsu muốn cho ta dọn mình sẵn sàng, có lần Người bảo ta cho biết sự chết sẽ đến thình lình, khác nào kẻ trộm lén đến ban đêm vậy (x. 1 Tx 5,2); có lần Người dặn ta lo tỉnh thức, vì lúc ta không ngờ, thì Người đến phán xét ta (Lc 12,40) Ông thánh Ghêrêgôriô rằng: Chúa giấu ta giờ chết, có ý làm ích cho ta, là để cho ta dọn mình chết sẵn sàng luôn. Bởi vì ta chết đặng mọi buổi, mọi nơi, nên ta cũng phải lo dọn mình cho sẵn mà đợi sự chết mọi giờ, mọi chốn, mới trông chết lành, mới trông đặng rỗi; như lời thánh Bênađô: "Sự chết đợi con mọi nơi, thì con cũng hãy đợi sự chết mọi chốn, mới là người khôn" (Medit c.3).

Ai nấy biết mình sẽ phải chết, song khốn thay! Nhiều người ngờ sự chết còn xa ngút, đến đỗi không đặt trí đến nữa, dầu những người già cả lụm cụm, dầu những người ốm đau òi ọp, vẫn cũng còn trông sống ba bốn năm nữa. Song ta nói cho con hay: trong đời ta đây, mắt ta đã từng thấy, biết bao nhiêu người chết bất thình lình; có người đương ngồi, khi không lăn ra mà chết; có kẻ đương đi, bỗng chúc ngã xuống mà hụt mạng; có người tối đi ngủ, tự nhiên ngủ luôn! Chắc trong mấy người ấy, không ai ngờ mình phải chết bất ngờ như vậy, cũng chẳng dè phải chết ngày ấy nữa. Ta lại nói cho con rõ: trong mấy người đã chết nội năm nay, dầu khi đã gần chết, song cũng chẳng có ai tưởng mình phải bỏ thế gian trong năm ấy. Thật không có mấy người chết, mà ngờ mình phải chết đâu.

Vậy ớ con khi ma quỷ xui giục con phạm tội, mà nó dỗ con: phạm đi đã, rồi mai đi xưng tội, lo chi? Con phải trả lời với quỷ rằng: có khi ngày hôm nay, là ngày sau hết đời tao, ai biết đặng? Nếu tao trở nghịch cùng Chúa giờ này, phút này, mà rủi nhằm chính giờ, chính phút sau hết đời tao đó rồi, chẳng còn buổi mà ăn năn trở lại nữa, thì ô hô cho số đời tao! Ôi! biết mấy người tội lỗi khốn nạn, lúc đang hưởng mùi ngon ướp độc, phải chết không kịp trở tay, nên phải trầm luân trong khổ hãi! Đấng khôn ngoan vô cùng dạy rằng: "Cá ham mồi, mắc câu thể nào, thì người ta lâm sự chết trong buổi rủi ro cũng thể ấy" (Eccl 9,12). Buổi rủi ro ấy, là chính buổi kẻ có tội dùng, mà làm mất lòng Chúa. Song ma quỷ nói với con: mày không mắc sự rủi ấy đâu. Nhưng con hãy hỏi nó lại: nếu tao lâm sự rủi ấy, thì đời đời tao sẽ ra làm sao?

Lời than thở
Ly Chúa! Nơi con đang bây gi, chng phi là nơi con đang đng ngi, đang ăn đây đâu; bèn là ho ngc, vì ti li con, thì con đã đáng sa vào đó nhiu phen ri, như li thánh Gióp: "Ho ngc là nhà tôi " (Job 17,13). Nhưng mà thánh Phêrô qu quyết cùng con, Chúa hay nín nhn, cho k có ti ăn năn tr li, mà an i con: "Chúa thương anh em, nên Chúa hng nhn nhc, chng mun cho ai hư mt, mt ước, cho mi người ăn năn tr li" (2 Pr 3,9). Vy Chúa đã hết lòng nhn nhc, ch đi con hi ci, ko mt linh hn. Ly Chúa! Này con tr li cùng Chúa, con sp mình xung dưới chân Chúa, cúi xin Chúa th tha. " Chúa con! Xin Chúa ly lòng rt nhơn th thương xót con". Ly Chúa! Nếu Chúa mun tha cho con, Chúa phi ly lòng nhân t qung đi phi thường mi được, vì con đã c tình mt lòng Chúa. Các người ti li khác cũng đã mt lòng Chúa, song chng đng ơn Chúa soi sáng cho bng con. Du vy, Chúa còn dy con ăn năn tr li và dy con trông cy ơn tha th. Ly Đng cu chuc con rt đáng mến, con xin vâng li Chúa dy, mà hết lòng đau đn ăn năn, vì đã bc cùng Chúa; cy vì công nghip s thương khó Chúa, xin Chúa ty tr mi ti li con. Ly Đc Chúa Giêsu là Đng vô ti mi đàng, mà đã đành chu t hình trên thánh giá như tù phm, cùng đ hết máu ra mà ra tin khiên con cho sch. máu Đng vô ti! Xin hãy ra mi ti li k có lòng thng hi ăn năn. Ly Đc Chúa Cha hng có đi đi! Vì lòng yêu mến Đc Chúa Giêsu, xin Chúa tha ti cho con; xin hãy nhm li Người đang cha bàu cho con trước toà Chúa. Ly Chúa đáng mến vô cùng, con đng ơn tha th mà thôi, thì con chưa ly làm tho, con còn khát khao ơn kính mến Chúa na mi an. Ly Đng tt lành vô lượng vô biên! Con kính mến Chúa; linh hn và xác tht con, tâm tình và ý riêng con, xin dâng cho Chúa hết. Tôi dc lòng t này v sau chng nhng lánh các ti trng, mà các ti nh cũng xin chưa hết, còn mi dp him nghèo, con xin trn xa. Xin Chúa ch đ con sa chước cám d. Vì lòng yêu mến Đc Chúa Giêsu, xin Chúa cu con cho khi các dp có l làm cho con mt lòng Chúa, bèn cha con cho khi s d. Xin Chúa cu con cho khi ti li, cùng xin Chúa trng tr con mc tha ý Chúa. Con xin cam lòng lãnh ly mi cơn bnh hon, mi điu ri ro Chúa đnh gi cho con, min là cho con khi mt ơn nghĩa Chúa, thì con ly làm tho nguyn. Chúa đã phán ha: "Bây hãy xin s đng" (Ga 16,24); xin Chúa khng ban cho con hai ơn này, là bn đơn kính mến Chúa.

Ly Đc Bà Maria là M nhân t! Xin M nguyn giúp cho con; con hết lòng trông cy M.

 

30. Phải lo tính sổ sách lương tâm cho sẵn là thể nào ?


Chúa chẳng muốn cho ta hư mất, nên hằng ngăm phạt cho ta cải quá tự tân. Vì vậy Chúa đã dùng miệng vua Đavít mà hâm rằng: "Nếu bây chẳng ăn năn trở lại, Chúa sẽ tuốt gươm ngãi nộ ra" (Ps 7,13). Song hỡi ôi! biết bao nhiêu người giả điếc, chẳng nghe lời Chúa răn đe, lúc nó chẳng ngờ, tưởng mình còn sống lâu sức khoẻ, nào dè phải chết thình lình; như lời Thánh Kinh: "Đang khi chúng nó khoe mình bằng an vô sự, lúc nó chẳng dè, bỗng đâu sự chết đến bắt nó" (1 Tx 5,3). Có lời trong Evang: "Nếu bây chẳng lo ăn năn, thì hết thảy sẽ phải hư mất" (Lc 13,3). Như Chúa chẳng có lòng muốn cho ta đổi tánh sửa mình, để khỏi lâm sự chết dữ, thì cần gì Chúa phải ngăm ta trước nhiều phen làm chi? Vì theo lời thánhAugustinô nói, ai mà đã dặn con trước, phải lo giữ mình, chắc người ấy chẳng có ý muốn giết con đâu.

Vậy ai nấy phải lo tính sổ sách mình cho sẵn sàng trước kỳ thanh tra. Ớ con, nếu nội ngày nay, chưa tới đêm nữa mà con phải chết, rồi phải định số mạng đời đời con, thì con liệu làm sao? Sổ sách con đã yên đâu vào đó chưa! Hay là con rối rắm lắm nỗi, mà con phải lạy lục kêu xin Chúa nới tay, cho con sống thêm một năm hoặc một tháng, cùng không thì một ngày nữa chăng? Song nay Chúa cho con còn ngày giờ thong thả, cớ sao con chẳng lo tính sổ lương tâm con cho thanh thản? Như rủi ngày nay, là ngày sau hết đời con rồi, con xoay trở làm sao cho kịp? Có lời Thánh Kinh: "Mầy hãy kíp lo trở lại cùng Chúa, chớ còn trì hoãn rày mai, kẻo bất ngờ Chúa ra oai thịnh nộ, mà mầy phải huỷ diệt chăng" (Eccl 5,8). Ớ con! Nếu con muốn rỗi linh hồn, con phải lo dứt bỏ tội lỗi; mà bởi có ngày con phải bỏ nó, thì sao con không nghe lời thánh Augustinô khuyên, mà bỏ nó đi bâygiờ cho rồi? Có khi con chờ giờ chết đến đã, mới lo phải không? Song con hãy biết: người cố chấp, thì trong giờ lâm chung chớ trông ơn dung thứ, một phải oán thù mà thôi; vì có lời: "Trong giờ ngãi nộ, Chúa sẽ huỷ diệt mầy".

Như ai mắc con một khoản nợ to, ắt con vội vàng bắt làm tờ giấy kỹ càng, để phòng hậu hoạn. Còn về linh hồn con, là của quý trọng hơn vàng bạc bội phần, sao con chẳng biết tiên liệu cho chắc chắn! Sao con chẳng lo phòng điều trắc ngại về sau! Vả món tiền ấy rủi có mất, cũng không mất hết; mà cho con có mất số tiềnấy, thành mất cả gia thế đi nữa mặc dầu, con cũng còn trông lần hồi gây lại được. Song ớ con! Nếu trong giờ chết con mất linh hồn, thật con mất sạch trơn mất luôn, chẳng còn phương sắm lại đặng chút gì hết. Gia nghiệp điền viên của con, thì con rất đỗi ân cần biên ký từng nọc, kẻo rủi chết khi xuất kỳ bất ý mà mất của chăng; song nếu khi con đang mất ơn nghĩa Chúa, không nay con phải chết thình lình, thì phận số linh hồn con đời đời sẽ ra thể nài, hỡi con?

Lời than thở
Ôi ôi! Ly Chúa chuc con, Chúa đã đ hết máu ra, Chúa đã thí mng sng cho đng cu ly linh hn con; song con biết bao nhiêu ln đã đáng mt linh hn, vì cy lòng lành Chúa thi quá! Vy con đã cy lòng lành Chúa ghe phen mà làm chi? Thương ôi! đ làm mt lòng Chúa hơn na! Bi đó con đã đáng Chúa pht chết tươi lúc y và phi quăng vào ho ngc mt ri. Tt mt li, là Chúa vi con thi nhau coi ai bn cho biết: Chúa quyết tình thương con, còn con li quyết lòng phm đến Chúa; Chúa c chy theo con, còn con li ra sc trn Chúa; Chúa c ban cho con ngày gi hu ăn năn đn ti, song con c dùng ngày giy mà làm s nhc cho Chúa thêm na! Ly Chúa! Xin Chúa hãy cho con thu biết con đã mt lòng Chúa là dường nào, và rày con phi kính mến Chúa là chng nào na. Ôi! Ly Đc Chúa Giêsu! Con chng hiu vì sao khi con b Chúa như vy mà Chúa thương con đến đi c theo tìm con? Con cũng không hiu, vì sao đa đã c lòng làm cho Chúa phi nhiu ni đng cay thếy, mà Chúa cũng c ban cho nó nhiu ơn chng thôi? Ôi! con hiu ri: chng qua là Chúa không mun cho con hư mt. Ly Chúa tt lành vô cùng! Con hết d ăn năn, vì đã làm mt lòng Chúa, ôi! này con là con chiên bt nghĩa, đng lòng thng hi, lui v sp mình dưới chân Chúa, xin Chúa chu ly nó mà vác trên vai; cho nó chng còn lc xa Chúa na. Thôi thôi! Con chng còn mun xa cách Chúa na; con quyết tríu mến Chúa. Chúa mun hành pht con th nào mc ý Chúa, con cũng cam lòng chu chết, min là cho con đng nên ca Chúa mà thôi. Có hình pht nào nng n cho bng sng mà mt ơn nghĩa Chúa, phi xa cách Chúa là Đng đã dng nên con và đã chu chết vì con sao? Ti ôi! bây là ging rt xu xa! Bây đã làm ích gì cho tao? Tht bây đã làm cho tao nên mt vt gm giếc cho Đng đã cu chuc tao mà thôi. Ôi! Ly Đc Chúa Giêsu! Chúa đã chu chết vì con, thì con cũng xin liu chết vì Chúa; Chúa đã chu chết vì lòng thương con, thì con cũng xin chết vì s đau đn đã khinh d lòng Chúa. Con xin cam lòng chu chết mi cách, mi gi, theo ý Chúa đnh; song bi xưa rày con chưa h kính mến Chúa, hoc có kính mến đi na, cũng là mt cách lơ láo mà thôi; nên con không ưng chết thy. Vy xin Chúa cho con sng thêm ít lâu na, ngõ con đng kính mến Chúa cho mn nng, trước khi con lìa khi thế, thì con mi đành d. Mà cho con đng tho tình ao ước, xin Chúa hãy sa lòng con li, xin Chúa hãy ly la kính mến mà dc lòng con, cho cháy lên phng phng; Chúa đã chu chết vì tình thương con, thì con nài xin Chúa ban cho con đng lòng mến Chúa. Con kính mến Chúa hết linh hn con. Bi linh hn con say tình mến Chúa, nên xin Chúa ch đ cho nó còn b Chúa na. Xin Chúa hãy ban cho con đng ơn bn đ, cùng đng lòng kính mến Chúa luôn.

Ly Rt Thánh N Đng Trinh Maria, là chn con nương n, cùng là M con! Xin M hãy làm quan thy bênh vc con.

 

31. Hằng phải dọn mình chết cho sẵn luôn, đừng bao giờ hờ cơ là thể nào ?


Chúa chẳng dạy ta chờ giờ chết đến đã, rồi mới dọn mình, một dạy ta phải dự phòng cho sẵn luôn: "Bây hãy lo dọn mình cho sẵn luôn" (Lc 12,40). Giờ chết là giờ loạn lạc xôn xao, bởi đó, khi giờ chết đến mà lương tâm ta còn bối rối hỗn độn, thì không phương nào thu xếp cho yên đặng đâu. Ấy lẽ tự nhiên dạy ta như vậy, cũng là điều Chúa ngăm ta, khi Người bảo trước cho ta biết, trong giờ ấy Người sẽ đến, song chẳng phải đến để tha thứ, nhưng đến mà oán thù tội ta đã khinh thị ơn thánh Người; như lời Người đã phán: "Sự báo oán là việc Ta, đến giờ ấy Ta sẽ trả thù cho cân xứng" (Rm 12,19). Ông thánh Augustinô nói: Kẻ nào khi có lẽ lo phần rỗi đặng mà chẳng chịu lo, đến chừng muốn lo, lại lo không đặng nữa, ấy là hình phạt rất chính đáng. Song hoặc có ai nói: đến giờ ấy, có lẽ tôi ăn năn trở lại mà rỗi linh hồn đặng cũng có, ai biết? Nghe dễ quá, nói liều thể ấy, cũng như con nhào đầu xuống giếng: tôi gieo mình như vậy, mà có lẽ sống đặng không chết đâu, ai biết? Nói thể ấy có ai nghe đặng chăng? Khốn thay! Tội lỗi che lấp trí khôn, đến đỗi làm cho người ta không còn hiểu sự lý gì nữa! Người đời khi tính toán việc phần xác, thì ăn nói ra tay rành rỏi khôn ngoan, còn khi nói đến việc linh hồn, thì u ơ, như đứa điên khùng khờ dại vậy.

Ớ con! Có khi lẽ gẫm con đương suy bây giờ đây là tiếng Chúa bảo con sau hết rồi, ai biết đặng? Vậy ta hãy kíp lo dọn mình chết cho sẵn, kẻo phải chết thình lình chăng. Thánh Augustinô dạy: Chúa không cho ta biết giờ chết, là có ý cho ta lo dọn mình chết cho sẵn luôn. Nên thánh Phaolô dạy ta phải hết lòng run sợ mà lo phần rỗi ta (x. Pl 2,12). Ông thánh Antôninô kể chuyện một vua nước Xixilia, muốn cho quan kia biết: Vua ngự ngai vàng mà hằng lo sợ giật mình luôn, thì vua dạy lấy sợi chỉ rất mảnh cột thanh gươm treo lên trên, cho thòng lưỡi xuống lõng dõng, rồi dạy quan ấy ngồi ngay dưới mũi gươm, mà cầm thực; quan ấy ngồi đó mà thất vía, chỉ ăn được một vài miếng rồi thôi. Ta nay hết thảy cũng làm cuộc nguy hiểm như thế, vì hằng giây hằng phút, lưỡi gươm sự chết có lẽ rớt xuống trúng đầu ta mà phần rỗi đời đời ta do lại lát gươm ấy.

Về sự đời đời, hãy nghe lời Đấng khôn ngoan dạy: "Cây kia ngã về phía nam hay là phía bắc, mà đã xuống phía nào, cứ nằm miết phía ấy mãi" (Eccl 11,3). Cũng một lẽ ấy, nếu trong giờ chết ta đang ở trong ơn nghĩa Chúa, thì linh hồn ta sẽ đặng vui mừng hớn hở là ngằn nào! Vì khi ấy ta nói đặng rằng: thôi, chắc rồi, không lo gì nữa, tôi chẳng còn sợ mất Chúa đặng nữa; tôi nay phước lộc vô cùng! Nếu rủi trong giờ chết, linh hồn ta đang mắc tội trọng, thì ta sẽ ngã lòng khôn xiết, mà xưng thật: Ôi! tôi đã lạc đàng rồi, ô hô, còn trông chi nữa! Muôn kiếp vô phương sửa lại đặng nữa! Đấng đáng kính Gioan Avila là tông đồ Iphanho, khi biết tin mình gần chết, thì khiếp sợ sự đời đời, mà than: "Ôi! chớ chi tôi được một ít thì giờ nữa, mà dọn mình chết!" Thầy cả Agatông, xưa dầu đã hãm mình đền tội mấy mươi năm, song khi gần chết, cũng còn run sợ mà rằng: "Không biết số phận tôi sẽ ra làm sao? Nào ai biết đặng lý đoán Đức Chúa Trời sẽ ra cho tôi?". Ông thánh Arxênê khi gần chết, cũng khiếp vía thể ấy; môn đệ người thấy vậy, liền hỏi người tại cớ sao mà sợ, thì người trả lời: "Ớ các con! Cha sợ làm vậy, chẳng phải mới bữa nay đâu; trót đời cha đã lo sợ như vậy luôn", chính thánh Gióp xưa lo sợ chẳng ai bằng, nên người than: "Khi Chúa đến tra hỏi tôi, thì tôi sẽ thưa lại làm sao?" (Job 31,14).

Lời than thở
Ôi! Ly Chúa! Xưa nay đã có ai thương con, cho bng Chúa đã thương con sao? Mà con đã có khi nào khinh d ai, và làm s nhc cho ai, cho bng con đã khinh d Chúa, và làm xu h cho Chúa sao? Máu Thánh rt châu báu, thương tích rt quý trng Đc Chúa Giêsu là chính s con trông cy! Ly Đc Chúa Cha hng có đi đi! Xin ch xem xét ti li con, mt hãy nhìn xem Con Chúa rt yêu du, đang hp hi bi đau đn theo con, và đang nài xin Chúa th tha cho con na. Ly Chúa đã dng nên con! Con hết lòng đau đn ăn năn, vì đã li nghĩa cùng Chúa. Chúa đã dng nên con cho đng kính mến Chúa, song by lâu con đã ăn khác nào con sinh ra đ làm nghch cùng Chúa. Cy vì lòng Chúa thương mến Đc Chúa Giêsu, xin Chúa th tha ti li con, cùng xin Chúa ban cho con đng ơn mến Chúa. Ngày trước con chng tr thánh ý Chúa, nay con chng còn dám chng tr na, con dc quyết làm mi điu Chúa dy. Chúa dy con phi chê ghét mi điu s nhc con đã làm cho Chúa; này con chê ghét nó hết lòng, Chúa dy con phi dc lòng, đng h phm đến Chúa na, con xin dc quyết thà chết ngàn ln, chng thà li nghĩa cùng Chúa. Chúa dy con phi kính mến Chúa hết sc; vy con xin yêu mến Chúa hết lòng, con ch yêu mến mt mình Chúa mà thôi; t này v sau ch có mt mình Chúa đáng cho lòng con tríu mến mà thôi. Con xin cùng trông cy Chúa s ban cho con ơn bn đ. Cy vì lòng Chúa yêu mến Đc Chúa Giêsu, xin Chúa hãy ban cho con đng trung nghĩa cùng Chúa, hu con đng than th cùng Chúa, như thánh Bonaventura: Ly Chúa! Mt mình Chúa là Đng lòng con yêu mến mà thôi, mi ái tình ca con đu quy hướng v Chúa hết. Thôi, thôi! Con chng ưng sng, mà làm nng lòng Chúa na; có sng thì sng đ khóc lóc nhng ni phin hà, con đã làm cho Chúa, và đ kính mến Chúa mà thôi; bng không thì nó sng làm chi cho ung đi.
Ly Đc Bà Maria là M con! M hng cu thay cho nhng k gi mình cho M, xin M cũng hãy nguyn giúp cho con cùng.

 

32. Đến giờ lâm chung kẻ có tội quay quát tìm Chúa, mà chẳng gặp là thể nào ?


Lúc còn khoẻ mạnh kẻ có tội chẳng hề suy, cũng không hề nhớ đến sự chết, một lăng loàn theo xác thịt, tuy lòng chẳng đặng an, mà cũng ra ức giả lơ cho khuây lảng. Song đến chừng lâm cơn bí yếu, gần đến cửa đời đời, khi ấy nó không thoát khỏi lương tâm cắn rứt đặng, song nó cứ lơ đi cho được sự bình an. Như lời Thánh Kinh: "Đến giờ túng ngặt ấy, nó sẽ tìm sự bình an" (Ezech 7,25). Song linh hồn đầy dẫy tội lỗi, khác thể bầy rắn độc cắn xé tư bề, lẽ nào mà đặng bình an? Khi thấy mình chút nữa sẽ ra trước toà Đức Chúa Giêsu là Quan Đoán chí công, mà bấy lâu mình đã kinh phiêu lệnh Người, lại thêm miệt thị ơn nghĩa Người nữa, thì an sao đặng mà an? Vì có lời Thánh Kinh: "Nó sẽ tìm sự bình an mà chẳng gặp" (Ezech 7,25). Vì phần thì biết mình gần phải bỏ mọi sự thế gian; phần phải lương tâm cắn rứt, bởi đã uổng phí ngày giờ rày chẳng còn buổi mà liệu việc linh hồn nữa; phần thì thấy mình sẽ ra trước toà Chúa phán xét rất nhiệm nhặt, chắc mình không khỏi án phạt đời đời vào số kẻ dữ, nên kẻ có tội lại càng thêm rủn chí ngã lòng trông cậy hơn nữa; như lời Thánh Kinh: "Đã bối rối, lại bối rối thêm" (Ibid). Ấy đương buổi xao xuyến thất vọng như thế, thì kẻ có tội phải bỏ kiếp này mà qua kiếp đời đời.

Thánh Abaraham xưa, công nghip rt ln, vì s người thế chng trông cy mà người c lòng cy trông Chúa, c tin li Chúa ha: như li Kinh Thánh đã làm chng (x. Rm 4,1). Còn k có ti cũng trông cy, mà phi ti rt nng n, li di mình thêm khn, vì nó trông cy trái l, đã li cùng đc cy, nghch cùng đc tin na, cũng vì nó khinh d nhng li Chúa đã ngăm pht k chp mê theo đàng trái. Chết d thì nó lo s; còn ăn luông tung, nó chng e l gì hết.

Vậy ai dám chắc nó không chết thình lình, hoặc bị sét đánh; hoặc phải trúng phong thổ huyết chăng? Cho đi trong giờ chết, nó có buổi kịp mà ăn năn trở lại; song ai dám chắc nó sẽ thật lòng ăn năn chăng? Kìa thánh Augustinô xưa, phải đánh dẹp tính mê nết xấu mình, đến mười hai năm trời mới thắng đặng; còn kẻ trót đời những đắm mê xác thịt, lương tâm dơ dáy, đến giờ hấp hối, là giờ tâm thần bất định, tứ chi nhức nhối, vưng đầu vưng tai, lại dám trông ăn năn thật lòng đặng sao? Ta nói: Tht lòng, bởi vì khi ấy chỉ nói ngoài miệng, chỉ hứa nơi môi mà thôi, thì vô ích; song phải nói thật, hứa thật trong lòng mới được việc. Người liệt kia cả đời chẳng ân cần đến việc lương tâm, nay đến giờ mạng chung, mới thấy tội lỗi mình rất nặng, mới thấy toà phán xét rất công thẳng, mới thấy vực sâu rất dữ dẵn, mới thấy sự đời đời rất kinh hãi, khi ấy nó bối rối khiếp vía là dường nào! Mà khi cơn hấp hối càng thúc tới, thì thân thể càng đau đớn trằn trọc, tinh thần càng liệt bại tối tăm; cho nên khi suy đến các việc thân hậu mình thể ấy, thì lòng nó tán loạn xôn xao không biết là chừng nào. Vậy nó cũng xưng tội, cũng hứa việc nọ, khấn điều kia, cùng khóc lóc xin Chúa thứ tha, song nó chẳng còn hiểu biết việc nó làm nữa! Ấy đương buổi xao xuyến bứt bứt, áy náy, túng ngặt như vậy, thì thoát mồ hôi thỏ cá, mà vào kiếp khác; như lời thánh Gióp: "Nhơn dân sẽ rối loạn, đoạn qua kiếp khác" (Job 34,20). Có người thông thái kia nói một lời rất phải: người tội lỗi gần chết mà kêu xin, khóc lóc khấn vái, cũng chẳng khác chi người nọ, thấy người phải kẻ nghịch bắt, hòng bị nó rút dao đâm bụng chết, khóc lóc van lơn nài xin vậy. Cũng một lẽ ấy, người đau liệt giường, đang mất nghĩa cùng Chúa, mà phải vào chốn đời đời, thì khốn nạn biết là chừng nào!

Lời than thở
Du thánh Đc Chúa Giêsu là s con trông cy! Nếu con chng nhìn vào các du thánh, là ngun s thương xót, là mch mi ơn thánh, là sui đã chy máu cc trng ra mà ra linh hn con cho sch ti khiên, thì con không dám trông ơn tha th, cùng phn ri đi đi! Du thánh Chúa con! Con sp mình th ly các Du thánh Chúa, cùng xin gi mình con vào trong y. Con chê ghét cùng ra np nhng s vui hèn muôn vàn ln, vì nó mà con đã lâm ho mt lòng Đng cu chuc con, và b nghĩa Người. Khi con nhìn xem thương tích Chúa, thì con sinh lòng trông cy, cùng hng tình mến yêu thương tích y. Ly Đc Chúa Giêsu rt đáng mến yêu! Chúa đáng cho mi người kính mến hết lòng; mà con đã phm đến Chúa không biết my phen, li không màng yêu mến Chúa chng biết my ln. Song du con bt nghĩa vong ân, Chúa cũng mt lòng nhn nhc con, cùng kêu con đến tha ti cho con, cách rt nhân hu là dường nào. Ôi! Ly Chúa chuc ti! Xin ch đ con mt lòng Chúa na, mà con phi hư mt đi đi. Ôi! như con phi sa ho ngc, mà nh đến Máu Thánh Chúa đã đ ra vì con, cùng nh li lòng lành Chúa đã thương xót con đi y, con s phi cc lòng là ngn nào! Con xin kính mến Chúa, con quyết kính mến Chúa không. Xin Chúa ban cho con đng ơn bn đ. Xin Chúa ch đ lòng con còn dính bén nhng s chng ám hp cùng ý Chúa, và xin Chúa ban cho con đng tht lòng chí quyết t này v sau ch kính mến mt mình Chúa là Đng trn lành mà thôi.

Ly Đc Bà Maria là M con! Xin M hãy kéo con đến cùng Chúa; trước khi con lìa khi thế, xin M hãy làm cho con đng trót nên ca Người.

 

33. Kẻ có tội phải bị nhiều điều túng rối trong giờ lâm chung là thể nào ?


Đến giờ hấp hối, kẻ có tội sẽ phải nhiều đoạn khúc nôi, sẽ mắc lắm nỗi ngặt nghèo, khốn khổ trăm bề:

Một đàng, ma quỷ xúm nhau mà khuấy khuất, làm cực nó lắm. Đến giờ chết, kẻ thù rất dữ làm hết sức, mà hại linh hồn hòng lìa khỏi thế: nó thấy đã gần hết buổi, mà bắt linh hồn ấy, hễ trật phen này thì trật đời đời không bắt đặng nữa. Cho nên khi ấy không phải một quỷ cám dỗ người hấp hối mà thôi đâu, song vô số thần dữ kéo nhau đến, đoàn nọ lũ kia vây quanh người liệt, quyết hại nó hư mất đời đời; như lời tiên tri Isaia: "Nhà kẻ có tội đầy những hổ mang" (Is 13,21). Quỷ dỗ rằng: Can chi mà sợ, ít bữa bệnh lành chết đâu. Quỷ khác doạ: Còn chi nữa mà trông! Đã mấy năm nay mầy không thèm nghe tiếng Chúa, bây giờ mầy trông cậy Chúa thương xót mầy sao? Quỷ kia nhát: Mầy đã làm thiệt hại cho người nọ, đã đồn đanh bán tiếng người kia, đến giờ này mầy còn trông bồi thường phạt tạ đặng sao? Quỷ nọ lại gạt: những lần mầy đã xưng tội lâu nay, đều hư phép bí tích cả, bởi mầy không ăn năn tội nên, không dốc lòng chừa thật, nay còn ngày giờ đâu nữa mà xưng tội lại cho tử tế đặng.

Đàng khác, người gần chết thấy mình tội lỗi lút đầu, như lời Thánh Kinh: "Đến giờ chết, các việc gian tà tội lỗi sẽ vây bắt người có tội" (Ps 139,12), thì nó thất vía hồn kinh. Theo lời thánh Bênađô: mọi tội lỗi khác thể lính hầu, chen nhau quanh nó; ta là công việc mầy đã tạo lập xưa, ta chẳng muốn bỏ mầy; ta sẽ theo mầy qua kiếp khác, mà ra trước toà phán xét làm một với mầy. Bấy giờ người hấp hối muốn tháo mình cho ra khỏi những đứa nghịch thù ấy; song muốn lánh nó ra; phải chê ghét nó, phải thật lòng trở về cùng Chúa; mà hỡi ôi! trí đã ra tối tăm, lòng đã nên cứng cỏi, trở lại làm sao cho đặng? Theo lời thánh Bênađô đã dạy, thì kẻ có tội, lúc còn sống đã chấp mê trong đàng tội lỗi, nên đến giờ sau hết, dẫu nó cố gắng sức, mà gỡ mình ra cho khỏi trầm luân đời đời, cũng chẳng gỡ ra đặng đâu, lại bởi những sự gian ác, dường như gánh nặng đè dụi đầu nó xuống, nên nó cũng phải cùng đời trong cuộc khốn nạn ấy. Bởi nó đã yêu tội lỗi cho đến giờ ấy, tự nhiên nó đã yêu sự hiểm nghèo mất linh hồn; vì vậy khi ấy Chúa để cho nó chết trong sự hiểm nghèo, nó đã ấp yêu bấy lâu, thì thậm phải. Ông thánh Augustinô: Kẻ nào mà tội bỏ trước, mới bỏ tội lại sau, thì đến giờ chết, rất đỗi khó mà bỏ tội cho thật, vì khi ấy nó có bỏ tội, chẳng qua là sự bất đắc dĩ mà thôi.

Vậy người tội lỗi cứng lòng, cứ chống trả tiếng Chúa thúc giục kêu mời, thì khốn nạn là dường nào! Như lời thánh Gióp: "Lòng nó sẽ cứng như đá, hoá lỳ như đe" (Job 41,15). Bội bạc chi lắm bấy! Lẽ thì nó nghe tiếng Chúa mà hàng đầu quy phục, cùng ra mềm lòng mới phải, nào dè nó lại càng ra chai đá, khác nào hòn đe càng phải búa đập, lại càng thêm lỳ! Ấy trong giờ chết, hòng qua chốn đời đời mà nó còn mặt dày mày dặn đến thế, thật là hình phạt rất xứng tội nó. Như lời Thánh Kinh: "Đến buổi cùng sau hết, nó sẽ thấy lòng mình còn cứng cỏi" (Eccl 3,27). Có lời Chúa phán: "Những kẻ có tội đã sấp cật trở lưng cho Ta, mà tríu mến loài thọ sinh, rồi đến giời nó lâm nạn, nó mới xin Ta cứu vớt". Khốn cho nó! Đến giờ nó lâm nạn là giờ chết, nó mới chạy đến xin Chúa cứu; song Chúa sẽ phán cùng nó rằng: "Bây giờ mầy mới chạy đến cùng Ta? Mầy hãy kêu các loài thọ sinh, mà mầy đã thờ lạy như Chúa xưa nay, đến cứu cho" (Jer 2,27). Chúa sẽ phán cùng những kẻ có tội như vậy, vì nó sẽ chạy đến cùng Chúa, mà chẳng thật lòng trở lại. Ông thánh Hiêronimô quyết chắc điều này, vì đã từng thấy là ai cả đời ăn ở hoang đàng thì chẳng hề được chết lành bao giờ.

Lời than thở
Ly Chúa cu chuc con! Xin Chúa hãy cu cha con; xin Chúa ch t b con. Con thy linh hn con phi thương tích ti li đy dy khp mình; tình tư dc hng khuy kho con, tính mê nết xu hng hà hiếp con; nên con xin sp mình dưới chân Chúa, xin Chúa thương xót con, mà cu con cho khi s khn nn dường y. Con xin mượn li Thánh Kinh mà than th cùng Chúa: "Ly Chúa! Con đã trông cy Chúa, đi đi con chng phi h thn" (Ps 30,6). Xin Chúa ch đ linh hn ngi khen Chúa phi ming thú d (x. Ps 73,19). Ly Đng tt lành vô cùng! Con ăn năn vì đã làm mt lòng Chúa. Con xưng tht con đã phm ti; du th nào con cũng quyết sa mình li, không qun cc kh gay go, song nếu Chúa chng ban ơn giúp con, thì con phi hư mt. Ly Đc Chúa Giêsu! Xin Chúa chu ly con là đa ngu nghch đã làm s nhc cho Chúa dường y! Xin Chúa hãy nh: Chúa đã đ hết máu mình ra mà chuc ly con, xin vì công nghip Chúa đã chu nn chu chết, hãy m ly con vào trong tay Chúa mà ban cho con đng ơn bn đ đến cùng.

Con đã lc mt, mà Chúa đã khng gi con li; này con chng còn dám chng tr tiếng Chúa na, mt xin phú trót mình con cho Chúa; xin Chúa hãy ly dây yêu mến, mà ct con cho cht, ko con còn ra hư thân b nghĩa Chúa na. Ly Đc Chúa Giêsu! Xin Chúa ch đ cho con còn phi lâm lu dường y.

Ly N Vương Maria! Xin M ch đ con lâm hoy, xin M chuyn cu cho con, thà chết muôn ngàn ln, mà chng thà còn mt nghĩa cùng Con M mt ln na, thì khn cho con lm.

 

34. Người cả đời đã mê sự thế gian, đến giờ chết sẽ ước ao điều gì ?


Ôi! Đến giờ lâm chung, mới thấy mới biết những lẽ chân thật đức tin, rõ rệt tường tận là thể nào! Song kẻ trót đời đã ăn ở xấu xa, mê theo tội lỗi, đến giờ chết, càng thấy, thì càng thêm cực, càng biết, càng thêm khốn hơn nữa mà thôi. Khốn cực là khi ấy, nó suy đến điều nọ, nhớ lại việc kia; phần suy lại mình đã phụ phàng ơn Chúa nhiều phen, thật thua người ngoại giáo, nếu đã đặng ơn soi sáng như mình, ắt cũng đã nên thánh; phần nhớ đến mình đã khinh dể chê bai việc lành phước đức kẻ khác làm, mà cho là điều mê tín dại dột; phần nhớ lại mình đã khen lao bái phục những lẽ cao kiến thế gian, vừa ý xác thịt, hạp tính ích kỷ, cả đời mình chẳng chịu thua ai, chẳng hề ép xác chịu khó, lại dung dưỡng nó cho hưởng hết mọi mùi vui sướng ở đời, rày nó lấy làm đau đớn xót xa là dường nào!

Hiện nay có sẵn ngày giờ mà dùng chẳng nên, đến chừng hấp hối, lại ước ao cho có, mà hết buổi, ôi! tiếc biết là chừng nào! Ông thánh Ghêrêgoriô kể chuyện một người kia giàu có, mà tính nết hư hốt, tên là Cridôriô; khi gần chết, thấy đoàn quỷ đến bắt linh hồn mình, mới lêu la xin chúng quỷ rằng: "Hãy nín cho tôi một buổi, hãy hoàn cho tôi đến ngày mai". Đoàn quỷ mắng rằng: "Đồ dại! Đến giờ này, mầy mới lo xin nín một buổi sao? Mầy đã có ngày giờ lâu dài rồi, song mầy đã uổng phí, đã dùng để phạm tội, nay mầy lại xin ngày giờ làm sao? Xong rồi, hết buổi rồi". Song người vô phước cứ kêu van xin cứu lấy mình. Khi ấy có thầy dòng Maximô, là con ông ta, đứng khít bên giường, thì ông xin con rằng: "Hỡi con, cứu cha với! Hỡi Maximô, con yêu dấu cha, hãy giúp cha cùng". Thoát chúc mặt ông đỏ bừng như lửa, phát hoảng hốt, vật thân vật mình, lăn qua bên nọ, nhào lại bên kia, đang lúc trằn trọn tru trếu những tiếng ngã lòng thể ấy, thì tắt hơi một cách khốn nạn lắm.

Hỡi ôi! những người vô tâm vô trí thể ấy, cả đời những ham mê theo sự điên cuồng, đến giờ chết, mới mở mắt ra, mới nhìn biết mình đã trót dại; song biết khôn khi ấy thì sự đã rồi, nào đặng ích gì nữa, một thêm ngã lòng, không trông sửa lại điều bậy đã làm trước; mà chết đương cuộc thể ấy, thật là một điều rất cheo leo về phần rỗi là dường nào!

Ớ con! Ta tưởng khi con suy lẽ gẫm này, thì con cũng nói trong thâm tâm: điều ấy quả thật như vậy. Song nếu quả thật, sao con chẳng biết nhờ lẽ chân chính ấy, để bổ ích cho con lúc con còn đương khoẻ mạnh, cho kịp thời kịp vụ, thì con chẳng phải là điên cuồng dại dột lắm sao? Có lẽ, chính bài gẫm con mới đọc vừa rồi, sẽ nên như mũi gươm đâm xé lòng con, làm cho con phải đau đớn trong giờ lâm chung, điều ấy khá ngại lắm.

Vậy con hãy phấn chí, hãy nỗ lực, ớ con! Nay con còn có ngày giờ mà tránh khỏi sự chết khốn nạn dường ấy, con hãy kíp lo dùng ngày giờ ấy cho nên; chớ hoãn đãi đợi ngày nọ buổi kia, vì ngày ấy buổi ấy, chẳng phải là buổi tiện hơn bây giờ đâu. Con chớ lần lựa tuần này qua tháng nọ làm chi, vì có khi ơn soi sáng Chúa nhân từ ban cho con ngày nay là ơn sau hết, cũng là tiếng Chúa gọi con phen sau hết nữa chăng, nào ai biết đặng? Kẻ đã biết chắc mình sẽ chết, không thoát đặng, mà phước hoạ đời đời do tại giờ ấy, song chẳng muốn nhớ đến sự chết, thì dại đã rồi; bằng kẻ đã nhớ đến sự chết, mà chẳng lo dọn mình cho sẵn, càng dại dột hơn nữa bội phần. Vậy nay con hãy xét cho biết: đến giờ lâm chung con sẽ ước ao suy nghĩ sự gì, và sẽ ước ao dốc lòng điều chi, thì bây giờ con hãy suy nghĩ, cùng hãy dốc lòng trước đi, vì có làm bây giờ mới được ích, còn đợi đến giờ chết mà làm, thì vô lối; có lo bây giờ, mới trông rỗi linh hồn, còn chờ khi hấp hối mà lo, thì khó trông phần rỗi lắm. Xưa có một quan đại thần, đương triều Carôlô V, tâu xin hoàng đế ban phép cho mình từ chức mà đi tu, thì hoàng đế ngạc nhiên hỏi: "Cớ sao ngươi xin từ giã đình thần?". Quan ấy tâu rằng: "Tâu bệ hạ, vì bấy lâu tôi đã ăn ở dung túng theo thói thế gian, chưa tưởng bề khắc kỷ, tu thân, nên bây giờ cần phải để dành một buổi mà lo việc hãm mình đền tội trước kỳ lâm tử, thì mới trông đặng rỗi linh hồn".

Lời than thở
Thôi thôi! Ly Chúa! Con chng còn dám cy lòng lành Chúa thi quá na. Con đi ơn Chúa đã d lòng thương, mà soi sáng con hôm nay, nên con xin nguyn sa mình li. Rày con biết rõ Chúa chng còn nhn con đng na, có l nào con còn dám đi cho đến chng Chúa quăng con xung ho ngc, hay là Chúa b liu con cho ra hư ht, là mt hình pht càng khn nn nng n hơn chính s chết na sao? Này con sp mình dưới chân Chúa, mà nài xin Chúa cho con đng nghĩa li cùng Chúa. Tht con chng đáng cho Chúa thương xót chút nào, song Chúa đã ha s b quên ti li k tr v cùng Chúa, như li Thánh Kinh: "Ngày nào k có ti tr li thì ti li nó chng còn báo hi nó na" (Ezech 33,12). Vy ly Đc Chúa Giêsu! Ngày trước con đã c dám phm đến lòng nhân t Chúa vô cùng, thì nay con ăn năn đau đn, cùng trông cy Chúa s th tha cho con. Con xin th than cùng Chúa như thánh Anxelmô rng: Ôi! xin Chúa ch đ con phm ti phi mt linh hn, vì Chúa đã ly giá máu thánh Chúa mà chuc nó. Xin Chúa ch chp s bc ngãi con làm chi, mt xin Chúa nghĩ li Chúa đã chu chết vì tình thương con mà thôi. Con đã mt ơn Chúa, song Chúa chng mt quyn tr ơn y li cho con đâu. Ly Chúa cu chuc con rt đáng yêu mến! Xin hãy thương xót con cùng. Xin Chúa hãy dung th cho con, và ban cho con đng ơn mến Chúa; t này v sau con dc mt lòng chng còn yêu mến ai cho bng Chúa na. Trong muôn vàn loài th sinh, Chúa đã chn con đ kính mến Chúa, con cũng xin chn mt mình Chúa tt lành vô cùng, mà kính mến trên hết mi s, Chúa đã vác thánh giá đi trước, con cũng xin sn lòng vác thánh giá, Chúa s giao cho mà theo sau, chng dám t nan. Mi điu tân kh, mi ni gian truân Chúa s gi cho con, con xin cam chu, min là con đng nghĩa cùng Chúa, thì con đã ly làm mãn nguyn.

Ly Đc Bà Maria là Đng con trông cy! Xin M giúp li cùng Chúa, cho con đng bn lòng kính mến Chúa luôn, con gn vó nài xin M hai ơn y mà thôi.

 

35. Đến giờ hấp hối, phàn nàn tiếc nuối thì muộn màng là dường nào ?


Người cả đời những lo bay nhảy theo thói thế gian, khinh thường việc linh hồn, đến chừng nằm xếp một bề trên giường, sẽ phải những sự nhớ trong trí, hoặc những điều thấy trước mắt, nên như từng mũi gai đâm xóc vào lòng thốn thức nhức nhối: thốn thức khi nhớ lại các cuộc vui chơi sung sướng đã hưởng bấy lâu, những điều đắc ý đạt vận đã được lúc trước, các việc vinh vang sang trọng đã khoe kỳ xưa; thốn thức khi thấy bạn hữu nghĩa thiết vô ra thăm viếng, hỏi han cơn bệnh nhắc lại chuyện cũ; nhức nhối khi thấy thầy cả tiếp nhau tới lui an ủi ; nhức nhối khi nghe mình phải lo xưng tội rước lễ, cùng chịu phép xức dầu; sau hết còn một mũi gai rất nhọn thốn vào tim nó, là khi nó thấy ảnh chuộc tội treo gần một bên, liền nhớ đến bấy lâu mình đã lấy tình bạc ngãi mà đáp lại lòng Chúa thương yêu, đã chịu chết cho mình đặng rỗi, thì làm cho nó càng đau đớn xốn xang hơn các mũi gai khác muôn phần.

Khi ấy người liệt mới than vãn: Ôi! tôi đã ngu dại không biết chừng nào! Phải mà tôi đã biết dùng những ơn thiêng soi sáng, và những phương thế dễ dàng Chúa đã ban cho, thì tôi đã đặng nên thánh rồi! phải mà tôi đã giữa nghĩa cùng Chúa, thì trót đời tôi cũng đã đặng an nhàn nữa rồi! Song khốn thay! Bấy nhiêu năm đã qua, tôi còn hưởng đặng chút gì vui sướng chăng? Ôi! chỉ còn phải lương tâm cắn rứt, thêm nỗi sổ sách chưa tính, mà phải khai trước toà Chúa nữa, thì phần rỗi tôi khó trông là dường nào! Song xin hỏi: người liệt than van thể ấy lúc nào? Nó than van chính lúc đèn nó cạn dầu gần tắt, chính lúc nó gần mãn vai tuồng ở thế; chính lúc nó đang đứng lắt léo trên hai mé cửa phước hoạ đời đời; chính lúc nó đương gần giây sau hết, là giây quyết định số phận nó; hoặc đặng thưởng vô cùng, hoặc phải phạt muôn kiếp, chẳng hề thay đổi. Khi ấy như có phương nào làm cho nó sống thêm được một năm, hoặc một tháng, cùng ra một tuần, để điều đình mọi việc cho an lòng an trí, mà dầu phải tốn hao mấy nữa, nó cũng không tiếc không màng! Vì trong giờ hấp hối, trí não nặng nề, ngực tức khó thở, luổi mệt đuối vè, tứ chi bãi hoãi, bá hài rã đốt, chẳng còn nhúc nhích ngo ngoe gì đặng; còn tinh thần bại hoại, chẳng còn cầm rí mà suy nghĩ được việc gì lành; nó cầm mình như phải nhốt dưới hầm u ám tối tắm, chẳng thấy gì nữa, chỉ chực hầm sập xuống đè đầu mà chết, không lẽ nào thoát khỏi. Cho nên nó ước ao triển lại một lúc, song lại nghe tiếng hối: mầy hãy đi, mau đi, tính chi thì tính gấp đi, liệu cho mau mau mà đi; sự chết có chờ đợi ai, có vì nể ai bao giờ, mầy chẳng biết sao?

Ôi! khi ấy sực nhớ: mai này tôi còn sống đây, mà chiều này có khi hết đời, thì nó thất vía kinh hồn biết là chừng nào! Hôm nay tôi con nằm trong phòng này, ngày mai có khi phải ra cồn ma, nằm dưới huyệt rồi! Còn linh hồn tôi không biết sẽ đi chốn nào? Thì nó dớn dác biết là bao nhiêu! Khi nó thấy soạn cây đèn thánh! khi nó biết mồ hô lạnh thoát khắp cả mình! khi nó nghe bà con xấm xuất biểu nhau lui ra khỏi phòng, đừng vào đó nữa! Khi con mắt nó đã lu bù lờ lệt, gần không thấy nữa! Thì nó run rẩy biết là ngằn nào! Sau hết khi thấp đèn thánh, là dấu sự chết đã gần, thì nó càng kinh hoàng biết là chừng nào nữa! Ớ ngọn đèn thánh! Mầy là đuốt soi trong giờ chết, cho thấy rõ không biết mấy điều chân thật! Ôi! mầy sẽ soi cho thấy tỏ mọi sự thế gian, khi ấy đều khác xa bây giờ là thể nào. Mầy sẽ soi cho thấy mọi của đời này, toàn là huyễn hoặc hư vô, cuồng dại, giả trá mà thôi! Song thấy rõ những lẽ chân thật ấy, mà chẳng còn buổi nhờ đặng nữa, có đặng ích gì?

Lời than thở
Ôi! Ly Chúa! Chúa chng mun cho con phi hư mt, mt ước ao cho con tr li cùng đng sng mà thôi. Chúa đã đi con đến ngày hôm nay con hết lòng cám đi ơn Chúa; con cám t Chúa đã ban ơn soi sáng cho con trong gi này, nên con nhìn biết con đã lm lc, mà chung nhng k hèn mt khn nn đi này, hơn chung nghĩa Chúa, đến đi đành khinh d Chúa, cho đng đeo đui các ca y, con hết lòng lo bun ăn năn, vì đã làm s nhc cho Chúa dường y. Ôi! con còn sng ngày nào, xin Chúa hãy ban ơn soi sáng con cho biết vic phi làm, mà sa mình li, vì như con biết rõ l chân tht y mà chng kp ci tà quy chánh, thì nào đng ích gì? Ly Chúa! Xin ch đ cho nhng k ngi khen danh Chúa phi ming thú d cn nhai (Ps 73,19). Khi ma qu xui gic con phm ti mt lòng Chúa, ôi! ly Đc Chúa Giêsu! Con nài xin Chúa vì công nghip s thương khó Chúa, hãy giơ tay cu ly con cho khi lâm tai ngã li trong đàng ti li, mà tr lui làm tôi tá k nghch thù con na. Trong lúc con phi chước cám d, xin Chúa hãy ban phép cho con chy đến cùng Chúa, mà phú thác mình con cho Chúa luôn. Máu Thánh Chúa, là s con trông cy, và lòng nhân t Chúa là s con mến yêu.

Ly Chúa! Con kính mến Chúa, vì Chúa đáng mến yêu vô cùng! Xin Chúa hãy ban cho con đng lòng kính mến Chúa luôn, xin Chúa hãy soi sáng con, cho biết phi dt b nhng s gì, hu cho con đng nên trót ca Chúa, vì nay con quyết dt tình dính bén các ca y. Song xin Chúa hãy ban cho con đng lòng mnh m, mà gi trn điu con mi dc lòng.

Ly Rt Thánh N Vương thiên đàng. Ly M Chúa Tri, xin M cu bu cho con, là k có ti; trong mi cơn cám d, xin M tha phép cho con chy đến cùng Đc Chúa Giêsu, và Đc M luôn, vì ai chy đến kêu xin M cu bu, thì M s cu vt cho khi sa phm.

 

36. Giờ chết kẻ lành, là giờ nghỉ ngơi, là giờ thoát khỏi mọi nỗi gian nan tân khổ ?


Xét theo tính xác thịt, thì sự chết là một điều rất đáng hãi hùng, thường làm cho ai nấy phải kinh khiếp; song xét theo lẽ đức tin, sự chết là một điều an ủi, hằng đáng trông đợi ước ao. Kẻ có tội lấy sự chết làm đáng gớm đáng sợ; mà các thánh lại lấy sự chết làm đáng trọng đáng yêu, như lời Thánh Kinh: "Sự chết các thánh, thật là quý báu trước mặt Đức Chúa Trời" (Ps 115,15). Ông thánh Bênađô rằng: giờ chết thật là quý giá, vì là giờ hết công việc, hết mỏi nhọc; là buổi khởi hoàn, là cửa phước lộc. Thánh Gióp rằng: "Người đời sinh ra bởi phụ nữ, sống vắn vỏi đã rồi, lại đầy muôn sự gian nan" (Job 14,1). Ấy xem đời người rất đỗi thon von, lắm nỗi ưu phiền, khổ cực; nhiều chứng bệnh hoạn tật nguyền; trăm điều áy náy âu lo; ngàn sự đau lòng xót dạ. Quân tử Xênêca có lời: Người đời mà nguyện chúc trường thọ sống lâu, thật là chúc nguyện khổ cực lâu dài. Ông thánh Ambôrôdiô dạy ta cho biết: Chúa cho ta sống ở đời này, không có ý để ta sống mà nghỉ xác, một có ý để ta sống mà lập công; mà có lập công, mới đáng hưởng sự sống vô cùng đời sau. Ông Tertulianô cũng có lời rằng: Khi Chúa cho ai chết sớm, thì Chúa cho kẻ ấy khỏi cực sớm. Bởi đó dẫu cho sự chết là một án phạt tội loài người, song theo lời thánh Ambôrôđô xem ra sự chết không phải là một hình phạt, bèn là một phương lương dược, mà trừ tuyệt mọi điều cực khổ phải chịu ở đời này. Trong Sách Thánh, Chúa gọi kẻ chết trong ơn nghĩa Người, là kẻ có phước thật, vì chết là hết mọi nỗi gian lao, mà đặng nghỉ an đời đời (x. Apoc 14,13).

Trong giờ lâm chung, kẻ lành chẳng phải khốn cực như kẻ dữ đâu; như lời Thánh Kinh: "Hình khổ sự chết chẳng động đến kẻ lành" (Job 3,1). Kẻ lành khi nghe tiếng Chúa gọi lìa bỏ đời tạm này, thì chẳng kinh hoàng khiếp sợ như người ham mê sự thế gian; vì các thánh không lấy sự phải bỏ của hèn đời này làm cực lòng phiền dạ, bởi chưng thuở bình sinh, đã dứt tình yêu sự thế, cho rảnh lòng để kính mến một Đức Chúa Trời mà thôi. Xưa thánh Phaolô, khi nghe tin các môn đệ mình phải cướp sạch của cải vì Đức Chúa Giêsu, thì người viết thư an ủi : "Các con đã vui lòng chịu mất hết của, thì các con rất đỗi có phước, vì các con tin thật sẽ được một phần gia tài khác, quý báu bền bỉ hơn nhiều, mà chẳng ai cướp đoạt đặng" (Heb 10,34). Kẻ lành khi phải bỏ chức quyền danh vọng, chẳng đau lòng xót ruột đâu, vì đã không sá chi, lại cầm bằng phân thổ, tỉ như chút khói chóng tan, xem dường bọt nước mau tản vậy; kẻ lành chỉ lấy sự kính mến Chúa, và sự đặng Chúa thương yêu, làm điều vinh dự hạnh phúc mà thôi. Xưa nay kẻ lành chỉ thương yêu cha mẹ bà con theo ý Chúa, nay gần chết phải lìa bỏ cật ruột mình, thì cũng chẳng thương, chẳng tiếc, một phú thác hết thảy trong tay Cha Cả trên trời, là Đấng thương cha mẹ bà con mình, hơn mình thương bội phần; lại kẻ lành trông đặng rỗi mà lên thiên đàng, sẽ báo bổ thân thích ruột rà mình đặng nhiều phần, hơn khi còn sống ở thế gian này. Tắt một lời: kẻ lành lúc sinh tiền, năng than thở rằng: Chúa là Chúa con, cùng là mọi sự cho con! Nay gần chết, cũng hằng thầm thĩ lời ấy, mà lòng đầy sự an ủi khoái lạc.

Kẻ nào chết trong sự kính mến Chúa, thì chẳng lấy các sự đau đớn giờ lâm chung làm cực lòng phiền dạ, mà phàn nàn năn nỉ đâu, một lấy làm điều thích chí phỉ tình hơn mà thôi, vì biết đời mình đã gần thết, lại bởi thấy mình chẳng còn sống, mà chịu khó vì không đặng, cũng chẳng làm gì đặng mà tỏ lòng thương mến Chúa nữa; cho nên hết lòng sốt sắng an tịnh, mà dâng chút hơi sau hết cho Chúa, và vui mừng hớn hở, mà dâng sự chết mình làm của lễ mọn, hiệp cùng của lễ Đức Chúa Giêsu đã dâng trên cây thánh giá xưa, cho Đức Chúa Cha hằng có đời đời. Ấy kẻ lành chết cách sung sướng như vậy, và than thở như vua thánh Đavit: "Tôi đầy lòng trông cậy nghỉ ngơi bình an trong tay Chúa" (Ps 4,9). Ôi! chết mà phú mình nghỉ an trong tay Đức Chúa Giêsu, là Đấng đã thương ta, đến đỗi liều mạng sống vì ta, cùng đã đành chịu chết cách rất độc ác, cho ta đặng chết dịu dàng êm ái, thì phước lộc là dường nào!

Lời than thở
Ly Đc Chúa Giêsu là Đng con rt yêu mến! Bi Chúa mun cho con đng chết cách êm ái, thì Chúa đã cam lòng chu chết cách cay đng trên núi Calavariô; biết bao gi con đng thy mt Chúa! Con s xem thy Chúa ln trước hết, là khi Chúa đến phán xét con, chính nơi con tt hơi. Khi y con s thưa gì cùng Chúa? Mà Chúa s phán bo con điu gì? Con chng dám đi đến giy, mà suy nghĩ phi thưa cùng Chúa làm sao, con mt mun d phòng suy xét t bây gi. Vy con s than th cùng Chúa:
Ly Đng cu chuc con rt yêu du! Tht Chúa đã chu chết vì con, ngày trước con đã làm mt lòng Chúa, ăn bi bc cùng Chúa, nên chng đáng cho Chúa th tha; song nh ơn Chúa giúp, thì con đã hi tâm nghĩ li, mà ăn năn khóc lóc ti con đã phm by lâu nay, nên Chúa đã th tha cho con ri. Nay con sp mình xung dưới chân Chúa, xin dung th cho con li mt ln na, xin Chúa đi xá mi tin khiên con hết thy. Xưa nay con chng sá chi đến s kính mến Chúa, thì nay con chng còn đáng kính mến Chúa na. Song Chúa hay thương xót vô cùng, đã kéo lòng con li vi Chúa; tuy lòng con chưa yêu mến Chúa cho cân xng mc du, song cũng đã kính mến Chúa trên hết mi s, vì đã b hết mi s cho đng đp ý Chúa mà thôi. Bây gi xin Chúa phán cho con đng biết phn s con th nào? Con mà đng hưởng thiên đàng, cùng đng xem thy mt Chúa trên nước Chúa tr, tht là mt phước quá hu cho con; mà nht là t nay Chúa đã cho con xem thy mt Chúa rt tt lành, rt đáng mến, thì con chng còn có th sng xa cách mt Chúa đng na. Vy con dám xin Chúa ban nước thiên đàng cho con, chng phi cho con đng hưởng muôn phn khoái lc, song cho con đng kính mến Chúa chí thiết hơn na mà thôi. Xin Chúa b con xung luyn hình, du lâu my, con cũng xin chu theo ý Chúa. Hn con chng mun mang tì vết, mà vào chn thanh sch, là quê tht thiên đàng, chung cùng nhng linh hn sch s đâu; nên xin Chúa hãy b con vào luyn ngc, mà ty tr con cho sch mi bn nhơ, song xin Chúa ch xua đui con ra khi mt Chúa đi đi; min là ngày nào tuỳ ý Chúa đnh gi con v chn thiên cung, mà tán tng khong khen lòng lân mn Chúa vô cùng, thì đã quá phước cho con ri. Nhưng bây gi xin Chúa là quan đoán con rt yêu mến, hãy giơ tay lên mà ban phép lành cho con; xin Chúa hãy nhn rng: con là ca Chúa, mà Chúa là ca con, con s kính mến Chúa, mà Chúa s thương yêu con, và bây gi đi đi chng cùng! Hin nay con còn phi vào trong la luyn; song ly Đng cu chuc con, là Chúa con, là hết mi s, con cam lòng đi đó, vì vào đó cho đng kính mến Chúa! Con đành phn đi bây gi, con xin vâng; song xin Chúa hãy biết điu này cho con vi, là bao lâu con còn xa cách mt Chúa, con ch ly điu y làm cc hơn c by lâu! Ly Chúa! Con s đếm tng giây tng phút, cho đến kỳ Chúa gi con v cùng Chúa. Xin Chúa hãy thương xót linh hn con có lòng kính mến Chúa hết sc, và hng khát khao xem thy mt Chúa, mà kính mến chí thiết hơn na.
Ly Đc Chúa Giêsu! Con trông cy ngày sau khi sinh thì, s đng than th cùng Chúa nhng li thiết yếu thy. Vy bao lâu con còn sng, thì xin Chúa hãy ban ơn cho con đng ăn thế nào, hu đến gi lâm chung con được như ý s nguyn. Xin Chúa hãy ban cho con đng ơn b, cùng ơn kính mến Chúa luôn.
Ly Bà Maria! Ly M Chúa Tri Xin M cu thay nguyn giúp cho con cùng.
 

37. Giờ chết kẻ lành, là giờ thắng trận vinh quy ?


Có lời Thánh Kinh rằng: "Nước mắt kẻ lành đã chảy ra, thì Chúa sẽ lau khô hết, và sự chết sẽ chẳng còn nữa" (Apoc 21,4). Vậy kẻ lành, khi còn sống hằng bữa rơi luỵ khóc lóc, vì mắc nhiều đoạn gian nan, phải nhiều nỗi lo sợ, bị nhiều cơn nguy hiểm, lại phải giao chiến nhiều trận cùng hoả ngục âm binh, đến giờ chết Chúa sẽ lau khô nước mắt cho tôi tớ người.

Linh hồn nào đã có lòng kính mến Chúa, khi nghe tin mình lìa bỏ nhục thân, thì lấy điều này làm an ủi hơn cả, là biết mình chút nữa sẽ đặng thoát mọi dịp hiểm nghèo làm mất lòng Chúa ở thế, đặng hết mọi sự áy náy âu lo trong lương tâm, cùng đặng khỏi mọi chước ma quỷ cám dỗ nữa. Đời này là đời giao chiến cùng hoả ngục luôn, nên ta hằng phải lo sợ rủi thất bại mà mất Chúa và mất linh hồn. Vì vậy ông thánh Ambôrôdiô nói: "Ở thế gian này ta hằng bước đi giữa dò lưới kẻ thù ta bủa giăng tư bề, hằng gặp bẫy đặt khắp nơi cùng chốn, đặng hại ta cho mất ơn thánh Chúa" (De bonomort C.3). Xưa thánh Phêrô Ancăngtara, khi gần chết thấy sự hiểm nghèo ấy, thì sợ mà nói với thầy dòng giúp người rằng: "Ớ thầy! Xin thầy lui ra, xin thầy lui ra một chút, vì tôi còn sống, nên con có lẽ hiểm nghèo mất linh hồn đặng" Bà thánh Têrêsa cũng sợ một hiểm nghèo đó, nên mỗi lần người nghe tiếng đồng hồ đánh, thì vui mừng, vì đã qua một giờ chiến trận; nên người thường nói: "Bao lâu còn sống ở đời, thì hằng giây hằng phút tôi hằng có lẽ phạm tội đặng, mà mất Đức Chúa Trời". Bởi đó các thánh khi thấy mình gần chết, thì vui mừng khoái lạc, vì suy rằng: mọi nỗi gian nan đã gần xong, mọi cơn nguy hiểm đã hòng hết, mà buổi phước lộc là buổi chắc chắn chẳng còn sợ mất Chúa, cũng đã sắp tới nơi nữa.

Trong hạnh các thánh xưa, có kể chuyện một đấng kia già cả khôn ngoan; khi ai nấy thấy người gần chết, thì khóc lóc thương tiếc, còn người thì cứ mỉm cười. Nên có kẻ hỏi người, vì cớ gì mà mỉn cười làm vậy, người liền trả lời: "Tôi nay gần về chốn nghỉ ngơi, mà sao anh em lại khóc?". Bà thánh Catarina Xiêna khi gần chết cũng nói: "Chị em hãy vui mừng với tôi, vì tôi toan bỏ chốn gian nan này, mà về nơi an nhàn phước lạc". Ông thánh Xyphirianô nói: nếu ai ở một cái nhà, phên vách đã rã, hai mái đã oằn, cột kèo xấu mếu đã gần sập xuống mà người ấy chẳng trông đi cho khỏi đó sao? Cũng vậy, ở đời này mọi sự đều ngăm đe linh hồn ta cho chết, mà chết rồi không phương cứu lại: thế gian, ma quỷ, xác thịt là ba thù rất dữ, thảy đều xúm nhau, mà kéo linh hồn ta vào đàng tội lỗi, cho chết khốn nạn đời đời. Ông thánh Phaolô xưa năng than rằng: "Ai cứu tôi cho khỏi xác chết này?" (Rm 7,24). Ôi! linh hồn nào mà đặng nghe tiếng gọi: hỡi bạn yêu dấu, hãy bỏ chốn khóc lóc mà đến đây, hãy ra khỏi hang sư tử đương hằm hằm nuốt bạn, cùng làm cho bạn mất ơn nghĩa Chúa" (Cant 4,8) thì linh hồn ấy hân hoan vui vẻ biết là chừng nào! Bởiđó xưa thánh Phaolô hằng lấy Đức Chúa Giêsu làm sự sống mình, mà xem sự chết làm như một của rất châu báu phải mua sắm cho được, vì có chết mới đặng sống vô cùng, nên người hằng ước ao chết mà rằng: "Chúa Kitô là mạng mạch tôi, mà sự chết là phần đợi tôi" (Pl 1,21).

Linh hồn nào có nghĩa cùng Chúa mà đặng Chúa đem ra khỏi chốn trần ai, kẻo phải nhuốm độc hư thân mất nghĩa Chúa, thật là được Chúa ban cho một ơn rất trọng. Phước thay cho kẻ còn sống ở đời mà đặng kết hiệp cùng Chúa! Như người vượt biển mà chưa vào cửa, núp cho khỏi phong ba bão tố, chưa chắc mình đặng bình an; có một khi qua vời vô lạch rồi, thoát sóng gió hiểm nghèo mới biết mình có phước; cũng một lẽ ấy, linh hồn nào còn phải vật vờ nguy hiểm giữa thế gian, chưa vào cửa phần rỗi, thì chưa dám quyết mình khỏi nạn, chỉ có một khi bỏ đời tạm này, mà đặng ơn nghĩa Chúa, thì mới kể mình có phước cho trọn mà thôi, ấy là lời thánh Maximô nói làm vậy. Vậy nếu người vượt biển thấy mình đã vào cửa, thoát cơn gian nan, mà còn mừng rỡ thế ấy, huống nữa là kẻ đã qua khỏi biển hiểm thế này, mà vô cửa bình an đời đời, thì càng phải khoái lạc biết là trùng nào.

Vả lại ở đời này giữ mình cho vẹn sạch, thì rất khó, vì có lời Thánh Kinh: "Kẻ lành còn sa ngã một ngày bảy lần" (Prov 24,16). Có một kẻ ra khỏi đời tạm này, thì mới hết mất lòng Chúa mà thôi, cho nên thánh Ambôrôdiô gọi sự chết là mồ chôn hết các tính mê nếu xấu. Nhân vì lẽ ấy, những kẻ có lòng kính mến Chúa, hằng hết lòng khát khao sự chết. Như thầy cả đáng kính Vincentê Carapha, khi gần chết an ủi mình rằng: "Khi tôi hết sống, thì tôi cũng hết mất lòng Chúa". Mà theo lời ông thánh Ambôrôdiô mới nói trên, thì không hiểu người đời cứ cầu sống lâu ở thế làm chi, vì sống càng lâu, thì sổ sách càng nhiều, sau phải trả lẽ cùng Chúa phán xét càng thêm nặng hơn nữa. Ông thánh ấy còn nói: ai chết trong ơn nghĩa Chúa, chẳng còn lẽ nào mất lòng Chúa đặng nữa. Vì vậy Đấng khôn ngoan vô cùng mừng cho kẻ đã chết, hơn là mừng cho kẻ còn sống, dầu là bậc thánh cũng chưa chắc, mà rằng: "Ta khen kẻ đã chết hơn khen kẻ còn sống" (Eccli 4,2). Có người nhân đức kia dặn trước người ta, khi thấy người gần chết, thì nói với người thể này: "Ông hãy vui mừng, vì rày đã đến buổi, ông chẳng còn làm mất lòng Chúa nữa".

Lời than thở
Ly Chúa chân tht vô cùng! Chúa là Đng đã cu chuc con, thì con nguyn xin phú thác linh hn con tay Chúa. Nếu Chúa đã đ con chết lúc con lc mt Chúa, thì phn s con đã ra th nào? t con đã phi sa ho ngc ri, còn chi mà kính mến Chúa na! Con đi ơn Chúa đã chng n b con, li đã ban cho con muôn vàn ơn thánh, mà chác ly lòng con. Con ăn năn vì đã làm mt lòng Chúa, con kính mến Chúa trên hết mi s. Ôi! Chúa tt lành vô cùng, tht đáng cho con kính mến, mà con đã khinh d Chúa, xin Chúa hãy làm cho con càng lêu càng rõ biết ti con nng n là dường nào! Nay con kính mến Chúa, cũng ước ao chết càng sm chng nào, thì tt chng ny, cho mau thoát khi s him nghèo mt ơn thánh Chúa, mà đng chc kính mến Chúa đi đi. Song con chng dám theo ý riêng con, mt xin vâng theo thánh ý Chúa mà thôi. Ôi! Ly Đc Chúa Giêsu là Đng lòng con tríu mến, con còn sng bao lâu na, xin Chúa khng ban cho con đng lòng mnh m mà làm mt đôi chút vic gì, vì s kính mến Chúa, trước khi con lìa khi thế này. Xin Chúa thêm sc cho con đng chng tr các chước cám d, đng đánh đp mi tình tư dc, nht là mi tình by lâu đã xui con làm nghch cùng Chúa hơn. Xin Chúa ban cho con đng lòng nhn nhc, mà chu mi cơn bnh hon, và mi điu xu h người ta làm cho con. Nay vì lòng kính mến Chúa, thì con sn lòng tha cho hết mi người đã chích bng con, và xin Chúa ban cho nhng ky đng mi ơn lành theo lòng s nguyn. Xin Chúa thêm sc giúp con, ân cn lánh mi ti nh con thường khinh sut chng coi ra chi. Ly Chúa chuc ti! Xin giúp con cùng, vì công nghip Chúa, con trông cy s đng mi điu con ước ao.
Ly Đc Bà Maria. Ly M là Đng con trông cy! Xin M cu thay cho con cùng.

 

38. Sự chết là cửa kẻ lành qua, mà vào chốn hằng sống đời đời ?


Có lời thánh Bênađô rằng: "Sự chết chẳng những là sự cùng mọi điều cực khổ, mà cũng là cửa vào sự sống đời đời". Ai muốn vào nơi cực lạc, là chốn Đức Chúa Trời tỏ ra mọi sự vang hiển cả sáng Người, cần phải qua cửa ấy; như lời Thánh Kinh: "Này là cửa nhà Chúa, kẻ lành sẽ qua mà vào" (Ps 117,20). Ông thánh Hiêrônimô có lời than thở cùng sự chết rằng: "Ớ sự chết là chị yêu dấu tôi! Nếu chị chẳng mở cửa cho tôi, thì tôi chẳng vào mà xem thấy Chúa tôi đặng". Xưa thánh Carôlô Bôrômêô thấy bức tranh treo trong phòng mình, vẽ bộ cốt con người, tay cầm lưỡi hái mà chỉ sự chết, thì thánh nhân đòi thợ hoạ đến dạy vẽ chìa khoá vàng đặng thế lại lưỡi hái: người muốn mỗi lần xem chìa khoá vàng ấy, càng nức lòng ước ao chết luôn, vì sự chết mở cửa thiên đàng, cho ta đặng vào mà hưởng mặt Chúa.

Ông thánh Gioan Kim Khẩu nói ví dụ này mà rằng: Nếu có vua nào đã sắm sẵn cho ai, một nơi trong đền riêng mình, song trước khi sắc cho người ấy phải ở tạm trong tàu ngựa mà chờ, ắt người ấy hằng trông mong ra khỏi tàu ngựa cho mau, mà vào trong đền vua đã sắm. Linh hồn ta ở trong xác là như phải cầm tù trong ngục, một ngày kia nó phải ra khỏi đó, mà vào trong đền Vua cả thiên đàng. Bởi đó vua thánh Đavit than thở: "Xin Chúa đem linh hồn tôi ra khỏi tù rạc, cho tôi đặng ngợi khen danh Chúa" (Ps 141,8). Thánh Ximêon xưa khi ẵm Chúa Hài đồng vào lòng, chẳng xin ơn nào khác, một xin chết cho đặng thoát khỏi xiềng toả sự sống đời này, đang buộc người mà rằng: "Bây giờ xin Chúa để cho tôi tớ Chúa đi bình an" (Lc 2,29). Thánh Ambôrôdiô suy lời ấy thì rằng: ông thánh Ximêon xin Chúa để cho người đi dường như có sức nào níu người lại. Thánh Phaolô cũng xin một ơn ấy mà than: "Tôi nao nức trông ước cho xác tôi rã ra mà hiệp cùng Chúa Kitô" (Pl 1,23).

Khi quan chước tửu vua Pharaô nghe ông Giuse bảo cho biết không còn mấy bữa nữa sẽ được ra khỏi tù mà phục chức lại, thì quan ấy vui mừng khôn xiết! Song linh hồn có lòng kính mến Chúa, khi nghe tin một ít nữa mình sẽ đặng ra khỏi tù rạc thế gian này, mà về chầu Chúa, thì linh hồn ấy không khoái lạc lắm sao? Ông thánh Phaolô nói: "Khi chúng tôi còn phải mang xác hèn này, chúng tôi còn phải ở chốn khách đày, chưa đặng xem thấy mặt Chúa" (2 Cr 5,6). Bao lâu linh hồn ta còn hiệp với xác, bấy lâu ta còn phải lưu lạc xa cách mặt Chúa, khác nào ta còn đang trôi nổi ở chốn đất khách, chưa đặng về quê cha đất tổ. Vì lẽ ấy mà ông thánh Brunô nói: tắt hơi không nên gọi là chết, một phải kêu là sinh mà thôi. Bởi đó ngày các thánh qua đời gọi là ngày "sinh nhật" thì thậm phải, vì khi các đấng ấy chết thì các đấng ấy sinh ra trong sự phước lộc vô cùng. Ông thánh Athanadiô nói: "Phần kẻ lành sự chết là đàng đưa qua sự sống đời đời". Xưa thánh Augustinô than thở rằng: Ớ sự chết, ai mà chẳng ao ước trông mong mầy, vì mầy là cùng mọi điều cực khổ, là hạn các việc lao nhọc, là đầu sự nghỉ ngơi đời đời, cho nên thánh nhân hằng nài xin ơn này luôn mà rằng: "Lạy Chúa, xin cho tôi chết, hầu tôi đặng xem thấy mặt Chúa" (Sol. an. ad. d. c. 1).

Có lời thánh Xyphirianô: kẻ có tội sợ chết là phải lắm, vì chết tạm rồi, đoạn phải chết đời đời; song kẻ có ơn nghĩa cùng Chúa, chẳng sợ chết đâu, vì chết rồi, thì trông đặng sống vô cùng. Trong hạnh ông thánh Gioan có kể chuyện: có một người phú hộ kia, ký thác đứa con một mình cho thánh Giám mục ấy, và công đức nhiều của cải, có ý nhờ Đức Giám Mục cầu xin Chúa cho mình đặng hưởng thọ; song chẳng khỏi bao lâu, bất hạnh trai ấy chết. Người cha phàn nàn thương tiếc lắm, thì Đức Chúa Trời sai thiên thần an ủi ông ấy rằng: "Ông đã xin cho con ông đặng sống lâu, vậy thì ông hãy biết, con ông rày được hưởng thọ đời đời trên thiên đàng rồi".

Ấy là một ơn riêng ta nhờ Đức Chúa Giêsu mà được như lời Người đã dùng miệng tiên tri Osê hứa cùng ta rằng: "Ớ sự chết, Ta sẽ nên sự chết cho mầy" (Os 13,14). Đức Chúa Giêsu khi chịu chết vì ta, đã làm cho sự chết hoá nên sự sống cho ta. Khi ông thánh Phiônêô phải đem đi xử, thì lính dẫn người hỏi người cớ sao đi chịu chết, mà lại vui vẻ như thế? Người liền trả lời: anh em lầm, chẳng phải tôi đi chịu chết đâu, song thật tôi đi lãnh sự sống. Bà mẹ ông thánh Ximphôrianô cũng đầy lòng tin cậy như vậy, nên khuyên con phấn chí chịu tử vì đạo mà rằng: "Ớ con! Con hãy vui mừng, vì khi người ta làm cho con mất sự sống hèn này, thì con sẽ được sự sống khác quý hơn".

Lời than thở
Ly Chúa lòng con! By lâu con đã xây lưng li mà làm s nhc cho Chúa; song Con Chúa đã chu chết trên cây thánh giá mà ra h pht t Chúa. Vy xin Chúa thm nghĩ s Con Chúa rt yêu du đã đn bi pht t Chúa, mà th tha ti con đã làm ô danh Chúa. Đng tt lành vô cùng! Con hết lòng thng hi ăn năn, vì đã phm đến Chúa; con quyết t này v sau ch kính mến mt mình Chúa mà thôi. Con trông cy lòng nhân t Chúa s cho con đng ri.

Hin nay con có đng chút gì lành, đu bi ơn Chúa hết; y con mang ơn Chúa tht đã quá nhiu, nên cũng phi xưng ngay như thánh Phaolô: "Tôi có được điu chi là nh ơn Chúa hết" (1 Cr 15,10). Tuy ngày trước con đã làm cho Chúa phi nhiu điu b h, song con trông cy s đng th ly Chúa, mà ngi khen lòng lành Chúa đi đi. Con thy trong mình con, đng tình khao khát kính mến Chúa, tht ơn Chúa đã gic lòng con ước ao như vy. Ly Chúa là Đng lòng con tríu mến! Con đi ơn Chúa vì sy hết lòng; Chúa đã ra tay giúp con, xin Chúa c giúp con ti cùng; con trông cy t rày con s trót nên ca Chúa cho trn. Con xin t b mi s vui sướng đi này. Chúa là Đng rt đáng mến cùng là Đng đã thương con quá bi! Con mà đng đp lòng Chúa, thì con vui sướng khoái lc biết là trùng nào.

Ly Chúa con! Con ch xin cho đng lòng kính mến Chúa, yêu mến Chúa, tríu mến Chúa mà thôi! Con chí tam chí tái xin mt s yêu mến Chúa, thương mến Chúa, cho đến gi lâm chung con đng chết trong s kính mến Chúa, mà vào nước mến yêu, đó con chng còn phi xin s kính mến na, mt đy lòng yêu mến Chúa, và hng kính mến Chúa đi đi chng h nguôi!

Ly Đc Bà Maria là M con! M hng yêu mến Chúa vô ngn và M rt ước ao cho mi người đu kính mến Chúa hết thy; xin M hãy làm cho con đng kính mến Chúa hết lòng hết sc con đi này, hu ngày sau li đng kính mến Chúa đi đi chng cùng trên nước thiên đàng.

 

39. Sự chết là cửa kẻ lành qua, mà vào chốn hằng sống đời đời (tt) ?


Lời Thánh Kinh rằng: "Linh hồn kẻ lành ở trong tay Chúa" (Sap 3,1). Vậy nếu tay Chúa gìn giữ linh hồn kẻ lành, có ai cướp đặng? Hẳn thật trong giờ lâm chung dầu cho bậc thánh, thì ma quỷ cũng ra sức cám dỗ khuấy khuất chẳng tha đâu; song Chúa cũng chẳng thôi bênh vực tôi tớ trung ngãi Người, lại Chúa cũng ngó theo cơn nguy hiểm, mà gia ơn thần lực cho các thánh nữa, như lời thánh Ambôrôdiô đã dạy làm vậy.

Lời Ca vịnh vua Đavit cũng quyết điều ấy mà rằng: "Chúa tuỳ thiện mà bênh vực giúp đỡ" (Ps 9,10). Khi đầy tớ tiên tri Êlidêu thấy vô số quân nghịch vây thành, thì kinh khiếp quá lẽ; song thánh tiên tri an ủi đầy tớ mình ở con can đảm mà rằng: "Con chớ sợ, bên ta có nhiều người giúp đỡ hơn bên quân nghịch" (IV Reg 6,16) rồi người cho đầy tớ thấy một đạo binh thánh thiện Chúa sai đến bênh vực người.

Quả nhiên ma quỷ sẽ đến cám dỗ kẻ đang hấp hối, song thiên thần hộ thủ, cũng các thánh bổn mạng, với Tổng lãnh thiên thần Micae, là Đấng Chúa đã uỷ riêng phần việc bênh vực các giáo nhơn, đánh trận sau hết cùng hoả ngục, đều sẽ đến cả, mà phù trì giúp đỡ người gần chết ấy; rồi Đức Mẹ Chúa Trời cũng sẽ đến, lấy áo choàng mình che phủ tôi tớ trung thành Người mà đuổi chúng nghịch thù đi; sau hết chính vị Đức Chúa Giêsu cũng sẽ đến, mà hộ vực con chiên vô tội, hay là có tội mà đã ăn năn cứu cho khỏi các chước cám dỗ, vì Người đã chịu chết cho nó đặng rỗi; Người sẽ ban cho nó đặng lòng trông cậy, và lòng mạnh mẽ là hai ơn cần kíp, mà giao chiến phen sau heết, hầu đặng thắng trận toàn công; cho nên linh hồn ấy đặng lòng phân phát, mà than thở với Chúa rằng: "Lạy Chúa là sự soi sáng tôi, cùng là phần rỗi tôi, thì tôi còn sợ ai nữa?" (Ps 26,1). Ông Origiênê nói: Chúa lo lắng giúp đỡ ta cho đặng rỗi, hơn là ma quỷ tìm tâm báo hại ta cho hư mất; vì Chúa thương ta bội hơn ma quỷ ghét ta.

Có lời thánh Phaolô quả quyết cùng ta rằng: "Đức Chúa Trời rất đỗi trung tín, chẳng để cho anh em phải cám dỗ quá sức anh em đâu" (1 Cr 10,13). Song có khi con nghĩ: có nhiều đấng thánh khi gần chết, cũng phải lo sợ về phần rỗi mình lắm. Ta xin trả lời cho con rõ: điều ấy cũng có, song chẳng mấy gương như vậy, những người cả đời đã ăn ở đạo đức hẳn hoi, đến giờ lâm chung phải lo sợ thể ấy, thì thường ít thấy có ai. Theo lời ông Vincentê đề Bôvê, thì Chúa cũng có để cho một ít người nhân đức phải sợ hãi trong giờ hấp hối, là có lý luyện mấy kẻ cho sạch đôi chút bợn nhơ mà thôi. Còn gần phần hết những người đã tận tâm làm tôi Chúa, thường thấy khi gần chết mỉm cười vui vẻ lắm. Tuy giờ sau hết, mọi người đều sợ lý đoán Chúa phán xét nghiêm thẳng chúc; song kẻ có tội sợ mà sinh ngã lòng, còn các thánh sợ mà thêm trông cậy. Ông thánh Antôniô thuật lại, xưa thánh Bênađô khi gần chết phát lo sợ, và bị cám dỗ về sự ngã lòng, song người đem trí nhớ đến các công nghiệp Đức Chúa Giêsu, thì mọi sự áy náy lo sợ liền biến mất, nên người than thở: "Lạy Chúa! Các dấu thánh Chúa đã đền bồi cho tôi rồi mà làm cho tôi đặng chắc phần rỗi". Ông thánh Hilarion xưa cũng lo sợ như vậy; song rồi người nói cách vui vẻ rằng: "Ớ linh hồn tôi, mầy còn sợ gì? Bấy lâu mầy đã hết lòng làm tôi Chúa là Đấng rất trung tín, chẳng hề bỏ kẻ trót đời đã ở trung nghĩa với Người mà sao mầy còn ái ngại làm chi?". Khi cha Giuse Xicamắcca về dòng Đức Chúa Giêsu gần chết, người ta hỏi cha ấy có an lòng mà chết chăng? Cha dòng trả lời: "Hỏi gì lạ vậy! xưa nay tôi có là tôi Mahômét, mà rày phải nghi nan lòng lành Chúa, sợ Người không cứu lấy tôi sao".

Nếu trong giờ chết ta nhớ đến tội lỗi ta đã phạm mất lòng Chúa, mà sinh áy náy lo sợ, ta hãy nhớ lời Chúa đã hứa bỏ quên mọi tội lỗi những kẻ thật lòng thống hối năn năn, mà rằng: "Nếu kẻ có tội thống hối ăn năn, thì Ta sẽ bỏ quên mọi tiền khiên nó" (Ezech 18,21). Song hoặc có ai hỏi: làm sao mà biết chắc Đức Chúa Trời đã tha thứ cho ta? Ấy là câu ông thánh Badiliô hỏi, rồi người lại trả lời: "Ai có lòng ghét tội, chắc kẻ ấy đã đặng Đức Chúa Trời tha tội cho mình rồi". Lòng người đời không lẽ không có ái tình, hoặc yêu loài thọ sinh, hoặc mến Đức Chúa Trời; nếu không yêu loài thọ sinh, thì ắt phải mến Đức Chúa Trời mà thôi. Vậy ai là kẻ mến Chúa? Kẻ nào vâng giữ điều răn Chúa, ấy là kẻ mến Chúa, như lời Chúa đã phán: "Kẻ nào vâng giữ điều răn Ta, thì kẻ ấy có lòng kính mến Ta" (Ga 14,21). Ấy vậy, kẻ nào chết đang khi nắm giữ điều răn Chúa, thì kẻ ấy chết trong sự kính mến Chúa; mà ai có lòng kính mến Chúa, thì nấy chẳng còn sợ gì hết; như lời thánh Gioan: "Lòng yêu mến phá tan sự sợ hãi" (1 Ga 4,18).

Lời than thở
Ôi! Ly Đc Chúa Giêsu! Biết bao gi cho đến gnày con đng th than cùng Chúa rng: Ly Chúa con! Bây gi con chng còn mt Chúa đng na? Biết khi nào con đng xem thy Chúa t mt? Biết ngày nào con đng chc kính mến Chúa cho hết sc và cho đến đi đi.
Ly Chúa là Đng tt lành vô cùng! Là Đng con yêu mến vô song, bao lâu con còn sng thế, thì by lâu con hng phi him nghèo s mt lòng Chúa và s mt ơn nghĩa Chúa luôn. Ri đã có mt lúc, con chng kính mến Chúa chút nào, cũng không sá đến s kính mến Chúa, thì bây gi con hết lòng ăn năn mà trông cy Chúa đã th tha cho con ri; con kính mến Chúa hết lòng, cùng ước ao làm hết sc kính mến Chúa.

Nhưng con cũng còn mt s cheo leo, e có ngày con b lòng kính mến Chúa, mà tìm đàng tránh Chúa chăng. Ôi! Ly Đc Chúa Giêsu là s sng con, cùng là kho tàng con xin Chúa ch đ con lâm điu cc nn đi y. Mà nếu Chúa thy sau này có ngày con phi mc ho to đến thế, xin Chúa cho con chết đi bây gi còn hơn, du chết cách đo đc my, con cũng cam chu, mà cũng nài xin Chúa điu y na.

Ly Đc Chúa Cha hng có đi đi! Cy vì lòng Chúa mến yêu Đc Chúa Giêsu, xin ch b con phi hư hi c th dường y. Xin Chúa hành tr con mc tha ý Chúa, vì con đã đáng ti ri, chng dám chy chi đàng nào, min là Chúa cho con khi hình pht này, là Chúa ct ơn đi, mà chng thương con na, thì đã phước cho con ri. Ly Đc Chúa Giêsu! Xin Chúa ký thác con cho Cha C trên tri.

Ly Đc Bà Maria là M con, xin M gi gm con cho Con M, xin M cu bu cho con đng gi nghĩa cùng Người, và đng kính mến Người cho bn đ; đon Con M mun đnh liu cho con th nào con xin vâng th y.

 

40. Kẻ lành chết bình an êm ái, là thể nào ?


Có nhiều người không xét, cứ lấy con mắt xác thịt mà xem, thì ngờ rằng: Kẻ làm tôi Chúa lấy sự chết làm buồn, trái ý mà không sẵn lòng chết, cũng như kẻ mê sự đời làm tôi thế gian vậy. Tưởng như thế thì lầm lắm, vì Chúa hay an ủi con cái Người trong giờ lâm chung, dầu những cơn đau đớn mà kẻ lành phải chịu trong giờ ấy, Chúa cũng trở nên dịu dàng, dường bằng Chúa cho kẻ ấy nếm phước thiên đàng trước một đôi chút, đoạn sẽ đem về nơi cõi thọ mà hưởng cho trọn. Như kẻ chết trong vòng tội lỗi mà chính buổi đang còn nằm trên giường, đã khỉ sự chịu một đời hình khổ hoả ngục, phải lương tâm cắn rứt, phát sợ hãi kinh khiếp, sinh rủn chí ngã lòng thể nào, thì kẻ lành trong giờ chết hằng giục lòng kính mến Chúa, năng thầm thĩ kêu xin Chúa sốt sắng hơn thường, hết lòng ao ước cậy trông một ít nữa sẽ đặng xem thấy Chúa, nên dầu chưa chết, đã nếm phước bình an, chút nữa mình sẽ đặng hưởng trọn trên thiên đàng cũng thể ấy. Về phần kẻ lành, thì sự chết chẳng phải là một hình phạt, song là một phần thưởng. Sự cùng kẻ có lòng kính mến Chúa, chẳng gọi là giờ chết, bèn là giấc ngủ mà thôi; cho nên kẻ ấy nói đặng rằng: "Tôi sẽ ngủ, và sẽ nghỉ ngơi bình an trong tay Chúa" (Ps 4,9).

Xưa cha Xuarê chết mà đặng bình an vui vẻ, đến đỗi khi người gần tắt hơi, thì nói: "Tôi không ngờ, mà sự chết đã nên dịu dàng êm ái cho tôi dường ấy!". Đức Hồng Y Barôninô khi liệt nặng, mà thầy thuốc dặn đừng suy đến sự chết lắm, kẻo sinh hiểm nghèo, thì người hỏi: "Sao vậy? Có khi ông tưởng tôi sợ chết lắm sao? Tôi chẳng sợ chút nào, mà tôi lại ưng chết nữa". Ông Xaungdê kể chuyện Đức Hồng Y Phihê Giám mục thành Rokêtê, khi toan đi chịu chết vì đạo, thì người lo trau giồi, ăn mặc sang trọng, khác nào đi mừng lễ dự tiệc vậy. Đến chừng vừa thấy pháp trường, thì người quăng gậy chống, mà rằng: "Ớ chân tôi, hãy đi mau, hãy bước nhanh tới, ta gần thiên đàng rồi". Trước giờ xử, người hát kinh: "Chúng tôi ngợi khen Chúa" mà đội ơn Đức Chúa Trời đã ban cho mình đặng phước tử vì đạo; hát xong, người đầy lòng vui mừng, giướng cổ cho lưỡi gươm đưa qua. Ông thánh Phanxicô khó khăn, khi gần sinh thì cũng hát như vậy, mà bảo các kẻ khác hát rập làm một với Người. Khi ấy thầy Elia thưa Người rằng: "Lạy Cha, khi gần chết, thì người ta khóc, chớ có ai hát bao giờ". Song thánh nhân trả lời: "Ai làm sao thì mặc ai, phần tôi không làm thế khác đặng, một phải hát mà thôi, vì tôi biết một chút nữa tôi sẽ đặng hưởng mặt Chúa". Có chị kia còn trẻ, về dòng bà thành Têrêsa, khi gần chết thấy mấy chị khác đứng khóc xung quanh mình, thì rằng: "Ớ các chị, các chị khóc làm chi? Tôi sẽ gặp Chúa Giêsu Kitô, là Đấng lòng tôi tríu mến; nếu chị em có lòng thương tôi, xin hãy vui mừng với tôi".

Ông Henri Gơrăng thuật chuyện rằng: có một người thiện xạ ngày kia dạo núi gặp một thầy ẩn tu, mình đầy phung hũi gần chết, mà hát mừng vui vẻ, hỏi rằng: "Tình cảnh thầy như thế, sao thầy còn hát, còn vui nỗi chi?". Thầy ẩn sĩ trả lời: "Ớ anh! Ở giữa Đức Chúa Trời và tôi, chỉ còn bức vách này, là xác tôi chắn ngang, nay tôi thấy vách ấy gần rã, mà ngục giam tôi đây hòng phải triệt hạ, thì tôi sẽ đặng hưởng xem mặt Chúa, ấy là điều an ủi tôi, bắt tôi phải hát mừng".

Ông thánh Inhaxiô tử đạo xưa, cũng bởi một lòng nong nả ngóng trông xem thấy mặt Chúa như vậy, nên người nói giả sử muông dữ chẳng xông vào ăn thịt người, thì chính người giục nó đến nuốt mình. Bà thánh Catarina thành Giênê không ưng cho người ta lấy sự chết làm điều bất hạnh rủi ro, nên người than lên rằng: "Ớ sự chết đáng mến yếu thiên hạ chẳng biết mầy quý giá là chừng náo sao mầy chẳng đến viếng tao? Đêm ngày tao hằng trông đợi mầy". Xưa bà thánh Têrêsa cũng ước ao chết quá sức, đến đỗi người phát tình ấy ra trong một bài ca vịnh rất hay, mà rằng: "Tôi phải mòn hao rủ liệt, vì không chết".

Ấy ta xem các thánh lấy sự chết làm điều rất vinh hạnh, nên hằng ước ao chết như vậy luôn.

Lời than thở
Ôi! ly Chúa là Đng trn tt trn lành vô cùng! Ngày trước con chng kính mến Chúa, nay, con xin dâng trót mình con làm ca Chúa. Chúa rt đáng mến yêu! Con dt b mi vt th sinh, cho đng kính mến mt mình Chúa mà thôi. Chúa mun đòi con điu gì, xin Chúa c dy con cho biết, con nht đnh làm mi vic theo ý Chúa. Con làm mt lòng Chúa đã va ri, nên con còn sng bao lâu na, thì con dc lòng dùng ngày gi y cho đng đp lòng Chúa mà thôi.

Xin Chúa thêm sc cho con đng yêu mến Chúa mà bù li s con đã vô ân bc nghĩa cùng Chúa by lâu nay. Tht con đã đáng chu thiêu đt trong la ho ngc, có my năm nay ri, song Chúa đã hết sc tìm con, mà đem con lui v cùng Chúa; nên bây gi xin Chúa hãy cho con đng cháy la kính mến Chúa. Đng rt nhân t vô cùng! Con kính mến Chúa. Chúa mun cho con kính mến mt mình Chúa mà thôi, thì thm phi, vì chng có ai thương con cho bng Chúa thương con, nên ch có mt mình Chúa đáng cho con yêu mến mà thôi. Vy con quyết tình yêu mến mt mình Chúa, con dc lòng làm hết sc cho đng đp ý Chúa. Xin Chúa hãy đnh liu cho con mc tha ý Chúa, min là con đng kính mến Chúa và đng Chúa thương yêu con, thì con đã mãn nguyn.

Ly Đc Bà Maria là M con! xin M phù h con, xin M nguyn giúp cho con cùng.
 

Tác giả: Thánh Alphongsô Ligori

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây